วันพฤหัสบดีที่ 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

พันธุกรรมเซลล์มะเร็ง เป็นแล้ว..ตายทุกคน?

“ทำความรู้จักกับโรคมะเร็งกันเถอะ” เอกสารเผยแพร่โดยไม่คิดมูลค่าจาก “มะเร็งวิทยาสมาคมแห่งประเทศไทย” ปก รูปเล่ม ภาพประกอบเป็นภาพการ์ตูนฝีมือ “ชัย ราชวัตร” ดีไม่ดีแค่ไหนอย่างไร วันนี้จัดพิมพ์เป็นครั้งที่ 3 แล้ว จำกัดจำนวน 10,000 เล่มเท่านั้น

คณะผู้นิพนธ์ นายแพทย์วิเชียร ศรีมุนินทร์นิมิต สาขาวิชาเคมีบำบัด คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล นายแพทย์วิโรจน์ ศรีอุฬารพงศ์ หน่วยมะเร็งวิทยา คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ นายแพทย์เอกภพ สิระชัยนันท์, แพทย์หญิงธิติยา เดชเทวพร หน่วยมะเร็งวิทยา โรงพยาบาลรามาธิบดี และ นายแพทย์นภดล โสภารัตนาไพศาล สาขาวิชาเคมีบำบัด ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล

วันนี้...คงไม่มีใครไม่รู้จัก “มะเร็ง” ส่วนใหญ่กลัวเป็นมะเร็งเสียมากกว่า เพื่อความสบายใจเปิดไปที่ตอน 9 หน้า 47 “วิธีพิชิตมะเร็ง”...กันไปเลย ให้รู้ไว้ว่าการรักษาโรคมะเร็ง ผู้ป่วยโดยมากมักมีความสับสนขาดความเข้าใจ บางครั้งเจอคำถามทั้งกับตัวเองและคนรอบข้าง เช่นทำไมเธอถึงผ่าตัดเต้านมอย่างเดียว ไม่ได้ยาเคมีบำบัดหรือทำไม? ฉันถึงต้องให้ยาเคมีบำบัดก่อนที่จะผ่าตัด และหลังผ่าตัดยังต้องได้ยาเคมีบำบัดต่อ แล้วยังต้องได้รับการฉายรังสีรักษาด้วย

การทำความเข้าใจหลักการรักษามะเร็งจึงมีความสำคัญมาก...หลังวินิจฉัยมะเร็งแล้วต้องมีการตรวจเพิ่มเติม เพื่อทราบระยะของการดำเนินโรค เพื่อกำหนดเป้าหมายในการรักษาและวางแผนการรักษาต่อไป

“คนไข้ควรมีความเข้าใจในเป้าหมายการรักษามะเร็ง หากพบว่า...ผู้ป่วยเป็นมะเร็งระยะแรก หมายถึง มะเร็งอยู่เฉพาะที่เป้าหมายการรักษาของมะเร็งระยะแรกเพื่อหายขาด”

แต่ในกรณีที่มะเร็งลุกลามมาก ไม่สามารถรักษาด้วยการผ่าตัดได้ หรือมีการแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นแล้ว ส่วนใหญ่เป้าหมายของการรักษามะเร็งระยะลุกลามจะเป็นการรักษาเพื่อควบคุม ยับยั้ง ลดจำนวนมะเร็ง ทำให้ผู้ป่วยสามารถดำเนินชีวิตได้อย่างยืนยาว...มีคุณภาพชีวิตที่ดี

น่าสนใจว่า...ปัจจุบันยังมีมะเร็งหลายชนิดที่รักษาหายขาดได้ ทั้งๆที่มะเร็งนั้นแพร่กระจายไปยังอวัยวะต่างๆแล้ว ฉะนั้นการวินิจฉัยมะเร็งที่ถูกต้อง การตรวจเพิ่มเติมอย่างเหมาะสมมีความสำคัญมาก

“การผ่าตัด”...เป็นวิธีการรักษามะเร็งเฉพาะที่ ส่วนใหญ่มักต้องมีการผ่าตัดเพื่อหายขาด เช่น มะเร็งศีรษะและคอ เต้านม ปอด มะเร็งในช่องท้อง เช่น มะเร็งกระเพาะอาหาร มะเร็งลำไส้ใหญ่ เป็นต้น

“รังสีรักษา”...การรักษาด้วยรังสีบำบัดหรือที่เรียกกันทั่วไปว่า “การฉายแสง” เป็นการรักษามะเร็งเฉพาะตำแหน่งที่วางแผนไว้ ทำให้เกิดผลข้างเคียงได้ มีทั้งการรักษาเพื่อหายขาด และเพื่อบรรเทาอาการจากมะเร็ง

