วันจันทร์ที่ 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐLogin
เขื่อนจีนปรับระดับน้ำโขง ระส่ำอาชีพเพาะถั่วงอก

เขื่อนจีนปรับระดับน้ำโขง ระส่ำอาชีพเพาะถั่วงอก

  • Share:

เมื่อ 11 ปีก่อน กัมพล บุญมา ย้ายมาอยู่ที่หมู่ 10 ตำบลเวียง อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย ตามคำชวนของป้าสุภาพร สำนวนเย็น เจ้าของโรงแรมบ้านริมน้ำ ซึ่งเป็นญาติกัน

โรงแรมที่ป้ากำลังขยายเพิ่มเป็นแห่งที่ 3 อยู่ริมแม่น้ำโขง บริเวณที่เรียกว่าท่าผาถ่าน ป้าทำถั่วงอกขายทำเงินได้ดีมานาน และเริ่มปรารภว่า จะทำถั่วงอกไม่ไหว

“ป้าให้หมดทุกอย่าง ตั้งแต่ลูกค้า อุปกรณ์เพาะถั่วงอก ที่สำคัญวิชาเพาะถั่วงอกด้วยทรายริมแม่น้ำโขง”

ถั่วงอกเพาะทรายแม่น้ำโขง ขึ้นชื่อเรื่องความสะอาดและมีลักษณะเฉพาะคือ ขาวอวบ ก้านยาว ไม่มีกลิ่นเหม็นเขียว

เมื่อ 40 ปีที่แล้ว ชาวบ้านเพาะถั่วงอกคนละนิดละหน่อย ถึงเวลาก็หาบออกไปขายในตลาดเช้า เรียกว่าถนนถั่วงอก ขายกองละ 50 สตางค์ ต้นทุนเมล็ดถั่วเขียวกิโลกรัมละ 2.50 บาท

ป้าสุภาพรเป็นคนแรกที่ไม่ขายถั่วงอกเป็นกอง ปรับขายเป็นกิโลกรัมละ 4 บาท จังหวะที่ถั่วงอกราคาดี เพิ่มเป็นกิโลกรัมละ 8 บาท ก็ยกให้กัมพลรับช่วงทำต่อ ทำมาได้ 10 ปีแล้ว

กัมพลปรับเปลี่ยนเรื่องความสะอาดและคุณภาพของปี๊บ เมื่อก่อนถั่วงอกเพาะด้วยปี๊บหน่อไม้หรือปี๊บสังกะสี เวลาน้ำขึ้นต้องขนปี๊บขึ้นเรือ การจะอุ้มสองปี๊บพร้อมกันทั้งหนักและยุ่งยาก กัมพลจึงใช้เป็นถังพลาสติกที่หิ้วง่ายกว่า

และยังเปลี่ยนจากการเพาะด้วยเมล็ดถั่วเขียว เป็นถั่วเขียวผิวดำหรือถั่วแขกแทน

เมล็ดถั่วเขียวถ้าคุณภาพไม่ถึง 100% ต้องทิ้งเยอะ พอเปลี่ยนมาเป็นถั่วแขกผิวดำจากพม่า ลองผิดลองถูกอยู่สองสามเดือน ก็ได้ถั่วงอกคุณภาพร้อยเปอร์เซ็นต์

กัมพลบอกว่า ถั่วงอกที่ทำจากถั่วแขก หนึ่ง ทนร้อนได้ดี สองเก็บได้นาน แพ็กถุงสุญญากาศเก็บได้เป็นอาทิตย์ ใส่กล่องโฟมใส่น้ำแข็งส่งไปกรุงเทพฯสบาย

แต่ถ้าแช่ตู้เย็น ก็จะแช่ได้แค่สองสามวันถั่วงอกก็จะเปลี่ยนสีและช้ำ เพราะตู้เย็นมีลม

กัมพลไม่ใช่คนหวงวิชา เขาแนะนำผู้ที่สนใจว่า ขั้นตอนการทำถั่วงอกเพาะทราย หนึ่ง นำเมล็ดถั่วแขกผิวดำแช่น้ำไว้ครึ่งชั่วโมง ล้างเอาเมล็ดที่เสียออกให้หมด ถ้ามีติดลงไปเศษหนึ่งส่วนสามจะทำให้เน่า แช่เมล็ดถั่วราว 6 ชั่วโมง ถ้าหน้าหนาวแช่นานขึ้นจาก 6 ชั่วโมง เป็น 10 ชั่วโมง หรือ 12 ชั่วโมง

