วันเสาร์ที่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐLogin
มนต์พลังศรัทธาปาฏิหาริย์ ครูโขน ละคร นาฏศิลป์

มนต์พลังศรัทธาปาฏิหาริย์ ครูโขน ละคร นาฏศิลป์

  • Share:

“พิธีไหว้ครู” ที่กระทำกันมาแต่โบราณนั้น จะเลือกวันพฤหัสบดีซึ่งถือเป็น “วันครู” ประกอบพิธี ด้วยวันดังกล่าวเชื่อกันว่าช่วงกลางวันจะเป็นธาตุน้ำกับธาตุไฟยามค่ำคืนเป็นฤกษ์ดาวพระ เคราะห์เปิดโอกาสให้วิชาความรู้แก่มวลมนุษย์ จึงสมควรกระทำกันในวันมงคลที่ว่านี้

ส่วนเดือนที่เลือกตามประเพณีโบราณจะเลือกเดือนคู่ 2, 4, 6, 8, 10, 12 แต่อนุโลมให้เดือนคี่เฉพาะเดือน 9 ซึ่งเป็นเลขมงคลแห่งปี อีกเหตุผลที่ให้เลือกเอาวันข้างขึ้นพฤหัสบดี เพราะตรงกับ “วันฟู” อันหมายถึงวันแห่งความฟูเฟื่องเรืองรุ่งตลอดไป

พรหมินทร์ สุมานา ผู้จัดการธุรกิจการแสดง สวนนงนุชพัทยา วัย 55 ปี ที่เคยทำงานช่างสิบหมู่ อยู่วิทยาลัยในวังศาลายา ในพระบรมราชูปถัมภ์ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เล่าว่า องค์ประกอบพิธีไหว้ครูนั้น ต้องมีครูผู้กระทำพิธีไหว้หัวโขนที่อัญเชิญมาตั้งประดับโต๊ะหมู่บูชา ทั้งเทพเทวดา พระภรตฤาษีองค์ที่เหล่านักแสดงนิยมเรียกอย่างคุ้นปากว่า “พ่อแก่”

ส่วนหัวโขนอื่นๆ ได้แก่ พระอิศวร พระนารายณ์ พระพรหม พระอินทร์ พระพิฆเนศ พระวิสสุกรรม พระปรคนธรรพ พระปัญจสีขร พระพิราพ ทั้งหมดถือเป็นองค์เทพแทนครูโขนครูละคร ซึ่งได้รับอิทธิพลจากลัทธิฮินดูผสมผสาน พร้อมกันนี้ยังมีเครื่องสังเวยกับเครื่องเซ่น แบ่งเป็น 3 ชุด

ถวายแด่พระมหาเทพ เทวดา นางฟ้า ด้วยอาหารสุก ส่วนพระครูฤาษีกับพระปรคนธรรพถวายเป็นอาหารสุกเช่นกัน จะมีพระพิราพซึ่งจัดเป็นเทพอสูรที่ถวายด้วยอาหารดิบ

สิ่งที่จะขาดไม่ได้ก็คือปี่พาทย์เครื่องใหญ่หรือเครื่องคู่ ซึ่งจะวางเครื่องเซ่นไว้ตรงหน้า ได้แก่ บายศรี มะพร้าวอ่อน กล้วยน้ำว้า ผลไม้ 7 อย่าง อ้อยทั้งเปลือก เหล้า หมากพลู บุหรี่ ไม้ขีดไฟ อาหารสุกและดิบจำพวกหัวหมู เป็ด ไก่ กุ้ง ปลา ปู เครื่องในที่เป็นตับกับหัวใจ ไข่ไก่ดิบ น้ำเย็น

“พิธีการเริ่มจากการไหว้รำลึกถึงคุณครูบาอาจารย์ ต่อมาเป็นพิธีครอบครูให้ศิษย์รายใหม่ได้ครอบก่อนจะไปสวมหัวโขนแสดงได้ ใครไม่เคยครอบอย่าพิเรนทร์ยกขึ้นมาสวมหัวเด็ดขาด

เพราะหัวโขนทุกหัวผ่านการเบิกเนตรและลงคาถาอาคมไว้ก่อนแล้ว จึงอาจจะทำให้คนอุตริมีอันเป็นไป ไม่ปวดหัวก็ปวดท้องได้ การครอบจะใช้พระครูฤาษีซึ่งหมายถึงครูทั่วไปครอบ จากนั้นจะเป็นพระพิราพ ใช้ครอบแทนครูโขน และหัวเทริดโนราใช้ครอบแทนครูละคร”

