วันอังคารที่ 19 มีนาคม พ.ศ. 2562
บริการข่าวไทยรัฐLogin
กบฏสาเกียดโง้ง

กบฏสาเกียดโง้ง

โดย บาราย
2 ก.พ. 2557 05:00 น.
  • Share:

กบฏสาเกียดโง้ง เกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 2 ปลายเดือนมกราคม พ.ศ.2362 สาเกียดโง้งนำพวกข่าราว 8 พันคน บุกโจมตีเมืองจำปาศักดิ์ เจ้านครจำปาศักดิ์ (หมาน้อย) สู้ไม่ได้อพยพผู้คนหนีออกจากเมือง สาเกียดโง้งเข้าเมืองได้ ค้นหาทรัพย์สินได้พอใจแล้วเผาเมืองทิ้ง

เจ้านครจำปาศักดิ์หนีไปพบพระยาพรหมภักดี (ทองอิน) ยกกระบัตรเมืองนครราชสีมา ซึ่งกำลังทำหน้าที่เกลี้ยกล่อมชาวพื้นเมืองทางฝั่งโขง ขอให้ช่วย แต่เจ้าพระยาพรหมภักดีไม่ช่วย แต่กลับนำกำลังเข้าไปโจมตีสาเกียดโง้ง ยึดเมืองจำปาศักดิ์ไว้เอง

สาเกียดโง้งพาพวกหนีไปภูย่าปุ ที่สูงชัน ยากต่อการติดตาม

ต่อมา ความทราบถึงพระบาทสมเด็จพระ พุทธเลิศหล้านภาลัย โปรดฯให้พระยานครราชสีมา (บุญจันทร์) และเจ้าอนุวงศ์ แห่งเวียงจันทน์ ไปปราบ ผลปรากฏว่า เจ้าราชบุตร (โย่) โอรสเจ้าอนุวงศ์ แสดงสามารถปราบกบฏครั้งนี้ได้ราบคาบ จับได้ทั้งพระยาพรหมภักดี และสาเกียดโง้ง

สาเกียดโง้งซัดทอดว่าพระยาพรหมภักดี วางแผนให้โจมตีเมืองจำปาศักดิ์ พระยาพรหมภักดีปฏิเสธว่าไม่จริง เจ้าอนุวงศ์จึงส่งทั้งสองเข้ามารับการตัดสินในกรุงเทพฯ

พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย สอบสวนพระยาพรหมภักดี พบว่ามีเค้าทำความผิดตามที่ถูกซัดทอด แต่เพราะ “ความดีมันมีมาก” ยังไม่สั่งลงโทษ

ทั้งต่อมายังโปรดฯให้ไปเป็นเจ้าเมืองนครราชสีมา แทนเจ้าเมืองคนเก่าซึ่งอ่อนแอ

ส่วนสาเกียดโง้งนั้น...สืบสาวประวัติได้ความว่าเดิมชื่อสา บวชเป็นพระตั้งแต่อายุยังน้อย อยู่ที่เขาเก็ดโง้ง มีความรู้ทั้งพระธรรมวินัย ไสยศาสตร์ คาถาอาคม สร้างพระพุทธบาทจำลองไว้ที่วัด เมื่อมีผู้นับถือศรัทธามาก

แต่ต่อมาก็ทุศีล มีเมียถึง 3 คน ทั้งยังอ้างว่า เป็นขุนเจื๋อง (วีรกษัตริย์ในตำนานลาว) กลับชาติมาเกิด มีพวกข่าสวามิภักดิ์เป็นศิษย์จำนวนมาก ที่บันทึกไว้ในเอกสารพื้นเวียง ถึง 3 แสนคน

ขณะที่สาเกียดโง้ง มีชื่อเสียงเลื่องลือ พระยาพรหมภักดีก็ทำทีเข้าไปฝากตัวเป็นศิษย์ เรียนวิชาคาถาอาคม จนสนิทสนมกัน จนเป็นที่มาของการถูกข้อหาร่วมวางแผนยึดเมืองจำปาศักดิ์... ทั้งสองคน

วุฒิชัย มูลศิลป์ เรียบเรียงเรื่องกบฏสาเกียดโง้งไว้ ในสารานุกรมประวัติศาสตร์ไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถานเล่ม 1 ว่า แม้เมื่อสอบสวนแล้ว พบว่าสาเกียดโง้งมีความผิดโทษฐานกบฏ แต่พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ไม่ทรงตัดสินประหารชีวิต ทรงว่าจะทำให้เกิดบาปกรรม ตัดสินแค่ให้จำคุก

ส่วนไพร่พลของสาเกียดโง้ง ทรงสั่งให้ไปเป็นตะพุ่นหญ้าช้าง ตั้งบ้านเรือนอยู่ที่บางบอน (เขตบางขุนเทียน กรุงเทพมหานครปัจจุบัน)

สำหรับเรื่องในเมืองจำปาศักดิ์ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ทรงเห็นตาม
คำกราบทูลของเจ้าอนุวงศ์ แห่งเวียงจันทน์ ให้เจ้าราชบุตร (โย่) ดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองนคร จำปาศักดิ์ แทนเจ้านครคนเดิม

วุฒิชัย มูลศิลป์ บอกว่า การก่อกบฏของสาเกียดโง้ง มีสาเหตุสำคัญ คือ

1. มีการตั้งเมืองใหม่ๆมากขึ้นทางภาคอีสาน ในสมัยรัชกาลที่ 1 17 เมือง สมัยรัชกาลที่ 2 อีก 6 เมือง การตั้งเมืองใหม่ ต้องมีการจูงใจผู้คนและการสำรวจขึ้นบัญชีจำนวนประชากร โดยกองสักเลกที่ส่งไปจากกรุงเทพฯ

2. ขณะนั้นไทยอ่อนแอ เขมรหันไปฝักใฝ่ญวน ยกกำลังโจมตีพระตะบอง ซึ่งตอนนั้นเป็นของไทย

3. ความมักใหญ่ใฝ่สูงของพระยาพรหมภักดี.

 

บาราย

อ่านเพิ่มเติม...

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้