ขนเมล็ดถั่วใส่กระสอบมาที่ท่าตลิ่งริมน้ำโขง เรียงถังพลาสติกที่เจาะรูระบายน้ำ ตักทรายใส่ชั้นแรก หว่านเมล็ดถั่วให้สะเด็ดน้ำ ถ้าเมล็ดถั่วเปียกติดกันเป็นก้อน เวลาหว่านจะไม่แตกเสมอ ทำสลับกันแบบนี้ห้าชั้น เหลือพื้นที่ขอบปากไว้ 1 นิ้ว ถ้าใส่มากเกินไป ถั่วเขียวงอกดันขึ้นมาชั้นบนสุดเลยขอบถัง ก็จะเสียของ

เอาสังกะสีปิดไว้กันแดด กันฝน เพราะบางทีรดน้ำไปแล้ว ลมพัดสังกะสีเปิด ฝนตกลงมาไม่รู้ว่าตกมากตกน้อย ทำให้กะน้ำในถังยาก และที่สำคัญกันนกกระจอกมาจิกกิน เวลามาทีมาเป็นฝูง

กัมพลบอกว่า 3 ตัวแปรสำคัญที่เมล็ดถั่วจะเป็นถั่วงอกได้ขึ้นอยู่กับทราย น้ำ และอากาศ

กัมพลเช็กอากาศด้วยการตื่นตีสาม ถ้าหน้าหนาวน้ำค้างตกอยู่บนหญ้า เหยียบแล้วเปียก รู้เลยว่าวันนี้แดดออก ไม่ต้องรอถึงแปดโมงเก้าโมง

แต่ถ้าวันไหนตื่นเช้ามาเอามือกรีดกระจกรถไม่มีน้ำค้างเลย แสดงว่าวันนี้ไม่มีแดด หากจะรดน้ำก็ต้องเบาหน่อย แต่ถ้าแดดจัดๆก็รดเต็มที่ไปเลยวันละครั้ง

กัมพลบอกว่า ทำทุกวันเก็บแล้วก็ลงใหม่ คำนวณว่าอีก 4 วัน เป็นวันอะไร หากตรงเสาร์-อาทิตย์ ลูกค้าหยุดเยอะ เพราะโรงเรียนปิด จากที่เคยใส่วันละ 30 กิโล ก็เหลือ 20-25 กิโล

“เพาะถั่วงอกเป็นงานที่เครียด คำนวณจนผมหงอกหมดแล้ว” กัมพลว่า “ผมเคยทำงานจิวเวลรี่ ทะเลาะกับเจ้านายแค่คนเดียว แต่เพาะถั่วงอก ทะเลาะกับคนทั้งอำเภอ บางวันเอาไปส่งหยุดก็ไม่บอก”

เมื่อช่วงสามปีที่แล้ว กัมพลขายถั่วงอกให้ลาว แรกๆคนลาวข้ามมาเอาตรงเวลา หลังๆเริ่มมาไม่ตรงเวลา กัมพลเริ่มมีปัญหา ไปไหนแต่ละทีต้องทิ้งแฟนให้อยู่คนเดียว เลยให้ปืนแฟนเหน็บเอวไว้

ตอนหลังเลยบอกศาลาลูกค้าลาวให้ไปเพาะถั่วงอกเอาเอง

ป้าสุภาพร สำนวนเย็น วันนี้อายุ 63 ปีแล้ว อธิบายเสริมว่า สมัยก่อนทำอยู่สามสี่เจ้า ป้าทำมากกว่าเพื่อน วันละ 300 กิโล ขาประจำตั้งแต่เวียงแก่น เชียงแสนถึงลาว มาซื้อของป้าหมด

“ตอนที่คิดว่าเหนื่อย ก็บอกลูกค้าว่าจะหยุด มีคนมาขอเซ้งต่อ 3 แสน เราก็เสียดาย อยากให้บ่อเงินบ่อทองลูกหลาน”

เพาะถั่วงอกต้องใช้แรงเยอะ ทำแปลงขึ้นเป็นแนว เอาทรายใส่ปี๊บสูง 8 นิ้ว เจาะตูด หว่านเมล็ดถั่วหกถึงเจ็ดชั้น เผื่อที่ให้ถั่วงอกดันขึ้นมา รดน้ำหนึ่งขัน ปริมาณ 1 ลิตร

วันแรกปี๊บละขัน พอรดน้ำเสร็จก็เอาทรายกลบอีกที ทรายจะเป็นแรงดันให้ถั่วหายใจได้สะดวก วันที่สองรดน้ำอีกขันครึ่ง วันที่สามถั่วงอกเริ่มแตก รดน้ำแล้วเอามือรองไว้รดอย่ามาก รากจะเสียเน่า นี่คือเทคนิค

“ทรายเยอะ น้ำเยอะ ต้นจะอวบ” ป้าสุภาพรว่า “แต่บางทีอยู่ที่เมล็ดถั่วด้วย ป้าใช้ถั่วเขียวบางแสน เป็นมาตรฐาน คุณภาพร้อยเปอร์เซ็นต์”