“เคมีบำบัด”...เป็นการรักษาด้วยสารเคมีที่มีผลทำลายเซลล์มะเร็งมากกว่าเซลล์ปกติ ปัจจุบันความรู้เรื่องยาเคมีบำบัดมีมากขึ้น และยาตามอาการมีประสิทธิภาพดีขึ้น แต่ผู้ป่วยก็ยังมีอาการข้างเคียงมากเช่นกัน

ให้เข้าใจตรงกันว่า...“โรคมะเร็งแต่ละชนิดมีการตอบสนองต่อยาแต่ละตัวไม่เหมือนกัน ยาที่แต่ละคนได้รับจึงไม่เหมือนกันในมะเร็งชนิดที่ต่างกัน...อีกเรื่องคือ ความเข้าใจผิดที่ว่าการฉายแสงจะเร่งให้มะเร็งลุกลามเร็วขึ้น ในความเป็นจริงการฉายแสงเป็นการรักษาเฉพาะที่ทำให้อาการมะเร็งทุเลา ไม่มีผลต่อมะเร็งตำแหน่งอื่น”

สุดท้าย...“ยาฮอร์โมนบำบัด” นอกเหนือจากยาเคมีบำบัดแล้ว ยังมีการใช้ยาฮอร์โมนบำบัด มีกลไกในการยับยั้งการทำงานในเซลล์ผ่านตัวรับฮอร์โมน หรือผ่านเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับฮอร์โมน

การรับนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งในมะเร็งเต้านมและมะเร็งต่อมลูกหมาก นอกจากนี้ยังมีการใช้สารชีวภาพในการรักษามะเร็ง เช่น ยาอินเตอร์เฟียรอน ซึ่งปัจจุบันมีบทบาทน้อยลงไปมาก เนื่องจากมีการคิดค้นยาที่สามารถรักษามะเร็งได้โดยตรงเป้าหมาย มีผลข้างเคียงน้อยกว่าเพราะไม่ได้ไปทำลายเซลล์มะเร็งเหมือนยาเคมีบำบัด

ประเด็นสำคัญ...“การรักษาแบบมุ่งเป้า” เป็นการรักษามะเร็งที่มีเป้าหมายที่กลไกการทำงานของเซลล์ โดยที่ยานี้ไม่ได้มีผลในการทำลายเซลล์มะเร็งและเซลล์ปกติเหมือนเคมีบำบัด และ...มีการพัฒนายาที่ออกฤทธิ์ที่กลไกเหล่านั้นในเซลล์มะเร็ง ยาในกลุ่มนี้ผ่านการวิจัยจนเป็นที่แน่ใจก่อนที่จะนำมาใช้ ทำให้ยามีราคาแพงมาก มีข้อบ่งใช้ตามผลการวิจัยที่ได้พิสูจน์เป็นที่แน่ชัดแล้ว ไม่สามารถคิดเองว่ายานี้สามารถรักษามะเร็งทุกชนิดได้

การใช้ยาแบบมุ่งเป้านี้ในมะเร็งที่ไม่มีเป้าการออกฤทธิ์ของยา การใช้ยาดังกล่าวก็จะไม่ได้ผล

ในทางกลับกัน ถึงแม้ว่าในมะเร็งนั้นมีเป้าการออกฤทธิ์ของยาก็ตาม เมื่อนำมาวิจัยแล้วอาจพบว่ายานั้นไม่มีประสิทธิภาพได้เช่นกัน เนื่องจากการเจริญเติบโตของมะเร็งอาศัยหลายกลไกเป็นผลทำให้การใช้ยาที่ออกฤทธิ์เฉพาะบางเป้าหมายไม่มีประสิทธิภาพ ดังนั้น...การใช้ยาในกลุ่มนี้ควรเป็นไปตามการวิจัยที่ได้ผลแน่ชัดแล้วเท่านั้น

“อาหารต้านมะเร็ง” อีกประเด็นสำคัญที่ควรรู้ ข้อมูลการศึกษามักพบว่าอาหารบางชนิดอาจมีผลต่อการเกิดหรืออาจป้องกันการเกิดโรคมะเร็งได้บ้าง เช่น อาหารที่มีสารไฮโดรคาร์บอนที่เกิดจากการเผาไหม้ปิ้งย่างจนเกรียม...อาหารที่มีส่วนผสมของไนไตรท์จากสารรักษาสภาพอาหารที่ไม่ถูกต้อง อาหารหมักดอง อาหารที่มีความชื้นและมีเชื้อราปนเปื้อน ทำให้มีโอกาสเกิดมะเร็งมากกว่าอาหารอื่น

