วันพุธที่ 19 ธันวาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐLogin
รัฐในฝันแบบเต๋า

รัฐในฝันแบบเต๋า

  • Share:

เล่าขานกันว่า ในสมัยจักรพรรดิหมิงตี่ (ค.ศ.227-239) เมื่อมีการบรรยายเนื้อหาคัมภีร์เต๋าเต๋อจิง หากขุนนางคนใดไม่ตั้งใจฟัง นั่งหาวเรอหรือบ้วนน้ำลายก็จะถูกตำหนิอย่างรุนแรง

(วิถีแห่งเต๋า โดยเหลาจื่อ อ.นิโรธ จิตวิสุทธิ์ สำนักพิมพ์บุ๊คสโตน พ.ศ.2561)

จนเมื่อราชวงศ์จิ้น ขึ้นครองอำนาจ จักรพรรดิองค์ใหม่เห็นว่า เต๋ามีหลายข้อความเกี่ยวกับการปกครองซึ่งเข้าข้างประชาชนและกินใจคนชั้นนำมาก ตั้งคำถาม

เต๋าเต๋อจิง มีประโยชน์ในการปกครองหรือไม่?

มรรคการปกครองรัฐ คัมภีร์เต๋าเต๋อจิง บทที่ 80 ความว่าดังนี้

รัฐใด หากมีพลเมืองเล็กน้อย ก็สามารถหาอาหารเลี้ยงดูพลเมือง ผู้ปกครองต้องทำให้พลเมืองเห็นคุณค่าของรัฐ จนพลเมืองไม่อยากเสี่ยงโยกย้ายไปรัฐอื่น

แม้รัฐมีเรือหรือเกวียนพร้อม แต่ก็ไม่มีผู้ใดประสงค์ขับท่องเที่ยวไปรัฐอื่น

แม้มีเกราะและอาวุธมากมาย แต่ผู้ปกครองรัฐก็ไม่ได้นำออกมาใช้ในการรบ ทำให้พลเมืองต้องใช้ชีวิตเสี่ยงความตาย

ในการจดจำเรื่องราวต่างๆของรัฐ ก็พยายามกลับไปใช้วิธีผูกปมเชือกแทนการเขียนบันทึก

ผู้คนใช้ชีวิตเรียบง่าย ไร้ความทะยานอยากกินอาหารปรุงรสง่ายๆ ทุกคนอาศัยในบ้านได้อย่างอบอุ่นและปลอดภัย มีความสุขไปตามอัตภาพ ตามขนบธรรมเนียมประเพณี

ระหว่างผู้คนแต่ละรัฐ ก็ไม่ขัดแย้งหรือทะเลาะกัน แต่ละคนในรัฐก็ไม่ทำความเดือดร้อนแก่กันและกัน

เมื่อใดมีเสียงไก่ขัน และเสียงสุนัขเห่าหอน ผู้คนทั้งชุมชนหรือหมู่บ้าน ก็ได้ยินกันทั่วหน้า

พลเมืองทั้งหลายในรัฐ ตั้งแต่เกิดจนกระทั่งตาย ไปมาหาสู่ซึ่งกันและกันตามความจำเป็น

ไม่มีใครอยากไปพำนัก ณ บ้านเมืองอื่น เพราะบ้านเมืองตนสงบร่มเย็นเป็นสุขถ้วนหน้า

หลักปกครองของเต๋าเป็นเช่นนี้ จึงไม่แปลกเมื่อมหาอำมาตย์จางเซียนหมิง กล้ากราบทูลจักรพรรดิราชวงศ์จิ้น อย่างทะนงองอาจว่า

“เมื่อมีเต๋า แม้ศพก็ครองอาณาจักรได้”

นับแต่นั้น เต๋าเต๋อจิง ก็ได้กลายเป็นตำราสำหรับเรียน เป็นข้อสอบไล่เป็นขุนนาง และทั้งมีการบันทึกคำสอนของเต๋าลงบนแผ่นหิน

จักรพรรดิซิงตี่ แห่งราชวงศ์ฮั่น ทรงมีพระบรมราชโองการประกาศให้ เต๋าเต๋อจิง เป็นคำภีร์ของประเทศจีน

ในสมัยราชวงศ์หยวน กุบไลข่าน มีอำนาจเหนือประเทศจีน ก็สั่งให้เผาทำลายหนังสือเล่มอื่นเกี่ยวกับเต๋าเสีย คงเหลือเล่ม เต๋าเต๋อจิง ไว้ให้ใช้เป็นหลักเล่มเดียว

อ.นิโรธ จิตวิสุทธิ์ สรุปเนื้อหาสาระเต๋าเต๋อจิงบทที่ 80 ก็คือสังคมในอุดมคติ กับเนื้อหา รัฐยูโทเปีย ของโทมัส มอร์ ซึ่งเขียนขึ้นภายหลังนับพันปี ตรงกัน

ตรงกัน ในเรื่องของรัฐในอุดมการณ์ หรือรัฐในฝัน

ไม่ใช่รัฐมหาอำนาจอันยิ่งใหญ่ ไม่ใช่มหาอาณาจักรอันรุ่งเรืองด้านวัตถุ มิใช่รัฐที่ปกครองด้วยกำลังทหารอันเข้มแข็ง และมิใช่รัฐที่มีอาวุธอันเกรียงไกร ซึ่งเป็นรัฐในความเป็นจริง

นี่กระมัง บางรัฐที่ผมรู้จัก จึงไม่เคยอยู่กันปกติสุข โดยมีศพเป็นผู้ปกครอง

จะมีก็แต่ผู้นำคนเป็นๆ มาดฮึกเหิมเหี้ยมหาญ มีเรื่องให้พูดได้ทุกวัน วันละหลายเวลา ผลัดเปลี่ยนเวียนหน้ากันมา และ...ขอประทานโทษ ส่วนใหญ่ก็เป็นทหาร.

กิเลน ประลองเชิง

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้