วันศุกร์ที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ว่าด้วย...แบบและสีธนบัตรไทย

อีกไม่กี่วัน ในวันมหามงคล “วันจักรี” วันที่ 6 เมษายน พ.ศ.2561 คนไทยทั้งประเทศจะได้ใช้ธนบัตรแบบใหม่ แบบที่ 17 ซึ่งเป็นแบบแรกในรัชกาลที่ 10 สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร โดยในวันที่ 6 เม.ย.นี้ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) จะนำธนบัตร แบบที่ 17 ออกใช้หมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจไทย

โดยจะออกใช้ 3 ชนิดราคาก่อน คือ ธนบัตรชนิดราคา 20 บาท ธนบัตรชนิดราคา 50 บาท และธนบัตรชนิดราคา 100 บาท ส่วนอีก 2 ชนิดราคา คือ ชนิดราคา 500 บาท และชนิดราคา 1,000 บาท จะออกใช้หมุนเวียนในวาระมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษาสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร ในวันที่ 28 ก.ค.ที่จะถึงนี้

และทุกครั้งที่มีการออกธนบัตรใหม่ มักจะได้รับคำถามเสมอ...ว่าด้วยประวัติของธนบัตรไทย รวมทั้งสีของธนบัตรที่ใช้หมุนเวียนอยู่ในกระเป๋าสตางค์ของเราทั้ง 5 ชนิด ราคาที่แบ่งเป็นธนบัตร 20 บาท สีเขียว ธนบัตร 50 บาท สีฟ้า ธนบัตร 100 บาท สีแดง ธนบัตร 500 บาท สีม่วง และธนบัตร 1,000 บาท สีเทา...โดยข้อมูลที่นำมาเล่าสู่กันฟังนี้ เป็นข้อมูลจาก ธปท.ซึ่งมีหน้าที่ดูแลการจัดพิมพ์ออกใช้และบริหารจัดการธนบัตรของไทย

ทั้งนี้ ประเทศไทยของเรานำธนบัตรออกใช้เป็นครั้งแรก เมื่อ พ.ศ.2445 ตามพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ธนบัตรสยามรัตนโกสินทร ศก 121 โดยกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ (กระทรวงการคลัง ในปัจจุบัน) ทำหน้าที่ควบคุม ดูแล การสั่งพิมพ์และนำออกใช้ธนบัตรภายในประเทศ และต่อมาได้โอนการดูแลมายัง ธปท.เมื่อมีการจัดตั้ง ธปท.ใน พ.ศ.2485

ในครั้งนั้น พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีพระ บรมราชโองการให้ตรา พ.ร.บ.ธนบัตรสยาม รัตนโกสินทรศก 121 เมื่อวันที่ 24 มิ.ย. พ.ศ.2445 อีกทั้งโปรดให้จัดตั้งกรมธนบัตร เพื่อทำหน้าที่ออกธนบัตรและรับจ่ายขึ้นเงิน และเปิดให้ประชาชนนำเงินตราโลหะมาแลกเปลี่ยนเป็นธนบัตรตั้งแต่วันที่ 23 กันยายน พ.ศ.2445

โดยธนบัตรที่นำออกใช้ในแบบแรกนั้น มีลักษณะเป็นตั๋วสัญญาใช้เงินของรัฐบาลที่สัญญาจะจ่ายเงินตราให้แก่ผู้นำธนบัตรมายื่นโดยทันที พิมพ์เป็นธนบัตรด้านหน้าเพียงด้านเดียว จึงเรียกว่า ธนบัตรหน้าเดียว มี 7 ชนิดราคา ได้แก่ 1 บาท 5 บาท 10 บาท 20 บาท 50 บาท 100 บาท และ 1,000 บาท พิมพ์ที่บริษัท โทมัส เดอ ลา รู จำกัด (THOMAS DE LA RUE & COMPANY LIMITED) ประเทศอังกฤษ เริ่มทยอยออกใช้ตั้งแต่ พ.ศ.2445 ในรัชกาลที่ 5 จนถึงรัชกาลที่ 6

ต่อมาในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว มีการประกาศใช้ พ.ร.บ.เงินตรา พ.ศ.2471 ซึ่งกำหนดให้เงินตราประกอบด้วยธนบัตรและเหรียญกษาปณ์ โดยให้ใช้เป็นเงินที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย จึงเป็นการเปลี่ยนลักษณะของธนบัตรจากตั๋วสัญญาใช้เงินมาเป็นเงินตราอย่างสมบูรณ์

