วันเสาร์ที่ 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2560
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ย้อนอดีต "บาบ๋า-ย่าหยา" ผ่านย่านเมืองเก่า..ภูเก็ต

ทางเข้าตรอกแดงหรือตรอกมาเก๊า...หรือถนนรมณีย์.

เป็นการเยือนภูเก็ตที่ต้องบอกว่าคุ้มค่าที่สุดในรอบหลายๆปี ขอบคุณ ผอ.เกด “กนกกิตติกา กฤตย์วุฒิกร” ผอ.การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานภูเก็ต ที่ชวนไปเปิดโลกทัศน์ใหม่ ผ่านเมืองเก่าอันเต็มไปด้วยเสน่ห์และสีสัน ซ่อนตัวอยู่ในมุมเล็กๆ ของบ้านแต่ละหลังและวิถีชีวิตของผู้คนที่นี่

เว็บไซต์และเพจจำนวนมาก พากันเล่าขานถึงเสน่ห์และความงดงามของตึกสไตล์ชิโนโปรตุกีส ในย่านเมืองเก่า ที่ชักชวนนักท่องเที่ยวจากทุกมุม โลกให้มาสัมผัส

แต่จริงๆแล้ว ย่าน Old Town หรือย่านเมืองเก่าภูเก็ต มีอะไรมากกว่าตึกสวยๆที่มองเห็น...

ถนน 3 สายในย่านเมืองเก่า คือ ถนนถลาง ถนนดีบุก และ ถนนรมณีย์...มีเรื่องราวของอดีตแฝงตัวอยู่แทบจะทุกอณูของทั้งตึกและถนน

ว่าแล้วก็ออกไปตะลุยเมืองเก่ากันเลย...ดีกว่า...

ทริปนี้ เราได้ สมยศ ปาทาน หรือ คุณคาร์ล มาเป็นไกด์กิตติมศักดิ์ พาไปตะลุยตะลอนชุมชนย่านเมืองเก่าภูเก็ตแบบเจาะลึก...

เริ่มต้นกันที่ ร้านโกปี้เตี่ยม ร้านอาหารเก่าแก่ในย่านเมืองเก่า ที่ถ้าใครมาเมืองเก่าภูเก็ตแล้วไม่ได้กินร้านนี้ ต้องถือว่ามาไม่ถึง

คาร์ล บอกว่า อาหารการกิน เป็นหนึ่งในราก... ของวัฒนธรรมที่ชาวจีนโพ้นทะเลซึ่งอพยพผ่านทางแหลมมลายูเข้ามาตั้งรกรากบนเกาะภูเก็ต นำเข้า มาด้วย และเพราะผ่านมาทางมาเลเซีย อาหารที่นี่ จึงเป็นอาหารลูกผสมที่มีทั้งจีน ไทย และมาเลย์ ผสมผสานกัน เป็นอาหารที่ใส่เครื่องเทศแต่ไม่เผ็ดร้อน

หลักๆ ที่ต้องสั่งถ้ามาที่ร้านนี้ก็จะมีทั้งกุ้งซัมบาย ลักษณะคล้ายกุ้งราดพริก แต่ไม่เผ็ด รสชาติ ออกหวานๆ กินกับข้าวสวยและผักบุ้งลวก กับอีกเมนู คือ หมูฮ้อง หรือหมูสามชั้นต้มซีอิ๊ว อันนี้พลาดไม่ได้เลย เป็นอาหารที่ชาวจีนฮกเกี้ยน ซึ่งอพยพมาทางแหลม มลายู พกเอาเมนูของอร่อยนี้ ติดมาด้วย ซดน้ำร้อนๆ จาก บักกูเต๋ ซุปกระดูกหมูยาจีน ปิดท้ายด้วยโกปี้ หรือกาแฟสารพัดสูตรทั้ง โกปี้อ้อ หรือ กาแฟดำ โกปี้อูเล้ง ที่น่าจะมาจากภาษาอังกฤษว่า คาเฟโอเล หรือกาแฟใส่นม แต่ที่แปลกเห็นจะเป็นโกปี้ช้าม เป็นเมนูกาแฟผสมชาสูตรเฉพาะของชาวจีนฮกเกี้ยน

อิ่มท้องแล้ว ก็ได้เวลาเดินสำรวจเมืองเก่าเริ่มที่ถนนถลาง ถนนที่มีอายุเก่าแก่ที่สุดในภูเก็ต มีหลักฐาน ว่า ถนนสายนี้สร้างมาตั้งแต่ พ.ศ.2393 ถือเป็นถนนสายวัฒนธรรมที่สะท้อนประวัติศาสตร์ของภูเก็ตได้เป็นอย่างดี โดยเฉพาะ เตี่ยมฉู่ ภาษาจีนฮกเกี้ยนที่ใช้ เรียกตึกแถวหรืออาคารพาณิชย์ สไตล์ ชิโน-โปรตุกีส ที่หาดูได้มากที่สุดในย่านเมืองเก่าของภูเก็ต ประมาณว่ามีมากกว่า 150 ห้อง และที่ อ.ตะกั่วป่า จ.พังงา หาดใหญ่ก็มีบ้างเล็กน้อย แต่ที่มีตึกสไตล์นี้เยอะๆ

อีกที่หนึ่งก็คือ เกาะหมาก หรือเมืองปีนังของมาเลเซียลักษณะเด่นของเตี่ยมฉู่ แบบ ชิโน-โปรตุกีส คือ มี “หง่อคาขี่” ที่เป็นทั้งชายคาบ้าน และ ทางเดินเท้าให้คนได้หลบแดด หลบฝน สะท้อนถึงความมีน้ำจิตน้ำใจของคนสมัยก่อน

