ไลฟ์สไตล์
100 year

109 ปี ท่านผู้หญิงแผ้ว นาฏศิลปิน "5 แผ่นดิน"

ซูม
16 ธ.ค. 2555 05:01 น.
SHARE


ซอกแซกสัปดาห์ที่ผ่านมาหัวหน้าทีมไปเดิน เดี่ยวๆด้อมดู พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนครซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการจัดงาน 230 ปี กรุงรัตนโกสินทร์โดยกรมธนารักษ์ กระทรวงการคลังดังที่เขียนเล่าเอาไว้แล้ว

แม้บรรยากาศของพิพิธภัณฑ์ฯ จะเหงามากๆ แต่หัวหน้าทีมซอกแซกก็มีความสุขอยู่พอสมควรเมื่อมีโอกาสไปนั่งอยู่ที่ม้านั่งใต้ต้นไม้หน้าสนามหญ้าที่เขาจัดไว้สำหรับแสดงนาฏศิลป์กลางแจ้งที่รู้จักกันดีในนามของ “สังคีตศาลา”

ตัวเวทีสังคีตศาลายังระเกะระกะและรกรุงรังอยู่เพราะเจ้าหน้าที่กำลังตกแต่งปะโน่นปิดนี่เพื่อให้เป็นเวทีสำหรับแสดงในงาน 230 ปี กรุงรัตนโกสินทร์ยังไม่แล้วเสร็จดีนัก
ดาราดังๆ ของกรมศิลปากรไม่ว่าจะเป็นรุ่นใหญ่ อย่างอาจารย์ เสรี หวังในธรรม อาจารย์ ทองสุข ทองหลิม (พระรามเก่า) อาจารย์ จตุพร รัตนวราหะ (ทศกัณฐ์เก่า) มาจนถึงพระรามรุ่นใหม่อย่าง ปกรณ์ พรพิสุทธิ์ หรือสีดา รุ่นใหม่แต่เดียวนี้ก็คงเก่าแล้วละ อาจารย์  วันทนีย์  ม่วงบุญ ล้วนเคยผ่านเวทีสังคีตศาลามาแล้วทั้งสิ้น

หัวหน้าทีมซอกแซกนั่งดูเวทีเปล่าๆไป ก็จินตนาการเห็นท่านเหล่านั้นมาร้องเล่นเต้นโขนละคร อยู่กลางเปลวแดดอยู่รางๆไป

พลันก็นึกขึ้นมาได้ว่า พรรคพวกรุ่นน้องคนหนึ่งเขาไปช่วยประชาสัมพันธ์ การแสดงนาฏศิลป์ไทยในโอกาสรำลึก 109 ปีชาตกาล “ท่านผู้หญิงแผ้ว สนิทวงศ์เสนี” ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะ

การแสดง (นาฏศิลป์ไทย) คนแรกเจ้าของสมญานาม “นาฏยาจารย์ 5 แผ่นดินผู้สืบสร้างทางรำไทย” อันเป็นที่รู้จักอย่างดียิ่งของแฟนๆนาฏศิลป์ไทย

หัวหน้าทีมรับปากเพื่อนรุ่นน้องด้วยความยินดี ว่าจะช่วยเขียนให้ เพราะทราบประวัติและติดตามผลงานของท่านผู้หญิงแผ้วมาโดยตลอด

ในยุคที่ยังไม่มีโรงละครแห่งชาติโรงปัจจุบัน เพราะโรงละครเก่าซึ่งเป็นโรงไม้ ถูกไฟไหม้

ราพณาสูรไปนั้น กรมศิลปากรยุคโน้นต้องไปอาศัยหอประชุมธรรมศาสตร์แสดงโขนต้องรับแขกบ้านแขกเมืองอยู่เนืองๆ

ก่อนแสดงจริงก็จะมีการซักซ้อมโดยนักแสดงนุ่งโจงกระเบนสีน้ำเงินบ้าง สีแดงบ้าง มาฝึกร่ายรำบนเวทีธรรมศาสตร์ โดยมีนักศึกษาธรรมศาสตร์มานั่งให้กำลังใจแบบดูฟรีเกือบๆ ครึ่งหอประชุมอยู่เสมอ รวมทั้งหัวหน้าทีมซอกแซก

อาจารย์ที่ยืนกำกับคอยดูว่าคนโน้นรำถูกต้องหรือเปล่า คนนี้รำถูกต้องหรือเปล่าก็คือท่านอาจารย์ “หม่อมแผ้ว” นี่แหละครับ

โดยมีท่านอธิบดีกรมศิลปากร ธนิต อยู่-โพธิ์ นั่งเอ้เต้อยู่ข้างเวที

อาจารย์หม่อมแผ้ว (ขออนุญาตเรียกตามความทรงจำเมื่อ พ.ศ.2503-2504 นะครับ) ที่แฟนนาฏศิลป์ดูฟรีชาวธรรมศาสตร์ยุคนั้น บอกกล่าวเล่าสู่กันและหัวหน้าทีมยังพอจำได้รางเลือน สรุปข้อใหญ่ใจความได้ว่า ท่านเป็นศิษย์นาฏศิลป์ฝึกรำละครมาตั้งแต่เด็กๆ ใน วัง สวนกุหลาบ ซึ่งเปรียบเสมือนสถาบันผลิต “นาฏ-ศิลปิน” ที่ยิ่งใหญ่แห่งหนึ่งของกรุงรัตนโกสินทร์