โดยธนบัตรแบบที่ 2 นี้เป็นธนบัตรแบบแรกที่เริ่มพิมพ์สองด้าน ด้านหน้าเป็นภาพลายเฟื่องประกอบรัศมี 12 แฉก ด้านหลังเป็นภาพพระราช–พิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ จึงมักเรียกกันว่า “ธนบัตรแบบไถนา” มี 6 ชนิดราคา คือ 1 บาท 5 บาท 10 บาท 20 บาท 100 บาท และ 1,000 บาท ออกใช้ตั้งแต่ พ.ศ.2468 ในรัชกาลที่ 6 จนถึงรัชกาลที่ 7

อย่างไรก็ตาม ธนบัตร 2 แบบแรกนี้ เป็นเพียง 2 แบบที่มีการออกธนบัตรชนิดราคา 1,000 บาท แต่หลังจากนั้น ตั้งแต่แบบที่ 3 ไม่มีแบบใดที่ออกชนิดราคา 1,000 บาท อีกเลย โดยจัดพิมพ์สูงสุดที่ชนิดราคา 100 บาท นอกจากนั้น ธนบัตรส่วนใหญ่ของไทย เป็นธนบัตรที่จัดพิมพ์ในต่างประเทศ

จนต่อมาเมื่อ พ.ศ.2512 ธปท.จัดตั้งโรงพิมพ์ธนบัตรเป็นผลสำเร็จ จึงได้เริ่มพิมพ์ธนบัตรขึ้นใช้เอง ตั้งแต่แบบ 11 จนถึงปัจจุบัน โดยได้เริ่มจัดพิมพ์ธนบัตรชนิดราคา 500 บาท ออกใช้เป็นครั้งแรกในแบบที่ 11 นี้เอง ออกใช้ในวันที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ.2518 ส่วนชนิดราคา 1,000 บาท ที่หายไปตั้งแต่แบบที่ 2 นั้น ได้กลับมาจัดพิมพ์อีกครั้งในแบบที่ 14 ออกใช้วันที่ 10 สิงหาคม พ.ศ.2535

ขณะที่แนวคิดในการใช้สีของธนบัตรนั้น ถึงแม้ว่าในธนบัตรแบบที่ 1 และ 2 จะมีธนบัตรที่ชนิดราคาใกล้เคียงกับธนบัตรที่ใช้ในปัจจุบัน แต่ “สี” ของธนบัตรไม่ได้เป็นสีเดียวกับในปัจจุบัน โดย “ต้นแบบ” ของสีธนบัตรในปัจจุบันนั้น เริ่มมาจากธนบัตรแบบที่ 9 ซึ่งพิมพ์ที่บริษัท โทมัส เดอ ลา รู จำกัด และเริ่มทยอยออกใช้เมื่อพุทธศักราช 2491

สาเหตุเนื่องจากธนบัตรแบบ 9 มีระยะเวลาการนำออกใช้โดยไม่มีการเปลี่ยนแบบธนบัตรใหม่นานกว่า 20 ปี ประชาชนจึงคุ้นเคยกับสีของธนบัตรแต่ละชนิดราคาจนยากจะเปลี่ยนแปลงได้ โดยเฉพาะ “สีเขียว” ที่ใช้สำหรับชนิดราคา 20 บาท และสีแดงในชนิดราคา 100 บาท จึงกล่าวได้ว่า สีของธนบัตรแบบ 9 เป็นต้นแบบของสีธนบัตรในปัจจุบัน

ขณะที่ธนบัตรชนิดราคาอื่นที่กลับออกใช้ในภายหลังนั้น ธปท.ได้ใช้แนวทางกำหนดการใช้สีให้แตกต่างจากธนบัตรสีเดิมอย่างชัดเจน และเป็นสีที่มีความสวยงาม เพื่อให้ประชาชนสามารถแยกแยะชนิดราคาของธนบัตรได้ โดยกำหนดให้ชนิดราคา 50 บาท ใช้สีฟ้า ชนิดราคา 500 บาท ใช้สีม่วง และชนิดราคา 1,000 บาท ใช้สีเทา.

ประอร นพคุณ

อีกไม่กี่วัน ในวันมหามงคล “วันจักรี” วันที่ 6 เมษายน พ.ศ.2561 คนไทยทั้งประเทศจะได้ใช้ธนบัตรแบบใหม่ แบบที่ 17 ซึ่งเป็นแบบแรกในรัชกาลที่ 10... 19 มี.ค. 2561 10:35 ไทยรัฐ