ทำถั่วงอกเพาะทราย ทรายต้องสะอาด ใช้ครั้งเดียวแล้วทิ้งลงแม่น้ำ เป็นเชื้อราแค่นิดเดียวก็ไม่ได้ ถั่วงอกจะเน่าเสีย

ตรงนี้เป็นจุดที่น้ำวน เวลาหน้าน้ำขึ้น ไม่ต้องกลัวว่าทรายจะหมด เพราะน้ำจะวนตีทรายใหม่กลับขึ้นมา ทรายพวกนี้เอาไปทำก่อสร้างไม่ได้ เพราะเก็บน้ำไม่อยู่ ตรงนี้เป็นดินภูเขาไฟเก่า ทรายจึงมีแร่ธาตุ

พอเดือนมิถุนาฯก็เริ่มเก็บทรายใส่กระแป๋งหาบขึ้นมาเก็บใส่กระสอบ เพราะถ้าน้ำท่วมแล้วจะไม่มีทรายไว้ใช้เพาะถั่ว การเก็บทรายต้องเกลี่ยหน้าทรายออกก่อน เอาทรายชั้นสองลงไป

ป้าสุภาพรบอกว่า สมัยที่จีนยังไม่สร้างเขื่อน ทำถั่วงอกน้ำมาหาดอนราว 3 เมตร เด็กกระโดดเล่นน้ำได้ พอจีนทำเขื่อน ธรรมชาติก็เปลี่ยน

ปัญหาของเขื่อน พอจีนเปิดปิดน้ำจากเขื่อน บางวันน้ำขึ้น อีกวันน้ำแห้ง กัมพลบอกว่า ทำถั่วงอกลำบาก ไม่เหมือนเมื่อก่อน

ป้าสุภาพรบอกว่า สมัยก่อนปลายเดือนมีนาคมก็เริ่มเก็บทราย เพราะน้ำจะขึ้นเดือนมิถุนาฯถึงพฤศจิกายน น้ำถึงจะหนี แต่เดี๋ยวนี้น้ำไม่คงที่ เดี๋ยวอยู่ เดี๋ยวมา เดี๋ยวไป

“เราอยู่ใต้เขื่อนลำบากมาก บางทีสวนผักแถวนี้ ถ้ามีเรือผลไม้ล่องลงมาที่เชียงแสน จีนก็จะปล่อยน้ำมาท่วม กว่าเราจะปลูกผักขึ้นมาได้ พอจะขายได้ น้ำก็มา ถั่วงอกหรือผักหญ้าก็ตายหมด”

เคยมีอยู่ปี เที่ยงคืนแล้วคิดว่าน้ำไม่ขึ้น ตีสามเข้าตลาด แวะไปดูแปลงถั่วงอกสักรอบ น้ำดันท่วมต้องว่ายไปดำเอาปี๊บกลับมา บางปีไม่เหลือสักปี๊บ น้ำเอาไปหมด

ตอนนี้ปัญหาการทำถั่วงอก คือเรื่องการปล่อยน้ำจากเขื่อนของประเทศจีน

เราก็ต้องช่วยตัวเอง กลางคืนก็นอนสัก 2 ชั่วโมงแล้ววิ่งรถมาดู บางครั้งก็โทร.หาน้องชายให้เอาสปอตไลต์ส่องดูให้ แต่ถ้าตีสองไปแล้ว ก็ไม่อยากรบกวนใคร

กัมพลบอกว่า วันที่ 12 สิงหาฯ 2551 ยังจำได้ดี วันเดียวน้ำขึ้นมาถึงตัวหนอนริมถนน อีกทีปี 2553 น้ำขึ้นมาถึงฝั่ง หลังจากนั้นก็ไม่มีอีกเลย น้ำมาสามสี่วันก็ลด ทิ้งขี้โคลนไว้ให้เก็บ กลิ่นเหม็นเน่า ต้องขอรถดับเพลิงเทศบาลมาช่วยกันล้าง

ตอนนี้ดอนยังสะอาด แต่ถ้าช่วงปิดเทอมเดือนเมษาฯ วันสงกรานต์ขวดเหล้า ไม้เสียบลูกชิ้นเต็มไปหมด ต้องไล่เก็บออก ที่ตรงนี้เป็นที่สาธารณะ ปลายเดือนมีนาฯ ตอนปิดเทอม หาดทรายริมโขงตรงนี้วัยรุ่นเยอะ เด็กชอบเล่นน้ำกัน

ราวเดือนพฤษภาคมที่ริมตลิ่งก็จะถูกรื้อ เทศบาลจะเทราดยาง พื้นที่หาดทรายริมโขง ชาวบ้านทำถั่วงอกก็จะหมดอาชีพ ตอนนี้เหลือทำอยู่สองเจ้า กัมพลตั้งใจจะขอเทศบาล ไม่รู้เหมือนกันว่าจะได้หรือไม่.

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้