จากวังสวนกุหลาบท่านอาจารย์หม่อมแผ้วยังได้มีโอกาสไปฝึกที่วัง กรมพระนราธิปประพันธ์พงษ์ เดินสายฝึกระหว่าง 2 วังนี้ จนได้รับการคัดเลือกให้แสดงบทเป็นตัวเอกทั้งฝ่ายชายฝ่ายหญิง อาทิ บางครั้งก็เป็นอิเหนา บางครั้งก็เป็นนางสีดา โด่งดังไปทั่วกรุงรัตนโกสินทร์ยุครัชกาลที่ 6 และรัชกาลที่ 7

ต่อมาเป็นที่ทรงโปรดของ สมเด็จพระบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ กรมหลวงนครราชสีมา จึงได้ทรงขอท่านอาจารย์ไปเป็นชายา และได้รับการยกขึ้นเป็นหม่อมห้าม นามว่า หม่อมแผ้ว ณ นครราชสีมา เป็นที่มาของการเรียกขานท่านว่า “หม่อมแผ้ว” นับตั้งแต่นั้น

แต่แล้วอีกประมาณ 10 ปีต่อมา สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้าอัษฎางค์ฯ  ก็เสด็จทิวงคตด้วยพระชนมายุเพียง 36 พรรษาเท่านั้น และอาจารย์หม่อมแผ้วเองก็มีอายุเพียง 25 ปี นำความเศร้าโศกมาสู่ชีวิตท่านอาจารย์เป็นอย่างยิ่ง

ท่านครองตนเป็นโสดอยู่เป็นเวลานานจึงได้สมรสใหม่กับ พลตรีหม่อมสนิทวงศ์เสนี (ม.ร.ว.ตัน สนิทวงศ์) มีบุตรธิดารวมทั้งสิ้น 4 ท่าน ซึ่งเป็นที่รู้จักกันอย่างดีของสังคมไทยในปัจจุบัันนี้

บั้นปลายชีวิตอาจารย์หม่อมแผ้วได้รับเชิญจาก ท่านธนิต อยู่โพธิ์ ให้มาช่วยปรับปรุงฟื้นฟูและวางรากฐานด้านการละคร การรำต่างๆ รวมทั้งเป็นผู้กำกับการแสดงละครรับแขกบ้านแขกเมืองสำคัญๆ ที่หัวหน้าทีมงานซอกแซกกล่าวไว้แล้ว

ครั้นเมื่อไปค้นประวัติเพิ่มเติมก็พบว่าอาจารย์หม่อมแผ้วที่ได้รับพระมหากรุณาธิคุณได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทุติยจุลจอมเกล้า วิเศษเป็น “ท่านผู้หญิง” ในโอกาสต่อมานั้น ได้คิดค้นท่ารำต่างๆเอาไว้มากมาย โดยเฉพาะท่า อัศวลีลา หรือระบำม้า และสิงสาราสัตว์ต่างๆ (แม้แต่ระบำควาย หรือระบำกาสรท่านก็คิดไว้)

หัวหน้าทีมซอกแซก ชอบท่าเต้นอัศวลีลา (ม้าย่อง) ที่ท่านผู้หญิงแผ้วประดิษฐ์คิดค้นไว้ มากที่สุด และก็ชอบท่วงทำนอง เพลงม้าย่องที่อาจารย์มนตรี ตราโมท แต่งไว้มากที่สุดเช่นกัน

เมื่อตอนที่คลิปวีดิโอ กังนัม สไตล์ ฮิตใหม่ๆ หัวหน้าทีมยังเขียนแซวว่า จังหวะม้าย่องของนายไซน่ะสู้ของกรมศิลปากรเราไม่ได้เลย...แต่ของเราดังเฉพาะในประเทศ ในขณะที่ของเขาดังระดับโลก น่าน้อยใจจริงๆ

ก็ช่างเถอะยังไงๆเราก็ยังชอบของเรามากกว่า จึงขออนุญาตเรียนเชิญลูกศิษย์ลูกหา และคนรักนาฏศิลป์ไทยทั้งหลาย ไปจับจองซื้อบัตรชมงาน “109 ปีชาตกาล ท่านผู้หญิงแผ้วฯ” ซึ่งจะแสดง 2 รอบ (10.00 น. กับ 14.00 น.) วันอาทิตย์ที่ 23 ธันวาคมนี้ ณ โรงละครแห่งชาติ

มีลูกศิษย์ลูกหาของท่านซึ่งก็เป็นมือระดับอาจารย์ในโอกาสต่อมาร่วมแสดงเพียบเลยครับ อาทิ อ.จตุพร รัตนวราหะ, อ.รัจนา พวงประยงค์, ดร.ศุภชัย จันทร์สุวรรณ์, อ.จันทนา ทรงศรี, อ.ปกรณ์ พรพิสุทธิ์, อ.วันทนีย์ ม่วงบุญ ฯลฯ

ใครจะดูทั้ง 2 รอบเลยก็ได้ครับ เพราะแสดงไม่เหมือนกัน อาทิ รอบเช้าการแสดงชุดเอกตบท้ายเป็นละครนอกเรื่องคาวี ส่วนรอบบ่ายตบท้ายด้วยโขนรามเกียรติ์ตอนปราบกากนาสูร เป็นต้น

โปรดสำรองที่นั่งที่โรงละครแห่งชาติ โทร.0-2224-1342 ได้ตั้งแต่พรุ่งนี้เลยนะครับ.


“ซูม”

ข่าวแนะนำ

อ่านเพิ่มเติม...

แท็กที่เกี่ยวข้อง

ข่าวแนะนำ

คุณอาจสนใจข่าวนี้

thairath-logo

ApplicationMy Thairath

ios-app-logoandroid-app-logohuawei-app-logo
Trendvg3 logo
วันพฤหัสที่ 22 เมษายน 2564 เวลา 20:38 น.