วันอาทิตย์ที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ศาลรัฐธรรมนูญเปรียบเทียบ

ศาลรัฐธรรมนูญเริ่มเป็นที่มาของความขัดแย้งของผู้คนในราชอาณาจักร เราจะเห็นว่า ในโซเชียลมีเดีย มีผู้คนกระหายใคร่ทราบเกี่ยวกับศาลรัฐธรรมนูญของประเทศอื่นกันเยอะมาก สำหรับเปิดฟ้าส่องโลก ก็มีคนถามมากันมาบ้างในเรื่องศาลรัฐธรรมนูญของประเทศต่างๆ ว่ามีหรือไม่อย่างไร และได้รับการยอมรับมากน้อยแค่ไหน

ขอตอบเลยครับว่าในหลายประเทศมีศาลรัฐธรรมนูญ  แต่เรื่องการได้รับการยอมรับมากน้อยแค่ไหนนั้น ก็แล้วแต่ความประพฤติปฏิบัติของท่านตุลาการ  ว่ามีความเป็นกลางมากน้อยแค่ไหน  ความเป็นกลางหรือไม่เป็นกลางของศาลรัฐธรรมนูญนี่แหละครับ เป็นปัจจัยที่จะทำให้ชาติมั่นคง หรือชาติแตกได้

ผู้อ่านท่านหนึ่งถามถึงศาลรัฐธรรมนูญรัสเซีย ผมขอตอบว่า รัฐธรรมนูญของรัสเซีย มาตรา 118-123 เป็นเรื่องกระบวนการยุติธรรมทั่วไป แต่พอถึงมาตราที่ 125 ก็เป็นเรื่องของศาลรัฐธรรมนูญ

ศาลรัฐธรรมนูญของรัสเซียมีตุลาการ 19 คน จะรับวินิจฉัยหรือตีความรัฐธรรมนูญเฉพาะกรณีที่ได้รับการร้องขอโดยประธานาธิบดี สภาผู้แทนราษฎร วุฒิสภา คณะรัฐมนตรี ศาลฎีกา ศาลอนุญาโตตุลาการ หรือองค์กรบริหารของดินแดนในปกครองของรัสเซียเท่านั้น

ขอบเขตที่ศาลรัฐธรรมนูญของรัสเซียจะรับวินิจฉัยได้นั้น มีค่อนข้างจำกัด คือใช้วินิจฉัยได้เพียงกฎหมายสหพันธรัฐ การกระทำตามอำนาจหน้าที่ของประธานาธิบดี วุฒิสภา สภาผู้แทนราษฎร และคณะรัฐมนตรี

ชื่อเต็มอย่างเป็นทางการของรัสเซียคือ สหพันธรัฐรัสเซีย ดูชื่อประเทศก็รู้นะครับ  ว่ารัสเซียประกอบด้วยสาธารณรัฐ  ดินแดนในปกครอง  ภาค นคร และเขตปกครองตนเอง ซึ่งมีความเท่าเทียมกันภายใต้สหพันธรัฐรัสเซีย ดังนั้น  สาธารณรัฐ  ดินแดนในปกครอง  ภาค นคร และเขตการปกครองตนเอง ต่างมีรัฐธรรมนูญและมีสภานิติบัญญัติเป็นของตนเอง

ศาลรัฐธรรมนูญของรัสเซียมีอำนาจวินิจฉัยรัฐธรรมนูญของสาธารณรัฐต่างๆ (ที่ประกอบกันเป็นสหพันธรัฐ) มีอำนาจวินิจฉัยธรรมนูญ กฎหมาย และการกระทำอื่นของดินแดนในปกครองของสหพันธรัฐ นอกจากนั้น ยังมีอำนาจวินิจฉัยข้อตกลงระหว่างองค์กร ขององค์กรของรัฐของสหพันธรัฐรัสเซีย กับองค์กรต่างๆ ของในดินแดนในปกครองของรัสเซีย

