วันพุธที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2560
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

วิธีคิด! ของคนไทย ชะตากรรมชาติไทย

แม้ว่า “ประเทศไทย” และ “คนไทย” จะมีจุดเด่นและข้อดีมากมาย แต่วิธีคิดและพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ต่อการพัฒนาประเทศของคนไทยบางประการยังคงเป็นสาเหตุในระดับรากเหง้าที่สําคัญที่สุดประการหนึ่งของปัญหาต่างๆในสังคมไทย

แม้ว่า “ประเทศไทย” และ “คนไทย” จะมีจุดเด่นและข้อดีต่างๆ มากมายที่เหนือกว่าชาติอื่น เช่น มีความได้เปรียบทางภูมิศาสตร์ในฐานะที่เป็นประเทศที่เป็นหนึ่งในศูนย์กลางการคมนาคมระหว่างประเทศ เป็น ประเทศที่มีภัยพิบัติทางธรรมชาติน้อย มีทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์...

รวมถึงเป็นประเทศที่มีประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมที่ยาวนาน แต่ในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมาประเทศไทยกลับยังไม่ได้มีพัฒนาการในด้านต่างๆ มากเท่าที่ควร ส่งผลให้ประเทศไทยตกเป็นประเทศที่ติดกับดักรายได้ปานกลาง (Middle Income Trap) ที่เต็มไปด้วยปัญหาทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม จนมีพัฒนาการที่ล้าหลังกว่าประเทศที่เคยเป็นคู่แข่ง เช่น สิงคโปร์ มาเลเซีย ฮ่องกง เกาหลีใต้ ไต้หวัน ฯลฯ

สาเหตุหลักประการหนึ่งซึ่งเป็นสาเหตุในระดับรากเหง้าของปัญหาพัฒนาการที่เชื่องช้าและไม่ยั่งยืนของประเทศไทย ได้แก่ ปัญหาพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ต่อการพัฒนาประเทศบางประการของคนไทย จนมักมีคํากล่าวเชิงเหน็บแนมว่า “ทําอะไรตามใจคือไทยแท้”...ที่สะท้อนถึงความไม่มีระเบียบวินัยของคนไทย

หรือ...“มาแบบไทย ไปแบบฝรั่ง” ที่สะท้อนถึงความไม่ตรงต่อเวลาและความไม่รับผิดชอบของคนไทย พฤติกรรมดังกล่าวเป็นผลมาจากวิธีคิดหรือทัศนคติที่ไม่เหมาะสมของคนไทย จนมีตลกร้ายที่มักกล่าวกันเล่นๆ ในวงสนทนาว่า “ประเทศไทยดีทุกอย่าง แต่เสียอยู่เพียงอย่างเดียว คือ มีชนชาติไทยอาศัยอยู่”

การพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืนจึงต้องเริ่มที่การพัฒนาที่รากฐานที่แท้จริงคือการพัฒนาพลเมืองของประเทศนั้นๆ โดยการสร้างคนจะต้องเริ่มที่การปลูกฝังวิธีคิด หรือ...ทัศนคติ หรือ...ค่านิยมที่ถูกต้อง หรือ...สัมมาทิฐิ

เนื่องจากทัศนคติจะเป็นตัวขับเคลื่อนพฤติกรรม อุปนิสัย และพฤติกรรมของคนจะนําไปสู่ผลการปฏิบัติงานของคนหรือองค์กร ดังคํากล่าวที่ว่า “ทัศนคติกําหนดพฤติกรรมและพฤติกรรมกําหนดชะตากรรม”

ที่ผ่านมา...มีผู้เกี่ยวข้องในประเทศไทยได้ตระหนักถึงความสำคัญนี้ โดยได้สำรวจ ระบุถึงอุปนิสัยที่พึงประสงค์หรือไม่พึงประสงค์ของคนไทยบางประการอย่างคร่าวๆ แต่ยังขาดการสำรวจหรือมีหลักฐานเชิงประจักษ์ที่บ่งชี้ถึงอุปนิสัยของคนไทยในปัจจุบันอย่างเพียงพอ และขาดการให้ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายที่เป็นระบบ และเป็นรูปธรรม ในการพัฒนาวิธีคิดที่พึงประสงค์ต่อการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืนของคนไทย

