วันอาทิตย์ที่ 21 มกราคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

มาช่วยกัน “หยุดการเกิดแผลกดทับ” กันเถอะ (ตอน 1)

การที่ “ผู้ป่วย” ไม่สามารถขยับเขยื้อนร่างกายได้ อันเนื่องมาจากอาการเจ็บป่วยทางกาย หรือได้รับอุบัติเหตุก็ตาม หากผู้ป่วยคนนั้นไม่ได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิดและถูกวิธี ก็อาจทำให้ผู้ป่วยคนนั้นเกิด “แผลกดทับ” ได้

แผลกดทับ หมายถึง การบาดเจ็บเฉพาะที่ของผิวหนัง จากการได้รับแรงกด ซึ่งขัดขวางการไหลเวียนของเลือดมายังบริเวณที่ได้รับแรงกด ทำให้เนื้อเยื่อขาดสารอาหารและออกซิเจน นำไปสู่การตายของเนื้อเยื่อ มักเกิดบริเวณเหนือปุ่มกระดูก รวมถึงการเกิดแผลกดทับที่สัมพันธ์กับอุปกรณ์ทางการแพทย์

ตำแหน่งที่เสี่ยงต่อการเกิดแผลกดทับ

ท่านอนหงาย

มีโอกาสเกิดแผลกดทับที่บริเวณส้นเท้า ก้นกบ ข้อศอก หัวไหล่ และท้ายทอย

ท่านอนตะแคง

มีโอกาสเกิดแผลกดทับที่บริเวณตาตุ่ม หัวเข่า สะโพก หัวไหล่ และใบหู

ท่านั่ง

มีโอกาสเกิดแผลกดทับที่บริเวณสะบักด้านหลัง ก้นกบ ส้นเท้า และฝ่าเท้าใต้นิ้วหัวแม่เท้า

การแบ่งความลึกของแผลกดทับ แบ่งเป็น 4 ระดับ กับ 2 ลักษณะ

แผลกดทับระดับ 1

ผิวหนังยังคงสภาพไม่ฉีกขาด เห็นเป็นรอยแดง ในคนผิวขาว เมื่อใช้นิ้วมือกดรอยแดงนั้น รอยแดงจะไม่จางหายไป หรือเมื่อลดแรงกดภายใน 30 นาที รอยแดงไม่จางหายไป ในคนผิวเข้ม จะสังเกตได้ค่อนข้างยาก หากมีรอยแดงเกิดขึ้น จะสามารถรับรู้ได้จากอุณหภูมิหรือความแข็งของผิวหนังที่เปลี่ยนแปลงไป แผลกดทับระดับ 1 นี้ เมื่อพบแล้วสามารถรักษาให้หายได้ในเวลาประมาณ 2-3 วัน

แผลกดทับระดับ 2

พบเป็นแผลตื้นๆ พื้นแผลเป็นสีแดง ไม่มีเนื้อตายสีเหลือง หรืออาจเป็นตุ่มน้ำพอง ทั้งนี้ไม่รวมผิวหนังที่ฉีกขาดจากการดึงรั้งของพลาสเตอร์หรือผิวหนังที่เปื่อยยุ่ย หรือถูกทำลายจากการสัมผัสความเปียกชื้น แผลกดทับระดับ 2 นี้ เมื่อพบแล้วสามารถรักษาให้หายได้ในเวลาประมาณ 3-5 วัน

แผลกดทับระดับ 3

เป็นแผลลึก ผิวหนังหลุดลอกทั้งหมดถึงชั้นไขมัน แต่ไม่ลึกถึงชั้นกล้ามเนื้อ เส้นเอ็นและกระดูก อาจมีหนองและเป็นโพรง มีเนื้อตายได้ พื้นแผลจะมีสีแดง สีเหลือง สีน้ำตาลและสีดำปะปนกันได้ แผลกดทับระดับ 3 นี้ เมื่อพบแล้วสามารถรักษาให้หายได้ในเวลาประมาณ 1 เดือน ขึ้นกับสภาพผู้ป่วย

แผลกดทับระดับ 4

เป็นแผลกดลึก ผิวหนังถูกทำลายจนถึงชั้นกล้ามเนื้อ เอ็น กระดูก แผลจะมีลักษณะเป็นโพรง มีเนื้อตาย หากถึงกระดูกอาจมีภาวะติดเชื้อที่กระดูกได้ แผลกดทับระดับ 4 นี้ เมื่อพบแล้วต้องใช้เวลาในการรักษาหลายเดือนเลยทีเดียว

แผลกดทับที่ไม่สามารถระบุระดับได้

พื้นแผลถูกปกคลุมด้วยเนื้อตายทั้งหมด อาจเห็นพื้นแผลเป็นสีเหลือง สีน้ำตาล หรือสีดำ โดยไม่สามารถมองเห็นเนื้อเยื่อที่ถูกทำลายที่แท้จริง จนกว่าจะมีการเอาเนื้อตายที่ปกคลุมออก จึงจะสามารถระบุความลึกของแผลกดทับที่แท้จริงได้ แผลกดทับระดับนี้มีความอันตรายมาก เมื่อพบแล้วควรรีบพามาโรงพยาบาลเพื่อทำการรักษาทันที

หลังจากที่แพทย์ทำการผ่าตัดเอาเนื้อตายบริเวณแผลกดทับออกไปแล้ว ต้องดูแลทำความสะอาดแผลกดทับอีกต่อในระยะยาว

แผลกดทับที่มีการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อชั้นลึก

ผิวหนังอาจคงสภาพหรือเป็นแผลเปิดเฉพาะที่ ผิวหนังมีการเปลี่ยนสีเป็นสีม่วงคล้ำหรือสีแดงคล้ำ หรือมีตุ่มน้ำเลือด โดยผู้ป่วยอาจมีอาการนำมาก่อน เช่น กดเจ็บ เนื้อแข็ง ด้านหรือนิ่ม ร้อนหรือมีสีที่คล้ำต่างจากผิวหนังบริเวณข้างเคียง

แผลกดทับที่สัมพันธ์กับอุปกรณ์การแพทย์

แผลกดทับที่เกิดจากอุปกรณ์การแพทย์ที่ใช้ในการรักษาหรือการวินิจฉัย โดยแผลที่เกิดจากการกดทับจะเป็นไปตามรูปร่างของอุปกรณ์ที่ใช้ การบาดเจ็บนี้ควรระบุโดยใช้ระบบการแบ่งระดับความรุนแรงของแผลกดทับ หากเกิดบริเวณเยื่อบุผิว การบาดเจ็บไม่สามารถระบุระดับได้


----------------------------------------------------------

แหล่งข้อมูล

คณะอนุกรรมการแผลกดทับ ฝ่ายการพยาบาล คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล