วันศุกร์ที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2560
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

รู้จัก “โรคท่อน้ำตาอุดตัน”

“โรคท่อน้ำตาอุดตัน” คือ ลักษณะอาการที่ส่วนมากแล้วจะมีน้ำตาไหลบ่อย ซึ่งบางครั้งก็จะมีขี้ตาออกมาด้วย ลักษณะของขี้ตาจะคล้ายๆ เมือก มีความเหนียวสีขุ่นขาวหรืออาจมีสีเหลือง ในบางรายอาจมีอาการอักเสบ บวมแดง หรือมีหนองแตกออกมาจากหนังตาล่างไปทางหัวตาได้

สาเหตุ

ส่วนมากแล้วสาเหตุมักเกิดจากการอุดตันที่ปลายท่อน้ำตา โดยในเด็กแรกเกิดจะมีเยื่อบางๆ ปิดอยู่ที่ปลายท่อน้ำตา ทำให้น้ำตาไหลลงไม่ได้ แต่เยื่อบางๆ นี้จะหายเองได้เมื่ออายุประมาณ 1 เดือน โดยหายได้เองมากถึงร้อยละ 90 มีเพียงส่วนน้อยที่ยังมีท่อน้ำตาอุดตันติดมาจนโตในผู้ใหญ่ ส่วนมากไม่ทราบสาเหตุการเกิดแต่พบได้ในคนสูงอายุ และพบในผู้หญิงได้มากกว่าผู้ชาย สำหรับรายที่ทราบสาเหตุอาจพบว่าเกิดท่อน้ำตาอุดตันหลังจากการผ่าตัดหรือฉายรังสีที่โพรงจมูก หรืออาจเกิดโรคจากอุบัติเหตุทางรถยนต์และรถจักรยานยนต์ ทำให้มีกระดูกแตกที่ใบหน้าส่วนกลาง หรือมีการฉีกขาดของหนังตาบริเวณหัวตา มีเพียงส่วนน้อยมากที่เกิดขึ้นจากการมีเนื้องอกหรือการอักเสบในทางเดินน้ำตา ต้องบอกว่าการอักเสบนี้อาจเกิดจากโรคของผู้ป่วยเองหรือจากยาก็ได้เช่นกัน การเกิดโรคท่อน้ำตาอุดตันสามารถเกิดขึ้นได้ทุกเพศทุกวัย อย่างที่อธิบายไว้ข้างต้นแล้วว่าสามารถเกิดขึ้นได้ตั้งแต่ในเด็กแรกเกิดจนถึงผู้ใหญ่ คนสูงอายุ ขอเพิ่มเติมข้อมูลอีกนิดว่าในผู้ใหญ่มักเกิดขึ้นกับเพศหญิงได้มากกว่าร้อยละ 80 ส่วนในผู้ชายมักเกิดขึ้นเพราะอุบัติเหตุ นอกจากนี้แล้วในผู้ป่วยที่เป็นโรคภูมิแพ้ก็อาจมีอาการของโรคนี้เกิดขึ้นได้ด้วยเช่นกัน ซึ่งหากมีอาการดังข้างต้นเมื่อใดให้รีบมาพบแพทย์ทันที

ท่อน้ำตาอยู่ส่วนใดของตา

ท่อน้ำตาของคนเรา เริ่มต้นจากรูท่อน้ำตาที่ขอบหนังตาบนและล่างบริเวณหัวตา จากรูที่หัวตาจะเป็นท่อจากหนังตาบนและล่างเข้าสู่ถุงน้ำตา และต่อเป็นท่อผ่านกระดูกลงสู่จมูก บริเวณที่มักอุดตัน ได้แก่ รูท่อน้ำตา ท่อน้ำตาก่อนลงสู่ถุงน้ำตา และท่อน้ำตาส่วนที่อยู่ในกระดูก ซึ่งเป็นส่วนที่อุดตันบ่อยที่สุด

