วันจันทร์ที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

วันทองห้ามทัพ

ในวรรณคดี ขุนช้างขุนแผน เมื่อพลายชุมพล ยกทัพจากเมืองเหนือ มาตีกรุงศรีอยุธยา ก็ต้องรบกับพลายงาม แม่ทัพฝ่ายอยุธยา งานนี้ขุนแผนผู้พ่อแม่ทัพสองฝ่าย อยู่ข้างพลายงาม

ความเร้าใจของเรื่องอยู่ที่ สงครามครั้งนี้ ไม่เพียงน้องต้องรบกับพี่ ยังต้องรบกับพ่อ

ร้อนถึง “คนกลาง” ที่มีน้ำหนักและความน่าเชื่อถือมากพอ จะมาหยุดสงครามสายเลือดครั้งนี้ แต่นางวันทอง ผู้เป็นแม่ ก็ตายไปแล้ว ด้วยโทษประหาร

นี่คือที่มา ของละครเวที ตอนนางวันทอง ห้ามทัพ ที่ผมดูตอนเรียนชั้น ม.1 จำได้คลับคล้ายคลับคลา ไม่แน่ใจ ชรินทร์ นันทนาคร เล่นเป็นพระไวย หรือขุนแผน

วันทองที่โผล่มาห้ามทัพ...ครั้งนี้ เป็นผี...เป็นเรื่องสนุกปนเศร้าเคล้าน้ำตา ระหว่างพี่น้อง ผัวและเมีย (ผี)

เรื่องในวรรณกรรม ท่วงทำนองเดียวกัน ผมอ่านจากหนังสือสินในหมึก (สำนักพิมพ์ดอกหญ้า 2537) ยาขอบ เบื้องหลังเรื่องผู้ชนะสิบทิศ ตอน เหตุที่กุสุมาไม่ได้แต่งงาน

ยาขอบ เขียนว่า ผู้ชนะสิบทิศ กำลังตีพิมพ์ ตอน จะเด็ด...บุเรงนอง จะเข้าพิธีอุปภิเษก สองชายา หนึ่ง ตะละแม่จันทรา และอีกหนึ่ง ตะละแม่กุสุมา พร้อมกันในพิธีเดียวกัน

ว่ากันด้วยขนบ ตะละแม่จันทราเป็นพระพี่นางของพระเจ้ามังตรา...โดยศักดิ์ชั้น กุสุมา ก็เป็นธิดาเจ้า...เพียงแต่กุสุมา มีตำหนิ...ถูกสอพินยา จับไปเป็นเมียเสียก่อน

เจ็บใจคนรักโดนรังแก ว่าแล้ว จะเด็ดยกทัพ ไปเผาเมืองแปรวอดวาย ชิงกุสุมาคืนมา

ความไม่เหมาะควรประดามีเหล่านี้...ยาขอบ ก็ใช้ลีลา โน้มน้าวให้ผู้เป็นหลักแผ่นดิน ตั้งแต่พระเจ้ามังตรา พระอาจารย์มังสินธู กระทั่งตะละแม่จันทรา ผู้มีส่วนได้เสียเอง...เห็นชอบด้วยทุกคน

จู่ๆ ไม่คาดฝัน ก็เกิดละครซ้อนละคร...ผู้หญิงสูงศักดิ์ ขึ้นชื่อว่าเป็นตัวโขน ทศกัณฐ์ ชั้นอาจารย์...พระนางหนึ่ง ก็ไปถึงโรงพิมพ์ เอามือลูบหัวยาขอบ...ร้องขอคาดคั้น

ถ้าปล่อยให้ ตะละแม่จันทรา แต่งพร้อมกุสุมา “คนแก่อย่างฉัน ก็นอนตายตาไม่หลับ”

ยาขอบอึ้ง เหมือนวิมานในอากาศ ที่วาดไว้พังครืน วิสัยนักเขียน จะเขียนเรื่องที่ชอบตามระบอบประเพณี ก็ไม่มีสีสันน่าสนใจ แต่เมื่อจนมุมรับปากไว้ ก็ต้องดิ้นรน หาทางออก

คนกลางผู้มีน้ำหนัก ก็ถูกปากกาเขียนเอนไปทางเดิมหมดแล้ว ก็เหลืออยู่คนเดียว แม่นมเลาชี...แม่บังเกิดเกล้าจะเด็ด แม่นมพระเจ้าอยู่หัวมังตรา

บทบาทแต่เดิม แม่นมเลาชี ไม่มีสีสันอะไร แต่เมื่อถูกยาขอบ ดึงเข้ามาเป็น “คนกลาง” ขอร้องให้ บุเรงนอง อุปภิเษก กับตะละแม่จันทรา...เพียงคนเดียว ชื่อแม่นมเลาชี ก็โดดเด่นจับใจ...เพิ่มรสชาติสีสันให้ผู้ชนะสิบทิศ

ยาขอบ เขียน เหตุที่กุสุมา ไม่ได้แต่งงานไว้ในนิตยสารโบว์แดง 16 ก.พ.2489

แทนดอกไม้จันทน์บูชาพระคุณ ในวันพระราชทานเพลิงพระศพ พระองค์เจ้าหญิง เฉิดโฉม พระราชธิดา ในพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว

เรื่องราวทั้งหลายในวรรณกรรม เป็นเรื่องแต่ง คนเขียนจะวาดฝันไปทางไหน ก็ย่อมได้...ต่างจากเรื่องจริง ในสงครามความขัดแย้งจริง... ในบางบ้านเมือง

ในสงครามยืดเยื้อยาวนาน...คนกลาง ที่เหลืออยู่ ตอนนี้ ผมเห็นแต่ทหาร

ทางเลือกของทหาร ถ้าออกแรงเต็มที่ ปฏิวัติ ก็ต้องเสียแต้มใหญ่ เอนข้างรัฐบาล...ก็ไม่ได้ เอียงเข้าหามวลมหาประชาชน ของกำนัน ก็ไม่ได้

แต่ด้วยเหตุผล เพื่อความสงบสุขของบ้านเมือง...ทหารจำเป็นต้องทำ

เปิดกลศึกสามก๊ก มาใช้ก็ได้...ฝ่ายรุก ก็ต้องเปิดทางหนีให้เขาบ้าง...ฝ่ายรับ...ก็ต้องมีระยะห่าง...ของทางถอย แล้วจัดช่องว่าง หาฝ่ายที่แน่ใจว่าเป็นกลาง เข้ามาเขียนกฎกติกาใหม่

ทั้งสองฝ่ายเรียกหา การปฏิรูป เหมือนกัน...ได้กติกาใหม่แล้ว ก็หันมาชิงชัยกันอีกครั้ง สนามรบของนักการเมือง ผมเห็นแต่สนามเลือกตั้งเท่านั้น.

 

กิเลน ประลองเชิง

7 ม.ค. 2557 09:48 7 ม.ค. 2557 09:48 ไทยรัฐ