วันศุกร์ที่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2560
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ระวังในห้องน้ำ ใต้โอ่ง! หนอนนิวกินี กำจัดอย่างไรถูกวิธี ตายเรียบ ไม่แตกสปีชีส์

“ตอนนี้ไปเกือบ 30 จังหวัดแล้ว มันเป็นหนอนตัวแบน เป็นสัตว์ต่างถิ่นมาจากเกาะปาปัวนิวกินี ประเทศอินโดนีเซีย” 

ดร.นณณ์ ผาณิตวงศ์ นักวิชาการอิสระ ผู้ก่อตั้งกลุ่มอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพและสิ่งแวดล้อม (siamensis.org) คนแรกที่เปิดเผยรายงานการค้นพบหนอนตัวแบบนิวกินีใน อ.ลำลูกกา จ.ปทุมธานี เมื่อ 6 พ.ย. 60 และเป็นรายงานครั้งแรกในไทย และเป็นประเทศแรกในเอเชียที่มีการระบาดในประเทศ หลังเคยพบระบาดบนเกาะสิงคโปร์เล่าถึงสถานการณ์ล่าสุดกับทีมข่าวเฉพาะกิจไทยรัฐออนไลน์

เผยเส้นทางระบาด รุกรานเข้าไทย กระจายใน 30 จว. ทั่วทุกภาค

ดร.นณณ์ กล่าวว่าจากการสืบค้นข้อมูล และได้รับรายงานรูปภาพ พร้อมระบุสถานที่พบหนอนตัวแบนนิวกินีจากกลุ่มสยามเอ็นสิส ผ่านทาง FB ชื่อ siamensis.org หรือกลุ่มไลน์ โดยเพิ่มเป็นเพื่อนด้วยไอดี @sde5284v และ @qbw4880w พบหนอนตัวแบนนิวกินีที่พิสูจน์ชัดเจนจากรูปภาพใน 30 จังหวัด ครบทุกภาคของไทยแล้ว คือ

กาญจนบุรี เชียงใหม่ ชุมพร ระนอง สงขลา กรุงเทพฯ ปทุมธานี นนทบุรี จันทบุรี ชลบุรี นครราชสีมา ปราจีนบุรี บุรีรัมย์ อุบลราชธานี ขอนแก่น นราธิวาส ภูเก็ต สระบุรี อุดรธานี ชัยภูมิ สุรินทร์ พิจิตร นครศรีธรรมราช พะเยา อยุธยา สมุทรปราการ ระยอง ร้อยเอ็ด สุราษฎร์ธานี และลพบุรี

และจากประวัติภาพถ่ายในเขตบางเขน กทม.โดยนายชยจิต ดีกระจ่าง คาดว่าหนอนตัวแบนนิวกินีน่าจะเข้าไทยเมื่อ 7 ปีก่อน ในพ.ศ. 2553 อาจจะมาจากการขนส่งสินค้าที่มีแท่นพาเล็ตเป็นไม้ ติดมากับพืชเกษตรนำเข้า เช่น กล้วยไม้ ติดมากับดิน หรือวัสดุต่างๆ ที่วางอยู่กับพื้นดินในขณะที่ยังเป็นไข่ หรือหนอน

และจากข้อมูลที่ได้รับรายงาน หนอนตัวแบนนิวกินี เป็นสัตว์ออกหากินตอนกลางคืน พบเฉพาะในเขตบ้านคน ยังไม่พบในป่า โดยเฉพาะบ้านที่มีสวนรอบบ้าน ชอบปลูกผัก ติดตั้งสปริงเกอร์รดน้ำ หรือพื้นที่รอบบ้านมีความชื้น เพราะบ้านที่มีผักเยอะและมีความชื้น ซึ่งหอยทากชอบกิน เลยมีหนอนตัวแบนนิวกินี เนื่องจากมากินหอยทากอีกทีเพราะเป็นอาหารของมัน

ภัยสิ่งแวดล้อมใหม่ อันตรายต่อระบบนิเวศ ทำลายห่วงโซ่อาหาร

ดร.นณณ์ ยอมรับกับผู้สื่อข่าวว่าสัตว์รุกรานต่างถิ่นชนิดนี้กำลังจะเป็นอันตรายต่อระบบนิเวศของไทยอย่างมาก เป็นภัยต่อหอยทากท้องถิ่นของประเทศไทยซึ่งหลายชนิด มีการกระจายพันธุ์ที่แคบและมีความสวยงามมาก หนอนนิวกินีกลายเป็นเอเลี่ยนสปีชีส์ชนิดใหม่ เพราะมันล่ากินเฉพาะหอยทากพื้นถิ่นเป็นอาหารหลักส่งผลกระทบต่อห่วงโซ่อาหารของสัตว์อื่นๆ อีกทั้งยังไม่มีสัตว์ไหนกินมันเป็นอาหาร ไม่มีศัตรูที่ต่อต้านหรือทำลายตามธรรมชาติได้ด้วย