คาร์ล พาเราลัดเลาะไปด้านหลังของตึกแถวที่ว่า เพื่อไปไหว้ ศาลเจ้าแสงธรรม ซึ่งเป็นศาลเจ้าเล็กๆ อยู่ด้านหลังของอาคารร้านโกปี้เตี่ยม ภาษาจีนฮกเกี้ยน เรียกศาลเจ้าแห่งนี้ว่า ศาลเจ้าเต่งก้องต๋อง หรือ ศาลเจ้าชิงเจียกอง เป็นศาลเจ้าเก่าแก่อายุ นับร้อยปี ตามประวัติบอกว่า ศาลเจ้าแห่งนี้สร้างโดย ตันค้วด ที่ต่อมามีบรรดาศักดิ์เป็น หลวงอำนาจนรารักษ์

ศาลเจ้าเต่งก้องต๋อง มีลักษณะเป็นอาคารเก๋งจีนหลังเล็กๆ ส่วนบนหลังคามีปูนปั้นรูปมังกรและตุ๊กตาจีน ซึ่งเป็นที่นิยมในมณฑลฮกเกี้ยนประดับตกแต่งอย่างสวยงาม นอกจากนี้ ภายในศาลเจ้ายังมีภาพเขียนลายเส้นสีดำในตารางสี่เหลี่ยมเต็มฝาด้านข้างทั้งสองด้านดำเนินเรื่อง ซิยิ่นกุ้ย แม่ทัพแห่งราชวงศ์ถัง ที่มีพละกำลังมากและไม่เคยแพ้ใคร มีตำนานบอกว่า ซิยิ่นกุ้ยคือเทพอ๋องที่มาจุติเป็นมนุษย์

ศาลเจ้าแสงธรรมได้รับพระราชทานรางวัล อนุรักษ์ดีเด่น จากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี โดยผ่านการคัดเลือกของสมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์ เมื่อปี 2540 และได้มีการบูรณะศาลเจ้าครั้งใหญ่ไปเมื่อ พ.ศ.2540 เมื่ออายุศาลเจ้าแห่งนี้ครบ 108 ปี

นอกจากอาคารบ้านเรือนแล้ว การแต่งกายของ ชาวเปอรานากัน ที่มักไม่ชอบให้ใครเรียกตนเองว่า เปอรานากัน แต่ชอบที่จะให้เรียกว่า “บาบ๋า” และ “ย่าหยา” มากกว่า

แม้จะมีความสับสนอยู่บ้าง กับคำเรียกขานเหล่านี้ แต่ก็เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่า “บาบ๋า” หมายถึง ผู้ชายที่เป็นลูกหลานของชาวจีนที่แต่งงานกับชาวพื้นเมือง สันนิษฐานว่า คำว่า บาบ๋า น่าจะเป็น ภาษาเปอร์เซีย ไม่ใช่มลายู ส่วน ย่าหยา มาจากคำที่ใช้เรียกลูกสาวว่า ยอนย่า ของชาวมลายู

นอกจากถนนถลางแล้ว ยังมีถนนเล็กๆ ในย่าน เมืองเก่าที่มีประวัติยาวนาน ชื่อ ถนนรมณีย์ เป็นถนนตัดขวางระหว่าง ถนนถลางกับถนนดีบุก เดิมเรียกตรอกแดงหรือตรอกมาเก๊า เป็นแหล่งบันเทิง เริงรมณ์...แบบอย่างว่าของบรรดาคนงานเหมืองแร่ดีบุกยุคก่อน ผู้หญิงส่วนใหญ่ที่มาให้ความสำราญในย่านนี้ นำเข้าจากมาเก๊า มีตำนานเรื่องราวยาวเหยียดเล่าไม่หมด เอาเป็นว่า กรมพระยาดำรงราชานุภาพท่านมาเปลี่ยนชื่อตรอกมาเก๊าเป็นถนนรมณีย์ ที่น่าจะมาจากคำว่า รมณียสถาน นั่นเอง

เดินผ่านถนนย่านเมืองเก่าจนแดดร่มลมตก คาร์ล พาเราไปรู้จักกับโกโป้ เจ้าของ โรงตีเหล็กไต่สุ้นอั้น ที่ยังคงยึดอาชีพตีเหล็ก ซึ่งนับวันจะมีลูกค้าน้อยลงเรื่อยๆ เป็นลมหายใจอันรวยริน แต่ชุมชนก็พยายามที่จะรักษาโรงตีเหล็กและเตาเผาเหล็กโบราณ ไว้ให้ลูกหลานได้ดู ได้รู้ที่มาที่ไปของบรรพบุรุษในดินแดนไข่มุกอันดามันแห่งนี้

เวลาแค่ 2 ชั่วโมง ที่เมืองเก่า...ได้เล่าเรื่องราวของตัวเอง ผ่านอาคารบ้านเรือน อาหาร เสื้อผ้า อาชีพที่นับวันจะทวีคุณค่ามากขึ้นเรื่อยๆ อย่างน้อยก็ทำให้คนที่มาภูเก็ต...รู้ว่า ที่นี่ไม่ได้มีแต่ทะเลและชายหาดที่สวยๆ

แต่มีเรื่องราวอันทรงคุณค่า...ซ่อนอยู่อย่างไม่มีวันตาย.