หากปล่อยทิ้งไว้ การอุดตันจะส่งผลอันตรายอย่างไรบ้าง

ส่วนมากไม่เป็นอันตราย การอุดตันทำให้น้ำตา เมือก และเชื้อโรคขังอยู่ในท่อน้ำตา เมื่อเกิดอาการน้ำตาไหลจนรำคาญ บางรายอาจเกิดการอักเสบเป็นหนองได้ สำหรับรายที่มีต้อกระจกหรือต้อหินและจำเป็นต้องได้รับการรักษาด้วยการผ่าตัด จะต้องรักษาท่อน้ำตาให้หายอุดตันเสียก่อน เพื่อป้องกันการติดเชื้อระหว่างการผ่าตัดต้อกระจกหรือต้อหิน

การรักษาโดยทั่วไป

เด็กแรกเกิดสามารถหายได้เองถึงร้อยละ 90 โดยไม่จำเป็นต้องรักษา ส่วนรายที่ไม่หายเอง การรักษาให้ได้ผลโดยการนวดบนท่อน้ำตาวันละ 2-3 ครั้งๆ ละ 3-4 ที โดยการใช้นิ้วกดที่หัวตากดลงล่างให้มีแรงลงมาตามท่อน้ำตา เพื่อให้เยื่อที่ปิดอยู่ที่ปลายท่อทะลุออกไป จะได้ผลดีมากในขวบปีแรก หากนวดได้ถูกวิธีหลังขวบปีแรกได้ผลน้อยลง และมักต้องรักษาด้วยการแยกท่อน้ำตา ซึ่งต้องดมยาสลบ จึงควรรอให้เด็กโตพอจนปลอดภัยก่อนจึงจะเริ่มดมยาได้ ซึ่งวิธีนี้ต้องให้วิสัญญีแพทย์เป็นผู้พิจารณาอีกครั้ง ถ้าแยงท่อน้ำตาแล้วไม่หาย วิธีต่อไปคือ การผ่าตัดทำทางระบายน้ำตาใหม่ ซึ่งในผู้ใหญ่ส่วนมากต้องใช้วิธีการผ่าตัด และมีความเป็นไปได้น้อยมากที่ใช้ยาหยอดตาแล้วได้ผล

สำหรับการผ่าตัดท่อน้ำตานั้นมีหลายวิธี เช่น การผ่าตัดผ่านจากผิวหนังบริเวณหัวตาตามแนวฐานของจมูก โดยจะมีรอยแผลโดยประมาณ 1 เซนติเมตร อีกวิธีที่นิยมกันในปัจจุบันคือ การผ่าตัดผ่านทางรูจมูก ส่วนวิธีล่าสุดที่ทำกันคือ การใช้เลเซอร์ผ่าตัดผ่านทางท่อน้ำตา ซึ่งก็ให้ผลดี

การใช้คอนแทคเลนส์ น้ำตาหยอดตา การขยี้ตาแรงๆ มีผลต่อการเกิดโรคหรือไม่ ?

การใช้คอนแทคเลนส์ การขยี้ตา ไม่มีผลทำให้เกิดท่อน้ำตาอุดตัน แต่การใส่คอนแทคเลนส์ในขณะที่มีท่อน้ำตาอุดตัน อาจทำให้เกิดแผลที่กระจกตาได้ง่าย เนื่องจากคอนแทคเลนส์มีรูพรุน เป็นที่เกาะสะสมของเชื้อแบคทีเรียได้ ส่วนยาหยอดตาบางชนิดอาจทำให้มีอาการได้ แต่ในปัจจุบันยาดังกล่าวได้ยกเลิกการใช้ไปแล้ว

เป็นอีกโรคหนึ่งที่สามารถเกิดขึ้นได้ในทุกเพศทุกวัย การป้องกันตนเองที่ดีที่สุดก็คือ เมื่อมีอาการแปลกๆ เกิดขึ้นกับตัวเอง ให้รีบไปพบแพทย์ตั้งแต่เนิ่นๆ เพื่อป้องกันการลุกลามของโรค

----------------------------------------------------

แหล่งข้อมูล

รศ.นพ. ทวีกิจ นิ่มวรพันธุ์ ภาควิชาจักษุวิทยา คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
หนังสือ “รู้รอบโรคกับรามาคลินิก” ฉบับพิเศษครบรอบ 12 ปี ศูนย์การศึกษาต่อเนื่อง