วันพฤหัสบดีที่ 26 เมษายน พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

เรือผีหลอก

สมัยที่ถนนยังน้อย ไฟฟ้ายังไม่มี ไปไหนมาไหนทางเรือ เรือลำหนึ่งที่ผ่านหน้าบ้านผม ไปออกแม่น้ำแม่กลอง ที่ปากคลองบางเรือหัก ตอนหัวค่ำ แปลกกว่าเรือใดๆ

รูปทรงเหมือนเรือมาด...แต่แคมเรือเตี้ยเกือบติดผิวน้ำ ยาวราวๆ สามวา มีแผ่นกระดานทาสีขาวแปะขวาง เอียงราว 10 องศา ตั้งแต่หัวถึงท้าย เกือบเต็มลำเรือ

มีคนแจวท้ายเรือ เงียบๆ คนเดียว

ถามแม่ แม่บอกว่า “ เรือผีหลอก” ไม่ได้อธิบายอะไรต่อ ปล่อยให้ผมเดาเอาตามประสาเด็กๆ สีขาวบนแผ่นกระดาน คงจะหลอกให้ปลาเห็นเป็นท้องฟ้า กระโดดขึ้นเรือเอง

โตขึ้นมา หลัง พ.ศ.2500 ไม่กี่ปี อ่านจากนิตยสารชาวกรุงเรือผีหลอกยังมีอยู่ตามลำน้ำแม่กลอง ตั้งแต่ปากอ่าว น้ำกร่อย ไปถึงน้ำจืดแถวราชบุรี

ถึงจุดที่ต้องการหาปลา ต้องจุดตะเกียงแขวน เรียกปลา และถ้ามีการใช้ไม้กระทุ่มน้ำ จะทำให้ปลาตกใจ กระโดดขึ้นแผ่นกระดานแถกไถไปจนพ้นแผ่นกระดาน ตกลงในเรือได้มากขึ้น

ได้ความรู้เพิ่มขึ้น กระดานสีขาวมิได้เรียกปลา เป็นแค่ทางผ่านปลา ปลาถูกเรียกมาด้วยแสงไฟ และถูกกระตุ้นให้ตกใจ ด้วยแรงกระทุ่มน้ำของคน

สังคีต จันทนะโพธิ เขียนไว้ในหนังสือ ภาษาคาใจ ปากพูด หูเพี้ยน (สำนักพิมพ์เพชรประกาย) ว่า เรือผีหลอก เป็นภูมิปัญญาชาวบ้านลงทุนน้อย แค่มีแสงสว่างจากดวงโคมไฟ ต่อจากแบตเตอรี่ชนิด 6 โวลต์ หรือ 12 โวลต์ ก็ใช้ได้แล้ว

ปลาทะเลไม่ได้ตื่นเต้นรักใคร่แสงไฟ เหมือนกระต่ายหมายจันทร์

แต่ธรรมชาติของทุกที่ที่มีแสงไฟ ยิ่งสว่างเท่าไหร่ มวลมหาประชาแมลง ก็ยิ่งมามากเท่านั้น

ธรรมดาของปลา ก็มีปลาเล็กปลาน้อย ไปถึงแพลงตอน กินเป็นอาหาร โอกาสที่จะได้แมลงเหนือผิวน้ำ กินสักครั้งเป็นเรื่องยาก แมลงสำหรับปลา จึงเป็นอาหารจานพิเศษ

เมื่อเห็นฝูงแมลงขวักไขว่รอบดวงไฟ ปลาจะกระเสือกกระสนเถือกไถไปตามไม้สีขาว จนสุดแผ่นไม้ตกลงในท้องเรือ

ปลาไม่ใช่สัตว์น้ำพวกเดียว ที่ชอบแสงไฟ หมึกน้อยใหญ่ทุกสายพันธุ์ ก็ชอบเหมือนกัน แต่หมึกกระโดดขึ้นแผ่นกระดานไม่ได้ มันแค่ว่ายเวียนวนอยู่เหนือผิวน้ำ

คนทำสวิงที่ใช้ด้ายไนลอนสีขาวเล็กและเบา ใช้ความรวดเร็วตักเอาหมึกขึ้นเรือได้ในพริบตา

ผมเคยถือท้ายเรืออวนลาก เผลอเข้าไปอยู่กลางหมู่เรือส่องหมึกนับพันลำ ตกใจ นึกว่าอยู่ในงานเทศกาลสำคัญ แสงไฟเรือสว่างโพลงไปทั้งอ่าวไทย

เรืออวนลาก หาหมึกได้ครั้งละมากๆ ตอนที่หมึกเวียนว่ายใต้ทะเล ตอนค่ำ หยุดเรือกู้อวนวงสุดท้าย ต้องเปิดไฟราว...หมีึกกล้วยตัวยาวครึ่งแขน ที่เห็นเจนตาเป็นสีขาว ก็ขึ้นมาเล่นไฟ มองเห็นในน้ำสีแดงเข้มเวียนว่ายขวักไขว่

คนอวนเห็นใกล้มือยั่วใจ ก็เอื้อมมือไปคว้า...แต่หมึกไวกว่า พริบตาเดียวก็พุ่งไปไกล...ไม่เคยมีคนอวนคนไหน จับหมึกได้ด้วยมือเปล่า สักคนเดียว

ตั้งแต่เห็นเรือผีหลอก...ผมใช้เวลาค่อนชีวิต สรุปเป็นชุดความรู้เล็กๆ ว่า...ปลาหรือหมึก ชอบกินแมลง ธรรมชาติของแมลงชอบแสงไฟ คนฉลาดกว่าก็หาไฟล่อแมลง จับเอาปลาหรือหมึกมากินเป็นอาหารได้ง่ายๆ

แต่ทั้งที่คนรู้อย่างนี้ ใช้ความฉลาดกว่าหลอกปลาอย่างนี้ ก็โยนความผิดไปให้ผี...เรียกเรือผีหลอก เฉยเลย

แต่เรื่องที่คนหลอกปลา คนเรียกว่าอาชีพ ไม่ใช่เรื่องเลวร้าย...เรื่องที่เลวร้าย ที่กลัวกันหนักหนา คือ คนหลอกคน

ปลาหรือหมึกชอบแสงไฟ แต่คนหมู่มากๆ ชอบประชาธิปไตย...เรื่องที่เอาไปทะเลาะ ไปรบกันทั้งโลก มักหนีไม่พ้น เอาไม่เอาประชาธิปไตย...ถึงเอาแล้ว ก็ยังมีเรื่องให้ทะเลาะกัน เอาก่อนหรือเอาหลังเลือกตั้ง

คิดๆไป ประชาธิปไตย มีคนสร้างอนุสาวรีย์ไว้ เหมือนไม่เคยมีประชาธิปไตยมานานเหลือเกิน...ก็เหมือนเรือ

เราเคยมีเรือผีหลอก ไม่แปลก ที่ต่อไป เราก็ยังมีประชาธิปไตยผี หลอก เรือลำนี้ถูกเข็นออกจากอู่ แล่นลงน้ำเมื่อไหร่ มักมีคนตายทุกที.

 

กิเลน ประลองเชิง

27 ม.ค. 2557 10:30 ไทยรัฐ