วันอังคารที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2562
บริการข่าวไทยรัฐLogin
ทีไล่ของรัฐ ทางหนีของราษฎร์

ทีไล่ของรัฐ ทางหนีของราษฎร์

  • Share:

ขงจื๊อ อายุ 52 ปี ได้ตำแหน่งนคราภิบาล นครจงตู ทำงานไปไม่ถึงสามปี ชาวเมืองจงตูก็มีชื่อเสียงโด่งดังไปทั้งทางว่านอนสอนง่าย ทั้งความมีความสุขสงบเสมอหน้า

(9 พุทธ 9 เต๋า 9 เซ็น เสฐียรพงษ์ วรรณปก สำนักพิมพ์ มติชน 2558)

เจ้าผู้ครองรัฐลู่เลื่อมใสก็ส่งคนไปเชิญขงจื๊อมาถาม “ทราบว่า ท่านได้แก้ไขเปลี่ยนแปลงระบบการปกครองเมืองจงตูหลายประการ ท่านใช้วิธีอันใด”

ขงจื๊อตอบเป็นหลักการสั้นๆ “ข้าพเจ้าข่มผู้ควรข่ม ยกย่องผู้ควรยกย่อง” แล้วอธิบายต่อ “เมื่อชาวเมืองเห็นว่าการทำดีได้ผลดีจริง การทำชั่วได้รับผลชั่วจริง จึงพากันทำดี

และคนดีก็ย่อมซื่อสัตย์ต่อกันและต่อรัฐบาล”

เจ้าผู้ครองรัฐลู่ เลื่อนตำแหน่งให้ขงจื๊อ เป็นเสนาบดีกระทรวงยุติธรรมและมอบหมายให้เริ่มทำงาน ขงจื๊อเริ่มศึกษา ปัญหาด้านคุกตะรางแล้วก็เริ่มปฏิบัติการ

เรียกประชุมผู้เกี่ยวข้อง ตั้งแต่ผู้พิพากษา นักกฎหมาย และพัศดี

เขากล่าวว่า “ข้าพเจ้าพบว่า นักโทษเกือบทั้งหมดเป็นคนจน ไร้การศึกษา ความจนและความไร้การศึกษาเป็นสาเหตุก่ออาชญากรรม

เพราะฉะนั้น ถ้าเรากำจัดความโง่เขลา และความจนได้ บ้านเมืองของเราก็จะเจริญและสงบสุข”

ขงจื๊อชี้วิธีกำจัดความโง่เขลา ด้วยการให้การศึกษาประชาชนโดยทั่วถึง วิธีกำจัดความจน สนับสนุนให้ประชาชนประกอบอาชีพด้วยความซื่อสัตย์สุจริต เป็นพลเมืองดีของชาติ

ขงจื๊อบรรยายมาถึงตอนนี้ ผู้พิพากษาท่านหนึ่ง ถามว่า

“เราจะเริ่มต้นตรงไหน เพื่อทำให้ประชาชนซื่อสัตย์ และเป็นพลเมืองดี”

“เริ่มต้นที่ตัวท่านทั้งหลายนี่แหละ” ขงจื๊อตอบ “ท่านทั้งหลายเป็นผู้ปกครอง ถ้าผู้ปกครองเลว ประชาชนก็จะเลวตาม ถ้าผู้ปกครองดี ประชาชนก็จะดีตาม”

สรุปกฎเกณฑ์แรกของการเป็นคนดีก็คือ อยากให้ผู้อื่นปฏิบัติต่อตนอย่างไร จงปฏิบัติต่อผู้อื่นอย่างนั้น

เรื่องกฎเกณฑ์ของการเป็นคนดีหรือจะพูดว่า วิธีที่รัฐจะจัดการกับราษฎร...อาจารย์เสฐียรพงษ์ วรรณปก เขียนไว้เป็นเรื่องที่ 9 ในภาค 9 เต๋า


ส่วนเรื่องวิธีที่ราษฎรจะเลือกจัดการกับรัฐนั้น อาจารย์เสฐียรพงษ์เขียนไว้ในเรื่องที่ 5 ชื่อเรื่อง ร้ายกว่าเสือ

สมัยหนึ่งขงจื๊อพาคณะศิษย์เดินทางไปรัฐชี้ ผ่านป่าใหญ่เชิงภูเขาไท้ซัว ได้ยินเสียงสตรีนางหนึ่งร่ำไห้แว่วมาแต่ไกล จึงสั่งให้จื๊อกุง ศิษย์คนหนึ่ง เดินเข้าไปถามหาสาเหตุ

“น้าชายฉันถูกเสือกัดตายไปเมื่อไม่นาน ต่อมาสามีฉันก็ถูกเสือกิน วันนี้เจ้าเสือวายร้ายมันก็คาบเอาลูกชายฉันไปอีกคน”

“แล้วทำไมท่านไม่ย้ายหนีไปอยู่ที่อื่น” จื๊อกุงถาม “ฉันย้ายไม่ได้” สตรีนั้นตอบ

“เหตุที่ย้ายไม่ได้ เพราะในป่าแห่งนี้ไม่มีรัฐบาลเผด็จการกดขี่ข่มเหง”

วิธีจัดการกับรัฐบาลที่ไม่ดี สำหรับราษฎรนั้นคงไม่มีทางอื่น นอกจากหนี

เรื่องเล่าทำนองว่าอยู่กับเสือยอมให้เสือกัดตายในป่า ดีกว่าอยู่กับรัฐบาลที่กดขี่ ฟังเมื่อไหร่ก็ฟังได้ไม่เบื่อ

ส่วนจะหัวเราะกันได้ดังมากน้อยแค่ไหนขึ้นอยู่กับว่า เรากำลังคุยอยู่กับใคร ถ้าอยู่ใกล้ทหารไม่คุยเสียได้น่าจะเป็นเรื่องดี.

กิเลน ประลองเชิง

อ่านเพิ่มเติม...

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้