วันเสาร์ที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ลิ้นจี่แม่กลองตื่นดก ชาวสวนหวั่นราคาวูบ

โดย

ดินฟ้าอากาศมีอิทธิพลต่อพืชและสัตว์ ปี พ.ศ.2557 อากาศหนาวยาวนานกว่าปีที่ผ่านๆมา ทำให้ลิ้นจี่ในจังหวัดสมุทรสงครามติดผลดีมาก คาดว่ารวมแล้วประมาณ 6-7,000 ตัน ในพื้นที่ปลูกทั้งหมดประมาณ 7,500 ไร่ “ถือว่าเป็นการติดมากที่สุด ในรอบ 23 ปี นับตั้งแต่ปี พ.ศ.2543 เป็นต้นมา” นายบุญธรรมบอก

นายบุญธรรม แดงสกุล เกษตรกรดีเด่นระดับจังหวัดสมุทรสงคราม ชาวตำบลเหมืองใหม่ อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม ผู้รอบรู้เรื่อง “ลิ้นจี่” เป็นอย่างดี ในแต่ละวัน ทั้งเฝ้าจดสภาพอากาศ และสังเกตว่ามีผลต่อความเปลี่ยนแปลงลิ้นจี่อย่างไร วงจรเหล่านี้เมื่อนำมาเปรียบเทียบกัน ทำให้ลุงเกิดองค์ความรู้ใหม่จนกลายเป็นปราชญ์ชาวบ้านที่รู้จักกันทั้งในประเทศไทยและต่างชาติ

“หลังวันแทงช่อ นับไปอีก 110 วันเก็บผลได้” นายบุญธรรมบอกเมื่อลิ้นจี่ดกกว่าทุกปี ทำให้ชาวสวนกระหยิ่มยิ้มย่อง แต่อาจเป็นรอยยิ้มแห้ง เพราะมีปัญหาตามมาอย่างน้อย 2 ประการคือ 1.ราคาลิ้นจี่ตกต่ำ 2.ค่าแรงแพง

ตลาดซื้อขายลิ้นจี่แม่กลอง นอกจากขายปลีกให้กับพ่อค้าแม่ค้าทั่วไปแล้ว ยังมีขายให้กับนายทุนที่มาตั้ง “ตู้” รับซื้อส่งไปยังต่างประเทศ เช่น ประเทศจีน เวียดนาม และประเทศในยุโรป

ลิ้นจี่มีถิ่นดั้งเดิมในประเทศจีน และจีนเองก็ปลูกลิ้นจี่ไม่น้อย ทำไมต้องซื้อจากประเทศไทย เรื่องนี้ทราบกันดีว่า 1.ลิ้นจี่ของจีนจะออกผลหลังลิ้นจี่แม่กลอง และ 2.อร่อยสู้ลิ้นจี่แม่กลองไม่ได้

“พันธุ์ลิ้นจี่แม่กลองเรามีหลายพันธุ์ คนจีนเขามาดู ผมก็คัดมาให้ดู 7-8 พันธุ์ เขาทดสอบตามวิธีการของเขา แล้วสรุปออกมาว่า พันธุ์ค่อมเป็นอันดับหนึ่ง รองมาเป็นสำเภาแก้ว ในประเทศจีนแม้จะมีพันธุ์ดังๆสี่พันธุ์ แต่ก็สู้พันธุ์ค่อมของเราไม่ได้”

ลิ้นจี่พันธุ์ค่อม หรือ “อีค่อม” ปลูกมาแล้วอย่างน้อยตั้งแต่ พ.ศ.2340 ในท้องที่ตำบลบางสะแก และเหมืองใหม่ ส่วนการกระจายพันธุ์นั้น นายศิริ เล็กสุวรรณ อายุ 97 ปี เป็นผู้นำกิ่งตอนพันธุ์ค่อม จากพระครูสมุทรวรกิจ (หริ่ม ขจรผล) วัดบางเกาะเทพศักดิ์ ขยายพันธุ์ให้กระจายทั่วไปในจังหวัดสมุทรสงคราม เมื่อ พ.ศ.2509

คุณสมบัติของ “อีค่อม” นางเอกประจำสวน ทำไมถึงได้อร่อยเหนือลิ้นจี่แดนมังกร

ลักษณะเด่นของอีค่อมคือ 1.หนามตั้ง เพราะเกิดในพื้นที่มีทั้งน้ำจืดและน้ำเค็ม ทำให้มีหนามแหลมกว่าลิ้นจี่ภาคเหนือ เมื่อแก่จัดหนามนั้นจะห่างจากกัน ไม่เป็นกระจุก 2.หนังตึง หมายถึงมีไหล่ผลกว้างแป้น รูปทรงผลคล้ายรูปหัวใจโย้เล็กน้อย เปลือกหรือหนังบางตึงกรอบ เวลาแกะเปลือกออกให้บิดจากขั้วโดยบิดวนไปรอบๆ ผล 3.เนื้อเต่ง คือเนื้อหนากรอบ สีขาวขุ่น เนื้อแห้ง ไม่แฉะ กลิ่นหอม รสหวาน ติดฝาดเล็กน้อย 4.ร่องชาด ผิวเปลือกด้านในจะเป็นสีชมพู หากจัดพอดีจะเป็นสีชมพูด้านในจากขั้วลงมาถึงกลางลูก

