วันเสาร์ที่ 20 มกราคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ปลากัด...สัตว์น้ำประจำชาติ

กรมประมงเตรียมผลักดันให้ปลากัดเป็นสัตว์น้ำประจำชาติ

เหตุไฉนปลากัดถึงดีเด่นดังกว่าสัตว์น้ำประเภทอื่นของไทย

จุดเริ่มต้นมาจากการเติบโตและการส่งออกปลากัด ปลาสวยงาม ไปยังตลาดต่างประเทศในยุโรป อเมริกา อังกฤษ แคนาดา เยอรมนี ไต้หวัน สิงคโปร์ จีน และประเทศอิหร่าน แต่ละปีมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้น

ปลากัดที่ได้รับความนิยมในต่างประเทศไม่ได้มีเฉพาะในรูปแบบปลากัดตัวเป็นๆเท่านั้น แม้แต่เป็นเพียงภาพวาด ภาพพิมพ์ ยังสามารถขายได้ จีนนำรูปปลากัดไทยไปพิมพ์บนหมอนอิง ขายในเว็บ Alibaba ขายดิบขายดีเป็นเทน้ำเทท่า ช่างภาพไทยถ่ายรูปปลากัดไทยอิริยาบถต่างๆขึ้นขายภาพผ่านเว็บไซต์ ยิ่งทำให้ผู้คนเกิดความหลงใหล ชื่นชอบ อยากครอบครองเป็นเจ้าของ ถึงขั้นบริษัทผู้ผลิตจำหน่ายโทรศัพท์ค่ายสหรัฐฯยังขอซื้อลิขสิทธิ์ภาพปลากัดไทยเป็นภาพพักหน้าจอบนสมาร์ทโฟน

วันนี้ปลากัดจึงไม่ใช่แค่สัตว์น้ำธรรมดาที่มีไว้ให้คนในชนบทนำมาเลี้ยงไว้ในขวดโหลเพื่อความบันเทิงในยามว่างเหมือนในอดีต

แต่ด้วยท่วงท่า ลีลา แหวกว่ายฉวัดเฉวียน จงอยปากแหลมเชิด นัยน์ตาดุเขม็ง แผ่ครีบเหงือก เกล็ดมันวาว กางครีบสะบัดหางพลิ้วไหวอ่อนช้อย สีสันแต่ละตัวที่แตกต่างกันออกไป ช่างงามงดประหนึ่งสาวงามร่ายรำโบกสะพัดส่าหรีอันเย้ายวน

เพราะวันนี้ปลากัดได้รับการพัฒนาสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ เป็นส่วนประกอบหลักทั้งบนแก้ว ร่ม ผ้าพันคอลายปลากัดที่สร้างรายได้ให้เกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงได้อย่างไม่รู้จบ

อีกเหตุผลที่เพิ่มน้ำหนักให้ปลากัดเป็นสัตว์น้ำประจำชาติไทย เพราะเป็นสัตว์น้ำหนึ่งเดียวที่มีชื่อไทยนำหน้าในภาษาอังกฤษว่า...SIAMESE FIGHTING FISH ที่นักวิทยาศาสตร์ฝรั่งตั้งให้เมื่อ 100 กว่าปีล่วงมาแล้ว

ที่มาของชื่อนี้ ดร.อมรรัตน์ เสริมวัฒนากุล ผู้เชี่ยวชาญด้านสัตว์น้ำสวยงามและพรรณไม้น้ำ กรมประมง เล่าให้ฟัง เกิดขึ้นในปี 2383 พระ บาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 ทรงมอบปลากัดให้แพทย์ ชาวอังกฤษ ชื่อ ทีโอดอร์ เอดเวิร์ด แคนเทอร์ วาดภาพรายละเอียดของปลากัด เป็นการเก็บข้อมูลแยกประเภทชนิดปลา ตามแผนการสำรวจสัตว์ในประเทศต่างๆ ที่ฝรั่งยุคล่าอาณานิคมนิยมทำกัน เพื่อสำรวจทรัพยากรธรรมชาติของประเทศที่นักสำรวจเดินทางไปถึง

หลังจากไปรวบรวมแยกชนิดปลาต่างๆเสร็จสิ้น ในปี 2452 นักมีนวิทยา (นักวิทยา-ศาสตร์ด้านประมง) จึงได้ตั้งชื่อสามัญให้ปลากัดไทยว่า Siamese Fighting Fish และให้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Betta splendens อันมีความหมายว่า...นักรบผู้สง่างาม

