วันอาทิตย์ที่ 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

หมากม้าอุปการ

คำโบราณ เดินหมากพลาดตาเดียว แพ้ทั้งกระดาน มีที่มาจากการเล่นหมากรุก

การเดินหมากตาแรก...ภาษาหมากรุกเรียก เปิดหมาก รูปการเปิดหมาก ที่เซียนหมากรุกรุ่นเก่า บันทึกไว้ในตำราพิชัยสงคราม เรียกตามลักษณะการเดินของม้า มีอยู่ห้าลักษณะ

ม้าผูก หรือเรียกอีกอย่างว่า ม้าโยงขวา ม้าเทียม หรือม้าต่ำ ม้ามังกร หรือม้าคู่ ม้าซ้าย หรือม้าโยงซ้าย และ ม้าอุปการ หรือม้าปีนกำแพง

นักหมากรุกรุ่นคุณปู่ นิยมขึ้นหมากด้วย ม้าเทียม เห็นได้จากชื่อ ม้าเทียมราชรถ ซึ่งเป็นแต้มหากผสมผสานของม้ากับเรือ เรืออยู่ในตำแหน่งกดขุน นี่คือแต้มหมากที่น่ากลัวที่สุดในยุคนั้น

แต่เซียนรุ่นใหม่ ไม่ค่อยนิยมม้าเทียมราชรถ เห็นว่าเป็นเกมช้า เอาไว้ใช้ในเกมรับ

รูปหมากต่อมา ม้ามังกร และม้าอุปการ เซียนรุ่นเก่าเห็นว่าหละหลวม เปิดช่องโหว่ให้ฝ่ายตรงข้ามตีหมากแตกได้ง่าย จึงไม่นิยมเล่น

ในเกมแข่งหมากรุกยุคใหม่ รูปหมากที่นิยม จึงมักเป็นม้าผูก หรือม้าโยงขวา

มีลักษณะของรูปม้า 2 ตัว ผูกโยงต่อเนื่องกัน พร้อมจู่โจมบุก และสามารถคุมเบี้ยกลางกระดานได้เกือบหมด

ข้อมูลจากหนังสือ หมากรุกไทย (บริษัทสุรามหาราษฎร์ (มหาชน) จัดพิมพ์) ตอนหนึ่งว่า ม้าโยงขวา เซียนหมากรุกรุ่นใหม่ อย่างเซียนป่อง (สุชาติ ชัยวิชิต) นำมาเล่นชนะในเกม ชิงขุนทองคำครั้งแรก พ.ศ.2526

เซียนป่องใช้ “ม้าโยงขวา” ชิงแชมป์หมากรุกไทยได้ 3 สมัยซ้อน

แต่การแข่งหมากรุกไทย ในรอบแชมป์ชิงแชมป์ ปี 2532 ระหว่างเซียนป่อง กับหนูทอง (วีรพล สุนทรพงษาธร) นี่เป็นการประลองรูปหมากม้าโยงขวาอย่างแท้จริง

ผลปรากฏว่า เซียนป่อง พลาดท่าแพ้หนูทอง

แสดงว่า เซียนหมากรุกรุ่นใหม่ คิดค้นวิธีทำลายหมากม้าโยงขวาได้แล้ว

เมื่อใครๆก็รู้ทาง ม้าโยงขวา ผลก็คือ เล่นกันไป ผลจึงมักออกมาเสมอ

ในศึกหมากรุกไทย ขุนทองคำ ครั้งที่ 5 เซียนป่อง กับหนูทอง พบกันในรอบชิงชนะเลิศอีก เซียนป่องไม่ใช้ม้าโยงขวาหันใช้หมากลึกลับที่เซียนรุ่นใหม่ไม่เล่นกันแล้ว คือ ม้าอุปการ

เซียนป่อง ศึกษาจุดบกพร่องของม้าอุปการ จนมั่นใจ เป็นรูปบุกที่รุนแรง ม้าสามารถก้าวไปได้หลายตำแหน่ง...

เอาชนะหนูทองไปได้

จุดเด่นของม้าอุปการ คือรูปหมากที่ทำลาย ม้าโยงขวาโดยเฉพาะ ...ยังไม่มีเซียนคนใด รู้หลักการที่แท้จริงของม้าอุปการ ได้เท่าเซียนป่อง การเป็นเซียนเหนือเซียน ย่อมมีรูปหมากที่เร้นลับซุกซ่อนไว้

วันใดที่ถูกเปิดโปง วันนั้นอาจเป็นฝ่ายแพ้

ปรมาจารย์หมากรุกไทย วิเคราะห์จุดเด่น ของเซียนป่องไว้ว่า เขาเลือกใช้ม้าอุปการทางด้านซ้าย เป็นแต้มที่รุกและรับได้ฉับไว ตามหลักหมากรุกโบราณ ซ้ายตัวเองจะได้เปรียบ

มีคำถาม...ทำไม จึงเรียก ม้าอุปการ

ม้าอุปการ ได้ชื่อมาจากรามเกียรติ์ พระพรต (พระบิดาพระราม) ปล่อยม้าอุปการแผ่แสนยานุภาพของพระองค์ ให้บรรดากษัตริย์หัวเมืองต่างๆยำเกรง เมืองใดจับม้าอุปการได้ ไม่ยอมส่งเครื่องราชบรรณาการ ก็จะยกทัพไปตีให้ราบคาบ

เมืองใดยอม ก็ถือเป็นเมืองในอารักขา เป็นเมืองพันธมิตร

วันนี้ผมอ่านเรื่องหมากรุก ได้แค่ “เกมรุก” อ่านต่อไปก็พบว่า บนกระดานหมากรุก ไม่ได้ให้เกียรติให้ศักดิ์ศรีแด่ผู้ชนะฝ่ายเดียว

มีหมากของฝ่ายรับ...ที่อาจพลิกสถานการณ์ จาก แพ้เป็นเสมอได้ ถ้ารับเป็น หนีเป็น.

กิเลน ประลองเชิง

3 มี.ค. 2557 11:13 ไทยรัฐ