ส่งผล...ให้ปัญหาดังกล่าวไม่ได้รับการปรับปรุงอย่างมีประสิทธิผลเท่าที่ควร

จึงเป็นที่มาของหัวข้องานวิจัย “วิธีคิดของคนไทย ปัญหาใหญ่ที่ไม่มีใครมองเห็น และแนวทางการแก้ไข” โดยคณะนักศึกษากลุ่มลอนดอน หลักสูตรนักบริหารระดับสูงด้านการพัฒนาธุรกิจอุตสาหกรรมและการลงทุน รุ่นที่ 4 สถาบันวิทยาการธุรกิจและอุตสาหกรรม พ.ศ.2560

พุ่งเป้าไปที่วัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหา...จัดทําข้อเสนอแนะเชิงนโยบายในการพัฒนาวิธีคิดและพฤติกรรมที่พึงประสงค์ต่อการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืนสําหรับคนไทย

ปัญหาและมาตรการแก้ปัญหาที่ควรได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วน 5 ประเด็นหลัก

หนึ่ง...การเสี่ยงโชคและการพนัน เสนอให้มีมาตรการพิมพ์ภาพคําเตือนบนสลากกินแบ่งรัฐบาล ห้ามโฆษณาประชาสัมพันธ์การเสี่ยงโชค ลดความถี่และเปลี่ยนวันในการออกสลากกินแบ่งรัฐบาล รณรงค์ต่อต้านการพนันและเสี่ยงโชคด้วย ความมีส่วนร่วมอย่างมีประสิทธิผล และการเพิ่มโทษการพนัน

สอง...การใช้จ่ายเกินตัว เห็นควรให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องยกเลิกการกระตุ้นเศรษฐกิจด้วยการส่งเสริมการท่องเที่ยวด้วยวิธีที่ไม่เหมาะสม เข้มงวดการอนุมัติบัตรเครดิต บัตรกดเงินสด การผ่อนชําระสินค้า รวมถึงควบคุมการโฆษณาการใช้บัตรเครดิต บัตรกดเงินสด การผ่อนชําระสินค้า ไม่ช่วยแก้ปัญหาหนี้ให้ประชาชนจนเคยตัว...สอนทําบัญชีครัวเรือนและรณรงค์วินัยทางการเงิน

สาม...การขาดเป้าหมายชีวิตและขาดการพัฒนาศักยภาพของตนเอง เสนอแนวทางการพัฒนาโดยสร้างค่านิยมยกย่องคนดี คนเก่ง รณรงค์เชิงรุกสร้างแรงบันดาลใจ ปลูกฝังทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 และจัดการพัฒนาทักษะพิเศษ สี่...การขาดจิตสํานึกรับผิดชอบต่อส่วนรวม เสนอให้มีการรณรงค์สร้างจิตสํานึกต่อส่วนรวม ไม่ยกย่องตัวเอกที่มีพฤติกรรมไม่ดีในวรรณคดี รวมถึงปรับระบบการประเมินผลให้เน้นผลการปฏิบัติงานของทีมมากขึ้น

และ ห้า...ความไม่สัมฤทธิผลของระบบการศึกษา เห็นควรให้มีมาตรการการพัฒนาและยกย่องครู สร้างคุณค่าและยกย่องหลักสูตรวิชาชีพ และรณรงค์ยกย่องเชิดชูนักเรียนดีและเก่ง

ลงลึกในรายละเอียดการ “เสี่ยงโชค” และ “การพนัน” พบว่า มีผู้ตอบแบบสอบถามนิยมเสี่ยงโชคด้วยสลากกินแบ่งรัฐบาลสูงถึงร้อยละ 72.8 รองลงมาหวยใต้ดินสูงถึงร้อยละ 61 เล่นไพ่...พนันฟุตบอลร้อยละ 5.8 และ 3.4 ตามลําดับ ส่วนใหญ่ใช้เงินกับการเสี่ยงโชคเฉลี่ยต่อเดือนน้อยกว่า 1,000 บาท คิดเป็นร้อยละ 66.46 และยังมีผู้ตอบแบบสอบถามที่ใช้เงินกับการเสี่ยงโชคเฉลี่ยต่อเดือนมากกว่า 5,000 บาท อยู่ร้อยละ 2.98