พัฒนาการปลากัดไทย

ปลากัดอยู่คู่สังคมไทยมาช้านาน...วิถีชีวิตคนไทยในยุคก่อน ยามว่างเว้นจากงานชาวบ้านหากไม่ตั้งวงตีไก่ จะจับกลุ่มกัดปลา คนไหนต้องการให้ปลาอึดกัดเก่งชนะปลาคู่ต่อสู้ ต้องไปหาช้อนปลาจากแหล่งธรรมชาติ ขุดล้วงเอาปลาป่าตามรูปู ห้วย หนอง บึง มาขังไว้ในโอ่งเลี้ยงให้อาหาร แล้วแต่ว่านักเลงปลากัดจะมีเทคนิคการเลี้ยงให้เกล็ดปลาแข็ง บางรายเก็บปลาที่กัดเก่งเลี้ยงไว้และหาปลาป่าตัวเมียมาผสม

ลูกปลาที่ได้ชุดแรกคือ “ปลาสังกะสีสีแดง” หรือ “ปลากัดสังกะสี” ปลารุ่นนี้มีผิวหนังที่หนาแกร่ง ปลาตัวไหนกัดเก่ง อดทน รูปร่างสวยงาม จะถูกคัดไว้เป็นพ่อแม่พันธุ์ ผสมพันธุ์กัน 3 ชั่วรุ่น จะได้ลูกที่ออกมาเป็น “ปลาลูกหม้อ” หรือ “ปลากัดหม้อ”

ปลาลูกหม้อนี่แหละ ต้นกำเนิดของปลากัดหางยาว...ปลากัดสวยงามที่ทำให้ปลากัดไทยถูกคนทั่วโลกจับตามอง จนกรมประมงต้องผลักดันให้เป็นสัตว์น้ำประจำชาติ

เพราะปลากัดลูกหม้อนำมาผสมพันธุ์หลายๆครั้ง จะได้ปลากัดที่มีครีบหางยาว หลากสีสัน กลายเป็นเสน่ห์ดึงดูดให้ชวนหลงใหล ลักษณะครีบที่ยาวรุ่ยร่าย สีฉูดฉาด มองดูเหมือนกับงิ้วจีน แต่นานวันเข้า ผู้คนกลับเข้าใจผิด เรียกเพี้ยนไปเป็น “ปลากัดจีน” ทั้งที่เป็นปลากัดไทยแท้ ไม่ได้เอาปลากัดจากจีนมาผสมแต่อย่างใด.

จากเกมกีฬาสู่ปลาเศรษฐกิจ

จากเดิมคนไทยรู้จักปลากัดกันแค่เป็นเกมกีฬาสร้างความบันเทิงให้คนชนบทมานานหลายศตวรรษ วันนี้ภาพลักษณ์ปลากัดไทยเปลี่ยนไปเป็นปลาเศรษฐกิจได้อย่างไร

“เพิ่งเกิดการเปลี่ยนแปลงมาเมื่อปี 2558 นี่เอง เริ่มจากชาวบ้านผู้เพาะเลี้ยงปลากัดจาก จ.กาฬสินธุ์ ผสมพันธุ์ปลาได้ลูกปลาเพียง 1 ตัว สีออกมาเหมือนธงชาติไทย และถ่ายรูปขึ้นเว็บไซต์ให้คนประมูลซื้อ ตั้งความหวังว่า น่าจะได้ราคาสัก 2-3 พันบาทเท่านั้น แต่ปรากฏว่ามีคนสนใจเป็นจำนวนมาก หลังการประมูลสิ้นสุดลง มีผู้ให้ราคาสูงถึง 53,500 บาท นับเป็นราคาสูงสุดที่ยังไม่เคยมีปลากัดตัวไหนทำราคาได้ขนาดนี้”

สุชาติ เล็กแดงอยู่ ประธานเครือข่ายปลาสวยงามนครปฐมโมเดล เจ้าของฉายากระบี่มือหนึ่งจัดตู้ปลาของเมืองไทย และเป็นผู้ประมูลได้ปลาตัวนั้นมาเป็นเจ้าของพร้อมตั้งชื่อให้ “เจ้าไตรรงค์” บอกว่า นับแต่นั้นมานักเพาะเลี้ยงปลากัดเริ่มหันมาจริงจังกับการพัฒนาสายพันธุ์ปลากัดให้ได้สีแปลกใหม่มากขึ้น

ทำให้วงการปลากัดไทยมีปลากัดสวยงามลักษณะต่างๆออกมากมาย หลากสีสัน อย่างปลากัดทองประกายแสด สีเหลืองทอง ครีบหางใหญ่ยาว อันเป็นตัวชูโรงบนสมาร์ทโฟน, ชบาแก้ว สีม่วงอมชมพู, ปลากัดหูช้าง ครีบใหญ่, ปลากัดแองกรีเบิร์ด สีสันแดงสด ตาโตคล้ายการ์ตูนแองกรีเบิร์ด, ปลากัดสมิหลา สีทองคำหูช้าง

ช่วยสร้างอนาคตใหม่ให้กับเกษตรกรไทย...ด้วยเป็นทางเลือกในการทำเกษตรแบบทำน้อยแต่ได้มาก ใช้พื้นที่น้อยนิดแค่ 2-3 ตร.ม. สามารถทำเงินหลักแสนได้ไม่ยาก.

ทีมข่าวเกษตร