วันจันทร์ที่ 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2562
บริการข่าวไทยรัฐLogin
อาลัยลุงแก่น ตำนานพ่อค้าพลอยจันท์

อาลัยลุงแก่น ตำนานพ่อค้าพลอยจันท์

  • Share:

หนึ่งในผู้ที่มีคุณูปการกับวงการอัญมณีจันท์ในช่วง พ.ศ. 2520 -2545 คือนายสมหมาย ช่างประดิษฐ์ หรือ ส.จ.แก่น ซึ่งเป็น ส.จ. 3 สมัยของอำเภอขลุง จังหวัดจันทบุรี ลุงแก่นเป็นคนที่เคยประสบความสำเร็จสูงสุดในอาชีพทำเหมืองพลอยและพ่อค้าพลอย ภายหลังสุขภาพไม่ดี สายตามีปัญหา จนไม่สามารถวิเคราะห์พลอยได้ดีเหมือนเดิม ชีวิตลุงแก่นก็ถดถอยในวงการอัญมณี

พ.ศ.2540-2544 ลุงแก่นไปตระเวนหาแหล่งพลอยใหม่ในหลายประเทศ นั่งรถไปตามหุบเขาลำเนาไพรในทวีปต่างๆ ไปนอนพักในสวนเล็กๆ ในสาธารณรัฐแอฟริกาใต้ และนั่งรถตระเวนจากหมู่บ้านหนึ่งไปอีกหมู่บ้านหนึ่ง จากเมืองหนึ่งไปสู่เมืองหนึ่ง รอนแรมไปในสาธารณรัฐโมซัมบิก ตระเวนไปในสาธารณรัฐมาลาวี เคยไปเจรจากับชนเผ่าในป่าลึก สุ่มเสี่ยงกับการถูกปล้นจี้ บางครั้งต้องเดินเท้าเข้าป่าด้วยความยากลำบาก

สมัยก่อนตอนที่ยังไม่มีทางราดยางจากไทยไปเวียดนาม ลุงแก่นข้ามแม่น้ำโขงตระเวนเข้าไปใน สปป.ลาว แล้วเข้าเวียดนามเพื่อหาพลอยทับทิมก้อน ลุงแก่นเป็นผู้หนึ่งซึ่งมีความรู้เรื่องคราบสนิมสีเหลืองส้มที่แทรกอยู่ตามรอยแตกและหย่อมสีน้ำเงินที่อยู่ในทับทิมเวียดนาม

ลุงแก่นไม่รู้จักเส้นเข็มโบไมท์หรืออะไรที่เป็นศัพท์วิชาการ ไม่รู้จักแร่โอลิวีน ไพโรไทท์ นอร์ดสเตรนไดท์ ฯลฯ แต่เมื่อเราหยิบทับทิมให้ลุงดู ลุงแก่นมักจะทำนายได้ว่าพลอยเม็ดนี้มาจากพม่า กัมพูชา ไทย ซีลอน แทนซาเนีย เวียดนาม หรือมาดากัสการ์

สมัยผมยังเป็นเด็กเล็กอยู่ ลุงแก่นเคยสอนว่า ถ้าเป็นพลอยพม่าจะมีแถบสีเป็นรอยลูกคลื่น มีเส้นเข็มเล็กสั้นจับกันเป็นกลุ่ม ถ้าเป็นพลอยไทยจะมีรอยระนาบแฝดที่เป็นรอยแยก ถ้าเป็นพลอยซีลอนจะมีเส้นเข็มสั้นตัดกันคล้ายตาข่าย ถ้าไม่มีเส้นเข็ม แต่มีรอยแตกเล็กๆ ตามรอยของระนาบแฝดคล้ายตะเข็บก็น่าจะเป็นพลอยจากแทนซาเนีย ถ้าพลอยแดงที่มีแถบสีน้ำเงินม่วง ให้สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นพลอยจากเวียดนาม

องค์ความรู้จากพ่อค้าพลอยสมัยก่อน ไม่ได้มาจากการเรียนหนังสือ แต่เป็นความเชี่ยวชาญที่มาจากภูมิปัญญาท้องถิ่นและประสบการณ์ น่าเสียดายที่ไม่ได้มีการถ่ายทอดองค์ความรู้ที่มีค่าเหล่านี้ไว้อย่างเป็นระบบ

ภายหลังวงการอัญมณีไทยซบเซา เศรษฐกิจของพ่อค้าอัญมณีไทยหลายคนที่เคยสร้างเม็ดเงินจำนวนมหาศาลให้ประเทศก็พลอยย่ำแย่ไปด้วย เมื่อจีนกับอินเดียสร้างยุทธศาสตร์ชิงความเป็นศูนย์กลางอัญมณีโลกไปไว้ในประเทศของตนโดยการสนับสนุนอย่างสุดลิ่มทิ่มประตู ก็ทำให้สถานะความเป็นเมืองหลวงอัญมณีโลกของไทยลดน้อยถอยลงไปจนแทบไม่เหลือ

ความยากลำบากในการเข้าถึงแหล่งเงินทุนทำให้ศักยภาพในการแข่งขันของนักธุรกิจอัญมณีไทยสู้พ่อค้าจากประเทศที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลไม่ไหว ปีที่แล้ว ผมไปดูโรงงานเครื่องประดับที่ใหญ่ที่สุดในโลกที่เมืองอี้อู มณฑลเจ้อเจียงของจีน ได้เห็นการบริหารจัดการ เทคโนโลยี และการสนับสนุนจากรัฐบาลท้องถิ่นและรัฐบาลกลางแล้ว ก็รู้ว่าเราสู้ได้ยาก ในโรงงานมีภาพประธานาธิบดีจีน กับเจ้าของโรงงานตั้งเด่นเป็นสง่า ทำให้โรงงานผลิตเครื่องประดับจีนมีความน่าเชื่อถือสูง

หลังจากที่จีนและอินเดียครองความเป็นเจ้าอัญมณีและเครื่องประดับโลก ลุงแก่นก็เป็นหนึ่งในบรรดาพ่อค้าพลอยไทยที่ทำมาหากินลำบากขึ้น ความที่ตรากตรำจากการเดินทางแสวงหาแหล่งแร่ ทำให้ล้มป่วยต้องเข้าโรงพยาบาลอยู่บ่อยๆ และเสียชีวิตเมื่อพฤหัสบดีที่ 7 กุมภาพันธ์ 2562

ร่างของอดีตพ่อค้าพลอยรุ่นบุกเบิก เปาโลสมหมาย ช่างประดิษฐ์ (แก่น) ตั้งอยู่ ณ อาคารสันติสุข อ.ขลุง จ.จันทบุรี วันที่ 8-9 และ 11 กุมภาพันธ์ เวลา 19.00 น. มีสวดภาวนา (เก้าโฮ่น) 19.30 น. พิธีบูชามิสซา วันที่ 10 กุมภาพันธ์ เวลา 19.30 น. วจน-พิธีกรรม วันที่ 12 กุมภาพันธ์ เคลื่อนศพไปวัดพระหฤทัย เวลา 14.30 น. พิธีบูชามิสซาและฝังศพ ณ สุสานวัดพระหฤทัย ขลุง

ขออาลัยต่อการจากไปของลุงแก่น พ่อค้าพลอยรุ่นบุกเบิก ผู้เป็นตำนานของเมืองจันท์ครับ.

นิติการุณย์ มิ่งรุจิราลัย

songlok1997@gmail.com

อ่านเพิ่มเติม...

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้