วันอังคารที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐLogin
อย.คุมโฆษณาสวยใส โลกนี้ช่างกว้างนักแล

อย.คุมโฆษณาสวยใส โลกนี้ช่างกว้างนักแล

  • Share:

ทุกวันนี้...ยุคไทยแลนด์ 4.0 อินเตอร์เน็ต โซเชียล สื่ออยู่ในที่สว่างมีตัวตนชัดเจน ดูเหมือนจะถูกฉายไฟส่องเห็นผิด ...เห็นถูกได้ง่ายๆ ผิดเป็นจับ แต่กับกลุ่มที่อยู่ในที่สลัวๆ แสงไฟส่องแบบถึงบ้าง ไม่ถึงบ้างก็ยังทำผิดได้แบบซ้ำแล้วซ้ำเล่า...จะจับก็ลอยนวลเข้ากลีบเมฆ หรือจับไม่ได้ไล่ไม่ทัน

บางกรณีก็อดคิดไม่ได้ว่า ตั้งใจผิด ตั้งใจให้โดนปรับหรือไม่ เพราะของก็ยังขายได้ขายดีอยู่ต่อไป ส่วนต่างกำไรมากกว่าค่าปรับเห็นๆ เจ้าของรวยเอาๆ ก็ทำกันต่อไปเรื่อยๆ เวียนวนเป็นวัฏจักรวงจรอุบาทว์อยู่อย่างนี้

สื่อทำผิดรับโฆษณาผลิตภัณฑ์จะด้วยตั้งใจหรือไม่ตั้งใจ? สมยอมหรือเห็นผลประโยชน์มากกว่า...จึงเป็นปัญหาใหญ่สั่งสมเรื้อรังมายาวนาน สารี อ๋องสมหวัง เลขาธิการมูลนิธิเพื่อผู้บริโภค (มพบ.) มองว่า จะบอกว่าทีวีคุมได้ก็ไม่จริงหรอก พูดได้ว่าแค่คุมพอได้...ช่องดิจิทัล จานดำ ดาวเทียมสารพัดช่องเป็นร้อยมีเยอะแยะจะตาย

สิ่งที่เราจะต้องทำให้เด็ดขาด...สิ่งที่เราเรียกร้อง “อย.” หรือ “สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา” ตอนนี้ก็คือ ให้ อย.มีถังข้อมูลโฆษณากลางที่ตรวจสอบรับรองแล้ว

ยกตัวอย่างหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ ทีวีดิจิทัลไทยรัฐจะมีคนมาบอกว่าขอลงโฆษณาผลิตภัณฑ์อาหารได้รับอนุญาตจาก อย. แล้ว เอาใบโฆษณามาให้ด้วย ถ้าเชื่อเลยก็มีสิทธิถูกจับ เพราะว่าไม่รู้ว่าจริงไหม

“เราเชื่อว่าวันนี้ยังมีสื่อที่ดีอยู่มาก รีวิวทั้งหลายก็มีเยอะ แต่ไม่รู้ว่าจะตรวจสอบอย่างไร สิ่งที่เราเรียกร้องเพื่อลดปัญหาที่จะเกิดขึ้นกับผู้บริโภคกับสื่อน้ำดีทั่วไป ให้ อย.มีถังข้อมูล ถ้าอนุญาตโฆษณาแล้วมีฐานข้อมูลให้ตรวจสอบได้ออนไลน์ทันที ผลิตภัณฑ์...สินค้าที่มาซื้อโฆษณาหลอกหรือจริง”

ถ้าหลอกก็ไม่รับ ไม่ต้องมีความผิด ตัดไฟได้แต่ต้นลม...ป้องกันปัญหาต้นทางได้มาก

ต่อไปนี้...ถ้าผลิตภัณฑ์ใดไม่มีฐานข้อมูลโฆษณาอยู่ในถังข้อมูลกลางนี้ พึงรู้ไว้เลย คุณกำลังทำผิดกฎหมาย แล้วก็จัดการให้เด็ดขาด ปัญหาจะลดไปเยอะ

ปัญหามีว่า อย.รู้ไหม? ก็ต้องบอกว่ารู้ ความคืบหน้าเพียงแค่รับหลักการเท่านั้น แต่ฐานข้อมูลยังทำไม่เสร็จ สังคมคงต้องช่วยกันเฝ้าจับตาเร่งปฏิกิริยาให้เดินหน้าไปสู่เส้นชัยอย่างเร็วไว จะได้สำเร็จเห็นผลเร็ววัน