อาหารประเภทเนื้อสัตว์ที่ปรุงโดยการทอดหรือผัด ซึ่งมีไขมันสูงจนทำให้เกิดโรคอ้วน อาจเสี่ยงที่จะก่อให้เกิดโรคมะเร็งสูงขึ้น

ในทางตรงกันข้าม มีทฤษฎีว่า “โรคมะเร็ง” อาจเกิดจากผลของสารอนุมูลอิสระ ซึ่งเกิดจากปฏิกิริยาของการเผาผลาญอาหาร ถ้ามีอนุมูลอิสระนี้มากเกินไป เซลล์ปกติอาจกลายพันธุ์เป็นเซลล์มะเร็งได้ ส่วนสารต้านอนุมูลอิสระที่เรียกว่า “แอนติออกซิแดนท์” พบมากในผัก ผลไม้บางชนิด เช่น ชาเขียว ผลไม้รสเปรี้ยว จะช่วยต้านผลของสารอนุมูลอิสระ อาจช่วยลดโอกาสเป็นมะเร็งได้ระดับหนึ่ง

การทานเนื้อสัตว์ประเภทเนื้อแดง ไขมันสูงให้พอเหมาะ ทานปลามากขึ้น เน้นผักผลไม้ให้มากขึ้น อาหารประเภทกากใย เช่น ผัก ผลไม้บางชนิด มีบทบาทในการกำจัดอนุมูลอิสระ อาจช่วยลดโอกาสการเป็นมะเร็งได้

คงต้องย้ำว่า...“การเกิดโรคมะเร็งไม่ได้เกิดขึ้นจากผลของอาหารอย่างเดียวโดยตรงไม่เช่นนั้นแล้วครอบครัวเดียวกันที่มีใครคนหนึ่งเป็นมะเร็ง สมาชิกท่านอื่นในครอบครัวที่กินคล้ายๆกันก็น่าที่จะเป็นมะเร็งแบบเดียวกันไปด้วยทั้งหมด ดังนั้น...อาหารชนิดใดชนิดหนึ่งไม่มีอิทธิพลมากพอที่จะทำให้ผู้บริโภคเกิดมะเร็งโดยตรง แต่น่าจะเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการก่อโรคมะเร็ง และ...อาหารเพื่อต่อต้านการเกิดมะเร็งจึงควรเป็นอาหารที่มีสารอาหารครบถ้วน มีความสะอาด มีประโยชน์ต่อสุขภาพ ไม่ใช่เลือกที่จะบริโภคหรือไม่บริโภคอาหารชนิดใดชนิดหนึ่ง”

“ผู้ป่วย” ที่เป็น “มะเร็ง” อยู่แล้ว ความต้องการ “อาหาร”...จะแตกต่างจากคนปกติ เพราะได้รับการรักษาด้วยวิธีต่างๆ...ผ่าตัด ฉายรังสี รับยาเคมีบำบัด ซึ่งต้องการสารอาหารเพิ่มมากขึ้นกว่าปกติ เพื่อซ่อมแซมเซลล์ปกติ ช่วยให้ร่างกายสามารถรับการรักษาได้ครบถ้วนตามแผนที่แพทย์ได้วางไว้

“มะเร็ง” คือ โรคที่มีความผิดปกติของเซลล์ในอวัยวะต่างๆ...เกิดการเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรมของเซลล์ก่อให้เกิดเป็น “เซลล์มะเร็ง” ที่มีการเจริญเติบโตโดยไม่อยู่ภายใต้การควบคุมที่เหมาะสม ถามว่า...เป็นมะเร็งแล้วต้องตายทุกคนหรือ? มะเร็งที่พบบ่อยเมื่อพบในระยะเริ่มต้น สามารถรักษาให้หายขาดได้โดยการผ่าตัด

บางครั้งอาจมีการรักษาเสริมด้วยการฉายรังสี หรือการให้ยาเคมีบำบัด “มะเร็ง” เป็นแล้ว...อย่ากลัว อย่าลังเลที่จะรักษา เพื่อจะได้ไม่เสียโอกาสที่จะรักษาให้หายขาด.

“ทำความรู้จักกับโรคมะเร็งกันเถอะ” เอกสารเผยแพร่โดยไม่คิดมูลค่าจาก “มะเร็งวิทยาสมาคมแห่งประเทศไทย” ปก รูปเล่ม ภาพประกอบเป็นภาพการ์ตูนฝีมือ “ชัย ราชวัตร” 16 พ.ค. 2561 11:27 16 พ.ค. 2561 11:27 ไทยรัฐ