รวมทั้งมีการขยายพันธุ์อย่างรวดเร็ว 2 แบบ ทั้งวางไข่ ซึ่งหลังจากออกจากไข่จะสืบพันธุ์ได้ภายใน 3 สัปดาห์ วางไข่ทุกๆ 7-10 วัน ไข่ครั้งละ 5-10 ฟอง ใช้เวลาฟัก 7 วัน ในช่วงชีวิตของหนอน 1 ตัว ออกลูกได้ประมาณ 120 ตัว และงอกใหม่จากลำตัวหลังถูกทำลายโดยการสับเป็นชิ้น ทำให้ยากลำบากในการยับยั้งและทำลาย

“ในหลายประเทศมันทำให้หอยทากท้องถิ่นสูญพันธุ์หลายชนิด ในไทยก็มีหอยทากเฉพาะถิ่น สวยๆ หลายชนิด มีรายงานว่ามันกินไส้เดือน กัดหน้าดินต่างๆ ด้วย ซึ่งไม่เป็นผลดีต่อระบบนิเวศโดยรวม ซึ่งก็กังวลอยู่เหมือนกัน ถ้ามันกินหอยทากจนหมดไปก็จะเกิดการสูญเสียทางชีวภาพ ส่งผลต่อเนื่องถึงส่วนต่างๆ ของห่วงโซ่อาหาร ยกตัวอย่าง เช่น สัตว์ที่กินหอยทากเป็นอาหาร อาทิ กลุ่มด้วงดิน งูกินทาก นกหลายชนิดก็จะเดือดร้อนไปด้วย” ดร.นณณ์ กล่าวย้ำ

“หมอล็อต” ชี้แนะ อย่าตื่นตระหนก ให้มีสติ หากเจอหนอนตัวแบนนิวกินี

ด้านมุมมองของ นสพ.ภัทรพล มณีอ่อน หรือ ‘หมอล็อต’ หมอสัตว์ป่าชื่อดังแห่งกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช ระบุย้ำถึงอันตรายจากหนอนตัวแบนนิวกินีต่อระบบนิเวศ ว่าสัตว์หรือสิ่งมีชีวิตใดๆ ที่ถูกจัดว่าเป็นเอเลี่ยนสปีชีส์ย่อมมีความน่ากลัว และน่ากังวลพอสมควรกับระบบนิเวศ เพราะส่วนใหญ่เอเลี่ยนสปีชีส์ค่อนข้างมีศักยภาพการเอาตัวรอดในการดำรงชีวิตในระบบนิเวศได้ดีกว่าสิ่งมีชีวิตประจำถิ่นที่ถูกคุกคาม พร้อมแนะให้ทุกคนที่พบเห็นช่วยกันกำจัดหนอนตัวแบนอย่างมีสติ เพื่อช่วยชีวิตหอยทากท้องถิ่นของประเทศไทย

“สิ่งมีชีวิตใดที่ถูกจัดเป็นเอเลี่ยนสปีชีส์ มันมีความน่ากลัวอยู่แล้ว เพียงแต่ผลกระทบของมันมาในรูปแบบหลากหลาย แตกต่างกัน อยากให้สังคมตระหนักเรื่องนี้ให้มาก อย่าคิดว่าเป็นเรื่องห่างหรือไกลตัว อย่าคิดว่าผลกระทบยังไม่เกิดขึ้น หรืออาจเกิดน้อย ให้คิดว่าความสูญเสียบางอย่างที่จะเกิดขึ้นมันเอากลับคืนมาไม่ได้

ถ้ามันหลุดเข้าไปในระบบนิเวศยิ่งควบคุมยาก สิ่งที่กังวลคือ ถ้าพื้นที่ไหนสงสัยว่าใช่หนอนตัวแบนนิวกินี อย่ากำจัดด้วยตัวเอง ให้ปรึกษา หรือติดต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง หรือผู้เชี่ยวชาญมาพิสูจน์ยืนยัน เพราะหากไม่ใช่ก็จะไปทำลายสิ่งมีชีวิตอื่น อย่าตื่นตระหนก ขอให้มีสติ” นสพ.ภัทรพล อธิบายเพิ่ม

กินผักสดล้างไม่สะอาด อาหารดิบ เสี่ยงติดพยาธิ ไม่ควรจับอาจแพ้เมือก

นอกจากนี้ยังอาจเป็นอันตรายต่อคน โดยมีรายงานในญี่ปุ่นว่ามันเป็นพาหะนำโรคพยาธิในปอดหนู หรือที่เรียกกันว่าพยาธิหอยโข่ง ซึ่งไม่ใช่โรคใหม่ที่เข้ามาพร้อมกับหนอนตัวแบนนิวกินี มันเป็นโรคเดิมที่มีในไทย แต่คนไทยไม่ได้เป็นโรคนี้กันเยอะ พบปีละ 100-200 คน หากกินผักที่ล้างไม่สะอาด พยาธิตัวอ่อนจะไปอาศัยอยู่ในระบบประสาท แม้มันจะตายเพราะไม่สามารถเติบโตในร่างกายมนุษย์ แต่ก็ทำให้เยื่อหุ้มสมองอักเสบ มีอาการปวดหัวรุนแรง เป็นไข้ อาเจียน ท้องเสีย และปวดกล้ามเนื้อ ในรายที่ติดเชื้ออย่างรุนแรงก็อาจทำให้เสียชีวิตได้