ส่วนสรรพคุณของลิ้นจี่มีประโยชน์ต่อร่างกายอย่างไร คำตอบคือ ในเนื้อหวานหอมของลิ้นจี่ มีกลุ่มวิตามินบี 1 บี 2 วิตามินซี และแคลเซียม มีสรรพคุณช่วยบำรุงประสาท ป้องกันโรคเหน็บชา ป้องกันไขมันอุดตันในเส้นเลือด ช่วยย่อยอาหาร บำรุงม้าม บำรุงอวัยวะภายใน และยังแก้อาการท้องเดิน

ลิ้นจี่เมื่อแก่จัดอายุความอร่อยจะสั้น เรื่องนี้นายวันชัย คนงาม หน.กลุ่มยุทธศาสตร์และสารสนเทศสำนักงานจังหวัดสมุทรสงครามบอกว่า ต้องเก็บจากต้นให้เสร็จสิ้นภายใน 22 วัน ถ้าไม่อย่างนั้นรสชาติจะจืด ไม่อร่อยตามที่ควรจะเป็น

การเก็บลิ้นจี่ไม่ให้บอบช้ำ ต้องใช้ตาพะอง ตาพะองทำจากไม้ไผ่ลำโต ตัดให้เหลือแขนงติดลำไว้สำหรับปีน หรือไม่ก็ลิดแขนงออกก็ได้ แล้วเจาะเสียบไม้เข้าไป โดยให้ไม้โผล่ออกมาทั้งสองด้านเพื่อให้คนเก็บผลลิ้นจี่เหยียบ เมื่อต้องการเก็บต้นไหนก็นำเอาตาพะองไปใช้ โดยต้องใช้เชือกผูกโยง 3 เส้นคือ 1 เส้นที่โยงจากต้น ส่วนอีกสองเส้นผูกพะองขึงออกข้างซ้ายและขวาทำมุม 45 องศา เมื่อคนปีนขึ้นไป ตาพะองก็จะไม่พาดลงบนต้นลิ้นจี่ให้เสียหาย เพราะจะค้างอยู่กับเส้นเชือกที่คลี่ขึง

การเก็บลิ้นจี่ต้องอาศัยคนมีความชำนาญ หรือคนพื้นที่ถึงจะเก็บได้ดี แต่ปัญหาอยู่ที่คนพื้นที่ออกไปทำงานกินเงินเดือนกันเกือบหมด “เมื่อไม่มี เราก็หามาจากภาคอีสาน แต่คนภาคอีสานก็เป็นปัญหาอีก เมื่อถึงสงกรานต์เขาก็กลับบ้านหมด แล้วยังต่างเรื่องปริมาณการเก็บ ขณะที่คนสวนด้วยกันเก็บได้วันละประมาณ 200 กก. แต่คนต่างถิ่นอาจจะไม่ได้ 100 กก.และบางคนก็กล้าๆกลัวๆ”

ปีที่ผ่านๆมา แม้บางปีลิ้นจี่จะราคาดี แต่ก็มีชาวสวนถอดใจ “เริ่มฟันลิ้นจี่ทิ้งกันบ้างแล้วหันไปปลูกมะพร้าวน้ำหอม และส้มโอแทน เพราะทนค่าลิ้นจี่ถูกและค่าแรงแพงไม่ไหว” นายบุญธรรมบอก พลางถอนใจกับค่าใช้จ่ายอย่าง ค่าปุ๋ย ค่าดิน ค่าตกแต่งกิ่ง และค่าแรงงานเก็บ

สำหรับราคาลิ้นจี่ปีนี้ ราคาที่ชาวสวนอยู่ได้ประมาณกิโลกรัมละ 65 บาท ถ้าต่ำกว่านั้นก็ขึ้นอยู่กับแต่ละคนว่าลงทุนกันไปมากน้อยเพียงใด นี่ยังไม่ต้องคิดถึงค่าแรงชาวสวนเองที่ลงในแต่ละวัน

สำหรับทางออกปัญหาลิ้นจี่ล้นตลาดปีนี้ นายชัยยันต์ อยู่ศิริ ประธานสภาเกษตรกรจังหวัดสมุทรสงคราม ให้แนวทางว่า ลิ้นจี่แม่กลองจะแก่เต็มที่ประมาณปลายเดือนมีนาคม ชาวสวนมีโครงการเปิดสวนให้ลูกค้าเข้าไปเที่ยวชม ดูความร่มรื่นสวน ผลลิ้นจี่บนต้น และบางสวนอาจเปิดกว้างให้เข้าไปเก็บลิ้นจี่รับประทานสดๆได้

อาจเป็นไปได้ว่า “กินฟรีอิ่มและเท่าไรว่ากันไป ถ้าเก็บกลับมาก็ชั่งกิโลเอากลับบ้านได้”

แต่เรื่องนี้ขึ้นอยู่กับเจ้าของสวนว่ามีแนวทางอย่างไร เพื่อให้เกิดความชัดเจน ควรติดป้ายเอาไว้หน้าสวน คนที่เข้าไปเยี่ยมชมจะได้ไม่สับสน ส่วนการเดินทางเข้าสวนก็จะติดป้ายบอกทางให้เข้าไปยังสวนต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นรถที่เดินทางไปจากกรุงเทพฯและมาจากเพชรบุรี

สวนลิ้นจี่แม่กลอง อยู่ในเขตตำบลต่างๆ เช่น ตำบลบางแค แควอ้อม เหมืองใหม่ และบางสะแก เป็นต้น

ชีวิตเกษตรกรไทย ไม่ว่าจะเป็นชาวไร่ ชาวนา และชาวสวน ล้วนแต่ผลิตพืชผลให้ “พ่อค้า” ตีราคา ปัญหาจึงเกิดอยู่ร่ำไป.

6 มี.ค. 2557 10:05 6 มี.ค. 2557 10:10 ไทยรัฐ