“การที่จะเช็กข้อมูลออนไลน์ทั่วประเทศ อย.ตอนนี้ทำเสร็จแล้ว จากเดิมไม่มี สมมติว่าขึ้นทะเบียนในต่างจังหวัด กรุงเทพฯกับต่างจังหวัดก็ไม่ได้เอาข้อมูลมาเจอกัน จะเข้าไปเช็กอาจพบว่าปลอม แต่อาจจะไม่ใช่ก็ได้เพราะขึ้นกับต่างจังหวัด แต่ตอนนี้มารวมกันแล้ว เช็กได้...แต่เรื่องการโฆษณายังไม่ทำ”

คิดว่า...ถ้าทำได้ เกิดขึ้นได้จริง จะส่งผลดีมากมาย ที่ทำให้คนทำโฆษณาอย่างตรงไปตรงมาทำงานง่ายมากขึ้น จะได้รู้ว่าอะไรอนุญาต อะไรห้าม... หรือผิด ทำไม่ได้ ถ้ามีฐานข้อมูลกลางก็จะไม่มีข้ออ้างใดๆได้เลย

กางตำราแนวทางการโฆษณาเครื่องสำอาง เริ่มจาก...ชื่อเครื่องสำอาง/ชื่อทางการค้า/ตรา/เครื่องหมายการค้า ข้อกำหนดมีว่า...หนึ่ง จะต้องตรงตามที่แจ้งรายละเอียดต่อสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา หรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดที่สถานประกอบการตั้งอยู่

ถัดมา...รูปภาพ ต้องไม่ก่อให้เกิดความเข้าใจผิดในสาระสำคัญเกี่ยวกับเครื่องสำอาง ต้องไม่ขัดกับวัฒนธรรมอันดีงามของไทย สาม...การกล่าวอ้างชื่อสารว่าเป็นส่วนผสมในเครื่องสำอาง ต้องมีสารดังกล่าวเป็นส่วนผสมในเครื่องสำอางนั้นจริง...ในเบื้องต้นให้ตรวจสอบจากเอกสารสูตร

หากมีการกล่าวอ้างสรรพคุณของสารด้วยจะต้องเป็นสรรพคุณที่อยู่ในขอบข่ายของความเป็นเครื่องสำอางและต้องมีสารดังกล่าวเป็นส่วนผสมในปริมาณที่เพียงพอแก่การกล่าวอ้างสรรพคุณและจะต้องพิสูจน์ได้

โดยตรวจสอบจากเอกสารหลักฐานตามแนวทางในการแสดงหลักฐาน เพื่อพิสูจน์หรือสนับสนุนข้อความที่ใช้ในการโฆษณาดังนี้... เอกสารทางวิชาการซึ่งเป็นที่ยอมรับโดยทั่วไป เชื่อถือได้ เช่น ตำรา วารสารทางวิชาการที่ใช้ในการศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับวิชาเครื่องสำอางทางการแพทย์หรือทางเภสัชศาสตร์

หนังสือรับรองจากหน่วยงานรัฐ หรือสถาบันเอกชนที่เชื่อถือได้ที่รับผิดชอบในเรื่องที่ผู้ประกอบธุรกิจจะต้องนำมาพิสูจน์ทั้งของไทยหรือต่างประเทศ...ผลการทดลองหรือตรวจสอบคุณภาพจากสถาบันที่ได้รับการรับรอง

สี่...สรรพคุณ ต้องเป็นข้อความที่สื่อความหมายในขอบข่ายของวัตถุประสงค์ในการใช้เพื่อความสะอาด ความสวยงาม หรือส่งเสริมให้เกิดความสวยงาม โดยไม่มีผลมุ่งหมายสำหรับให้เกิดผลแก่สุขภาพ โครงสร้าง หรือการกระทำหน้าที่ใดๆของร่างกายมนุษย์ ซึ่งเป็นสรรพคุณทางยาอันจะก่อให้เกิดความเข้าใจผิดในสาระสำคัญ

ที่สำคัญต้องแสดงสรรพคุณตรงตามประเภทเครื่องสำอางที่ปรากฏในใบรับแจ้งผลิต...นำเข้า หรือตรงตามการพิจารณาให้ความเห็นชอบในการใช้ฉลากเครื่องสำอางจาก อย. หรือตรงตามการพิจารณาให้ความเห็นชอบเกี่ยวกับข้อความสำหรับโฆษณาเครื่องสำอางจากคณะกรรมการเครื่องสำอางแล้ว หรือตามกลุ่มผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางตามภาคผนวก และ...ต้องไม่เป็นเท็จหรือเกินความจริง