ศาลรัฐธรรมนูญรัสเซียมีอำนาจวินิจฉัยข้อตกลงระหว่างประเทศหรือไม่? ขออนุญาตตอบว่า “มี” แต่ต้องเป็นข้อตกลงที่ยังไม่มีผลบังคับใช้เท่านั้นนะครับ

ศาลรัฐธรรมนูญของรัสเซียยังมีอำนาจวินิจฉัยชี้ขาดปัญหาความขัดแย้งในเรื่องเขตอำนาจระหว่างองค์กรตามรัฐธรรมนูญของสหพันธรัฐรัสเซียด้วยกัน ระหว่างองค์กรของรัฐของสหพันธรัฐกับองค์กรของรัฐของดินแดนในปกครอง และระหว่างองค์กรสูงสุดของบรรดาดินแดนในปกครองของสหพันธรัฐรัสเซียด้วยกันเอง

รัสเซียชนคนหนึ่งไปร้องว่ามีการละเมิดสิทธิและเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญ ศาลรัฐธรรมนูญของรัสเซียจะมีอำนาจรับวินิจฉัยในเรื่องนี้หรือไม่? ขอตอบว่า “มีครับ”

อีกประเทศหนึ่งซึ่งน่าสนใจก็คือ เยอรมนี ประเทศนี้มีการตั้งศาลรัฐธรรมนูญขึ้นเป็นครั้งแรกในรัฐธรรมนูญไวมาร์  ค.ศ.1919  เพื่อให้เป็นองค์กรศาลที่มีอำนาจพิจารณาข้อพิพาททางรัฐธรรมนูญ รัฐธรรมนูญไวมาร์ให้ศาลรัฐธรรมนูญมีอำนาจสำคัญ  3  อย่าง  อย่างแรกคือ  พิจารณาข้อพิพาททางรัฐธรรมนูญอันเป็นปัญหาภายในของรัฐ

อย่างที่สอง พิจารณาวินิจฉัยกรณีที่มีการฟ้องให้ตรวจสอบฝ่ายบริหาร เช่น ฟ้องประธานาธิบดี ฟ้องนายกรัฐมนตรี หรือฟ้องรัฐมนตรีของสหพันธ์ และอย่างที่สาม พิจารณาปัญหาความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับสหพันธรัฐ

สมัยก่อนตอนที่เยอรมนีอยู่ภายใต้การปกครองของฮิตเลอร์ เยอรมนีไม่มีศาลรัฐธรรมนูญ แต่หลังจากที่เยอรมนีแพ้สงครามโลกครั้งที่ 2 ใน ค.ศ.1945 ก็มีการตั้งองค์กรศาลรัฐธรรมนูญอีกครั้งในระดับรัฐ รัฐโน้นก็ตั้ง รัฐนี้ก็ตั้ง แต่สำหรับในระดับสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนีนั้น

ศาลรัฐธรรมนูญมาถูกตั้งขึ้นในรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน มีอำนาจวินิจฉัยความขัดแย้งเกี่ยวกับสถานภาพระหว่างองค์กรตามรัฐธรรมนูญ  ความขัดแย้งของระบบกฎหมายภายในประเทศ และความขัดแย้งตามรัฐธรรมนูญระหว่างสหพันธ์กับรัฐ

ศาลรัฐธรรมนูญเยอรมันยังทำหน้าที่เป็นองค์กรสำรองสำหรับตัดสินคดีที่ขัดแย้งตามรัฐธรรมนูญภายในรัฐ ในกรณีที่ไม่มีกฎหมายกำหนดให้ไปพึ่งศาลใดได้อีกด้วย

เรื่องของศาลรัฐธรรมนูญเปรียบเทียบยังมีอีกเยอะครับ วันหน้าถ้ามีโอกาส ผมจะค่อยๆ ทยอยนำมารับใช้ผู้อ่านท่านที่เคารพ แต่ขออนุญาตไม่วิจารณ์ศาลนะครับ.


คุณนิติ นวรัตน์

12 ม.ค. 2557 09:37 ไทยรัฐ