“ส่วนใหญ่ที่เป็น เหตุเพราะกินหอยโข่งหรือหอยขมดิบ เพราะหนอนตัวแบนนิวกินีก็กินหอยสุกๆ ดิบๆ เหมือนกัน เพราะฉะนั้นก็มีโอกาสติดพยาธิ ถ้าบังเอิญมันเลื้อยผ่านและถ่ายมูลบนผัก แล้วเรากินผักสดที่ล้างไม่สะอาด แต่ไม่ต้องกังวลอะไร เพราะปัจจุบันในไทยยังไม่มีรายงานว่ามันเป็นพาหะนำเชื้อโรค ส่วนที่มีคำแนะนำว่าไม่ควรไปจับมันนั้นเป็นเพราะเกรงว่าจะแพ้มากกว่า มันไม่มีพิษ ไม่ได้กัด เพียงแต่ว่ามันมีเมือก ซึ่งอาจมีคนแพ้เมือกได้ ที่มีรายงานมาก็แค่ผื่นคัน” ดร.นณณ์กล่าวย้ำ

วิธีสังเกตเบื้องต้น ลักษณะใดใช่ หนอนนิวกินี ตัวจริง

สำหรับการดูลักษณะว่าหนอนที่พบใช่หนอนตัวแบนนิวกินีหรือไม่ ดร.นณณ์อธิบายว่าตัวจะเรียบ สีดำมันวาว ลำตัวยาวประมาณ 6-7 เซนติเมตร กว้างไม่เกิน 0.7 มิล มีลาดพาดกลางหลัง ซึ่งเห็นบ้างไม่เห็นบ้าง ท้องเเบนเรียบสีเนื้อ ไม่มีข้อ ไม่มีปล้องใดๆ ทั้งสิ้น ปลายแหลมทั้งสองข้าง ฝั่งที่แหลมเรียวกว่าคือส่วนหัว

โรยเกลือลงดิน เป็นการกำจัดผิดวิธี ตายสนิทหากสับละเอียด

ขณะที่การกำจัดหนอนตัวแบนนิวกินี ซึ่งถือเป็นสัตว์รุกรานต่างถิ่นที่ถูกจัดอันดับ 1 ใน 100 ว่าน่ากลัวที่สุดในโลก เพราะมีสองเพศในตัวเดียว แต่การสืบพันธุ์ต้องมีหนอนสองตัวจึงจะวางไข่ได้ นอกจากนี้ถ้าหนอนตัวขาดก็จะสามารถเติบโตแยกร่างได้ในสภาพอากาศที่เหมาะสม ดร.นณณ์ แนะนำวิธีกำจัด 2 วิธี คือ ใช้น้ำร้อนลวก หรือเกลือป่น ห้ามสับครึ่ง หรือสับสี่ เพราะแต่ละชิ้นจะเติบโตเป็นตัวใหม่ได้ กลายเป็นยิ่งเพิ่มจำนวนขึ้นไปอีก แต่สับละเอียดตายสนิท

“การแบ่งตัว ไม่ใช่การสืบพันธุ์ตามธรรมชาติของมัน ถ้าจับมันแรงแล้วตัวมันขาดจากกัน มันก็สามารถที่จะงอกอวัยวะ กลายเป็นตัวใหม่มาได้ หนอนตัวแบนนิวกินีมันไม่กัดคน เพียงแต่มาทำลายระบบนิเวศ เพราะฉะนั้นก่อนทำลายต้องมั่นใจว่าเป็นมันแน่ๆ โดยไลน์เข้ามาถามไลน์กลุ่มหนอนตัวแบนนิวกินีที่ทางกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเปิดบริการ โดยส่งภาพมาให้พิสูจน์ยืนยัน

หากเป็นหนอนตัวแบนนิวกินีแน่ๆ ให้ทำลาย วิธีที่ดีที่สุดคือ คีบมันใส่ลงไปในกระปุกเกลือ บางคนเอาเกลือมาโรยในสวน ก็ไม่ดีต่อระบบนิเวศและดินด้วย เดี๋ยวดินเค็ม ปลูกพืชไม่ขึ้น สัตว์ท้องถิ่นโดนลูกหลงไปด้วย หรือถ้าเจอเยอะๆ อยู่ในห้องน้ำ อยู่ใต้โอ่งบนพื้นปูน ต้มน้ำร้อนมาลวกได้ ”

อย่างไรก็ตาม ดร.นณณ์ ได้กล่าวทิ้งท้ายว่า หนอนตัวแบนนิวกินี ไม่กัดคน ไม่ดูดเลือด ไม่ทำร้ายคน เพียงแต่จะทำลายระบบนิเวศของไทย ซึ่งต่อไปหากไม่ช่วยกันกำจัด ไทยก็อาจเป็นอีกหนึ่งประเทศที่ทากสูญพันธุ์เพราะหนอนตัวแบนนิวกินี

ทีมข่าวเฉพาะกิจไทยรัฐออนไลน์ รายงาน