นับรวมไปถึงการโฆษณาเปรียบเทียบ, การโฆษณาที่มีการยืนยันข้อเท็จจริงว่าได้รับรางวัลหรือเครื่องหมายต่างๆ, การโฆษณาโดยอ้างรายงานทางวิชาการ ผลการวิจัย สถิติ การรับรองของสถาบันหรือยืนยันข้อเท็จจริงอย่างใดอย่างหนึ่ง, การโฆษณาเครื่องสำอางที่ใช้หรืออ้างอิงข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสถาบันพระมหากษัตริย์ หรือการโฆษณาเครื่องสำอาง ซึ่งรวมอยู่กับข้อความที่ถวายพระพร

การโฆษณาเครื่องสำอางที่จัดให้มีการแถมพก หรือรางวัลโดยการเสี่ยงโชค, การโฆษณาที่จัดให้มีการประกวดชิงรางวัล หรือจัดให้มีการให้ของแถม ให้สิทธิ์ หรือประโยชน์โดยให้เปล่า, การอ้างอิงบุคลากรทางการแพทย์หรือองค์กรวิชาชีพ, การอ้างอิงความคิดเห็นโดยบุคคล ผู้มีชื่อเสียงเป็นผู้แสดง

กรณีหลังนี้อาจกระทำได้ในกรณีเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้แสดงที่ได้รับจากประสบการณ์ในการใช้เครื่องสำอางที่อยู่ในขอบข่ายของความเป็นเครื่องสำอางตามกฎหมายจริงๆ มิใช่เป็นการแสดงที่กระทำไปตามบทบาทที่ได้รับมอบหมายแต่เพียงอย่างเดียว...ให้ระบุชื่อ นามสกุลของผู้แสดงบนสื่อโฆษณาทุกครั้งที่โฆษณา

และต้องมีหลักฐานเป็นลายลักษณ์อักษรที่รับรองโดยผู้แสดงว่า ...สาระสำคัญที่นำเสนอในการโฆษณานั้นเป็นความจริงไว้อ้างอิงด้วย

กล่าวโดยสรุปได้ว่าทุกคนต้องทำภายใต้กรอบกฎหมายทั้งหมด แต่ก็มีหลักกว้างๆที่ย้ำอยู่เสมอว่า “อาหารห้ามโฆษณารักษาโรค”...ถ้าจะโฆษณารักษาโรคก็ต้องขึ้นทะเบียนเป็นยา แล้วยาก็ห้ามโฆษณาอีก

สารี อ๋องสมหวัง ย้ำทิ้งท้ายว่า ใครรีวิวยาต้องบอกว่าผิดหมด ใครรีวิวอาหารแล้วบอกว่ารักษาโรคก็ผิดหมด แต่หลักของโฆษณาก็คือห้ามเกินจริง เป็นเท็จ ห้ามให้ผู้บริโภคเข้าใจผิดในสาระสำคัญ

“ผู้บริโภค” ยุคนี้จึงอยู่ลำบาก...แต่ก็ยากทุกยุคอยู่แล้ว เพียงแต่ยุคนี้โลกออนไลน์ทั้งเร็ว แรง กว้างขวาง...เข้าถึงง่าย การป้องกันป้องปรามจำเป็นที่จะต้องมีระบบที่เท่าทัน และผู้บริโภคเองก็ต้องพึ่งตัวเอง ตรวจสอบให้มากๆ อย่างน้อยๆ เชื่อหลักฐานเชิงประจักษ์ที่ค้นพบมากกว่าเชื่อเลข อย.บนฉลาก

กฎเหล็ก! โฆษณาเครื่องสำอางมีบทลงโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 1 แสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ความน่ากลัวมีอยู่แล้ว แต่ปัญหาเรื้อรังที่เกิดขึ้นดูเหมือน อย.ยังตรวจสอบไม่ทั่วถึงทั้งในมุมมืดมุมสว่าง ยังคงมีผู้กระทำผิดที่สร้างความเสียหายแก่ผู้บริโภคอย่างต่อเนื่องไม่หยุดไม่หย่อน

ความท้าทายสำคัญในยุคนี้ สั้นๆ ง่ายๆ “อย.” คงต้องลุกจากโต๊ะมากกว่าตั้งรับอยู่กับที่.

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้