พรหมินทร์ ผู้ผ่านการรำมือถวายครูและครอบจากครูวีระ มีเหมือน ศิลปินแห่งชาติสาขาหนังใหญ่ วัย 76 ปี เล่าอีกว่า พิธีสำคัญสูงสุดในวันนั้น จะเป็นพิธีรับมอบโดยครูอาวุโสสูงสุดจะทำพิธีมอบแล้วครอบให้แก่ศิษย์ ผู้ผ่านการเรียนวิชานาฏศิลป์มานานจนชำนาญสามารถทำหน้าที่ครูนำลูกศิษย์ไหว้พ่อแก่บนเวที พิธีกรรมคนต่อไปได้... “การไหว้ครูทุกครั้งมักเกิดเหตุอาถรรพณ์ศรัทธาปาฏิหาริย์ปรากฏ โดยลูกศิษย์บางรายจะถูกครูเข้าแบบไม่รู้ตัวต่อหน้าพิธี ร่างนั้นจะสั่นระทึก มือไม้จะออกท่าร่ายรำตามจังหวะดนตรีปี่พาทย์ บางทีเอ่ยปากทักลูกศิษย์ลูกหาให้ได้ยิน มันเป็นภาพในมิติไสยศาสตร์ ที่วิทยาศาสตร์พิสูจน์ทราบไม่ได้ แต่ลูกศิษย์ทุกคนก็จะพร้อมใจกันยกมือไหว้ด้วยศรัทธา โดยไม่ต้องมีใครบอก”

นักแสดงสวนนงนุชพัทยากว่า 100 ชีวิต แต่ละวันทุกคนจะเข้ามายังห้องบูชาครูเพื่อกราบขอพร บริกรรมคาถาบูชาพระคเณศ... “คเณศยะ นะมะ หริโอมศรีคณะ ปตเยนะมะ” กับคาถาถวาย ครูขึ้นนะโม 3 จบ ตามด้วย “สูปะพยัญชนะ สัมปันนัง สาลีนัง โภชนานัง อุทะกังวะรัง ครูอาจาริยนัง อะหังปูเชมิ”

กรณีมีเครื่องเซ่นประจำวัน ทุกคนจะเอ่ยชื่อตนเองก่อนกล่าวคำถวายเครื่องคาวหวาน ดอกไม้ ธูปเทียน บูชาแด่ครูอาจารย์ เทพเทวดา พ่อแก่ พ่อครูฤาษี พ่อครูพิราพ องค์พระพิฆเนศ เทพเจ้าแห่งความสำเร็จทั้งหลาย เจ้าป่าเจ้าเขา เจ้าที่ทุกท่านทุกองค์ ขอเชิญมารับเครื่องคาวหวาน กระยาบวชให้อิ่มหนำสำราญ ขอบารมี ท่านโปรดประสาทพรคุ้มครองตน...จบแล้วจึงกล่าวคำขอพรให้มีความสุขความเจริญ

หากทำสิ่งใดผิดพลาดโดยตั้งใจหรือไม่ก็ตาม ขออโหสิกรรมแก่ตนด้วย

หลังไหว้ครูประจำวันแล้ว นักแสดงจะแยกย้ายกันขึ้นเวทีปฏิบัติงาน ด้วยความรู้สึกเสมือนหนึ่ง มีพลังอำนาจหนุนนำจากครูผู้ถ่ายทอดวิชาให้ และยังดลบันดาลให้เหิมฮึกพร้อมจะออกลีลาท่ารำอย่างมั่นใจ...

“เคยมีบางคนไม่ได้เข้าไปไหว้ครูประจำวันแล้วขึ้นเวทีแสดง ปรากฏว่า...ตลอดเวลาจะออกท่ารำแบบลนลานไม่เป็นไปตามบท สีหน้าก็ออกเคร่งขรึมเหมือนคนไร้วิญญาณ ผมถึงต้องให้นักแสดงรายนั้นกลับไปขอขมาลาโทษครูที่คิดก้าวข้าม จึงกลับมาแสดงได้ครบองค์ตามปกติ” พรหมินทร์ ว่า

นี่คือสิ่งที่มองไม่เห็นในศรัทธาปาฏิหาริย์ แต่สัมผัสได้ด้วยความรู้สึกที่เกิดจากมนต์ขลังและพลังจากครูโขน ละคร และนาฏศิลป์ไทย ผู้เป็นเจ้าของวิชาสาขานี้

“ศรัทธา”...นำมาซึ่งปาฏิหาริย์? เชื่อไม่เชื่อโปรดอย่าได้...“ลบหลู่”.

รัก–ยม

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้