รายงานฉบับนี้จึงให้ความสําคัญกับสลากกินแบ่งรัฐบาลเป็นหลัก เนื่องจากเป็นการเสี่ยงโชคซึ่งอยู่ใกล้ตัวคนไทยมากที่สุด คนทุกเพศ ทุกวัย ทุกสาขาอาชีพและทุกระดับรายได้สามารถเข้าถึงได้ง่าย...มีคนเกี่ยวข้อง จํานวนมาก กอปรกับสลากกินแบ่งรัฐบาลเป็นการเสี่ยงโชคที่ถูกกฎหมายมีสํานักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล ซึ่งเป็นหน่วยงานของรัฐบาลเป็นผู้ดําเนินการ สลากกินแบ่งรัฐบาลจึงเป็นการเสี่ยงโชคพื้นฐานซึ่งนําไปสู่การปลูกฝังทัศนคติที่ไม่ดีในการเสี่ยงโชค และนําไปสู่การเล่นการพนันชนิดอื่นๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหวยใต้ดินได้

คณะนักศึกษามีข้อเสนอแนะในการแก้ปัญหาการเสี่ยงโชคและการพนัน เริ่มจาก...พิมพ์ภาพคําเตือนบนสลากกินแบ่งรัฐบาล ประเทศไทยเป็นประเทศที่สี่ในโลก (หลังประเทศแคนาดา บราซิล และสิงคโปร์ ตามลําดับ) ที่พิมพ์ภาพสีคําเตือนบนหีบห่อผลิตภัณฑ์ยาสูบตั้งแต่ปี พ.ศ. 2548 โดยผลการวิจัยคําเตือนและภาพคําเตือนของคณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล โดยทุนวิจัยจากสํานักงานกองทุนสนับสนุนการเสริมสร้างสุขภาพ พบว่า หลังมีการพิมพ์ภาพคําเตือนบนซองบุหรี่ ความตั้งใจที่จะเลิกบุหรี่ของผู้สูบบุหรี่เพิ่มขึ้นจาก 44.6% เป็น 58.2%

และ...พบว่าผู้ที่เลิกสูบบุหรี่ได้ระยะหนึ่งแล้วกลับไปสูบใหม่มีจํานวนลดลงจาก 20% เหลือเพียง 5.9%.... ส่งผลให้ต่อมามีประกาศกระทรวงสาธารณสุขเพิ่มขนาดภาพ ขนาดคําเตือนสุขภาพบนซองบุหรี่จาก 55% เป็น 85% โดยหลังจากนั้นยังพบว่ากลุ่มผู้ไม่สูบบุหรี่มีความมั่นใจในการไม่สูบบุหรี่มากขึ้น

ถัดมา...ห้ามโฆษณาประชาสัมพันธ์การเสี่ยงโชค เหมือนกับการรณรงค์ให้เห็นโทษของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์แล้วเพื่อลดหรือเลิกการดื่ม ยังมีมาตรการห้ามการประชาสัมพันธ์หรือจูงใจให้ดื่มโดยมีกฎหมายรองรับ

ลดความถี่และเปลี่ยนวันในการออกสลากกินแบ่งรัฐบาล...นอกจากจะช่วยลดโอกาสในการซื้อสลากกินแบ่งรัฐบาลแล้วยังจะส่งผลให้ประชาชนมีโอกาสในการเล่นหวยใต้ดินน้อยลงไปด้วย

ต่อเนื่องด้วย...การรณรงค์ต่อต้านการพนันและเสี่ยงโชค ด้วยความมีส่วนร่วมอย่างมีประสิทธิผลเป็นกิจกรรมพื้นฐานที่สําคัญในการปรับเปลี่ยนทัศนคติและพฤติกรรมของคน ซึ่งหากสามารถทําได้อย่างมีประสิทธิผลก็จะนํามาสู่ความยั่งยืนในทัศนคติหรือพฤติกรรมที่ดีนั้นๆ และสุดท้าย...การเพิ่มโทษการพนัน

ทั้งหมดเหล่านี้จะต้องทําแบบบูรณาการอย่างจริงจัง...ต่อเนื่อง จากทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะมาตรการที่เกี่ยวข้องกับการรณรงค์ส่งเสริม ถึงจะค่อนข้างเป็นนามธรรม แต่ก็เป็นมาตรการพื้นฐานที่สําคัญยิ่งในการ “ปลูกฝัง” และ “ปรับเปลี่ยน”....“ทัศนคติ” และ “พฤติกรรม” ได้อย่างมีประสิทธิผล ยั่งยืน.