วันจันทร์ที่ 11 ธันวาคม พ.ศ. 2560
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ตอบโต้ด้วยการทูต

17 กันยายน 2560 เอกอัครราชทูตสหรัฐฯ ประจำสหประชาชาติพูดว่า คณะมนตรีความมั่นคงสหประชาชาติใช้ทางเลือกทางการทูตทุกอย่างหมดแล้ว ตอนนี้ก็เหลือการต้องใช้วิธีการทางการทหารจำกัดวงโครงการนิวเคลียร์และขีปนาวุธของเกาหลีเหนือ

17 กันยายน 2560 รมว.ต่างประเทศสหรัฐฯ ออกมาบอกว่า ตนกำลังจะปิดสถานทูตสหรัฐฯ ในกรุงฮาวานา คิวบา เพราะมีนักการทูตป่วยมากถึง 21 คน เชื่อว่ามีอาวุธโซนิคประเภทแรงสั่นสะเทือนและเสียงประหลาดถูกส่งเข้าไปทำร้ายนักการทูต

17 กันยายน 2560 รัฐบาลคูเวตสั่งให้เอกอัครราชทูตเกาหลีเหนือออกนอกคูเวตในเวลา 1 เดือน หลังจากลดระดับความสัมพันธ์ทางการทูตกับเกาหลีเหนือเหลือระดับอุปทูตเท่านั้น

ผู้อ่านท่านถามมาทางไลน์ว่า อ่านแล้วงง อยากให้อธิบาย เพื่อที่ให้อ่านข่าวต่างประเทศรู้เรื่อง ขอเรียนครับว่า แต่ละประเทศมีสิทธิ์ที่จะโต้ตอบการกระทำของประเทศอื่นด้วยวิธีที่ทั้งถูกกฎหมายและไม่ถูกกฎหมาย

วิธีที่ถูกกฎหมายที่ใช้กันมากก็คือ การโต้ตอบด้วยมาตรการทางการทูต เพื่อแสดงความไม่พอใจ ส่วนใหญ่ก็ใช้วิธีเรียกทูตกลับ พ.ศ.2546 คนกัมพูชาเผาสถานทูตไทยที่กรุงพนมเปญ ไทยเรียกเอกอัครราชทูตกลับเพื่อแสดงความไม่พอใจ และเพื่อกดดันให้รัฐบาลกัมพูชาแก้ไขปัญหาตามที่รัฐบาลไทยเรียกร้อง

เมื่อกัมพูชาทำตามที่เรียกร้องแล้ว ไทยก็ส่งเอกอัครราชทูตไปใหม่ ช่วงที่เรียกเอกอัครราชทูตกลับ สถานทูตก็จะเหลือเพียงอุปทูต และทั้งสองประเทศติดต่อกันในระดับตํ่ากว่าเดิม

พ.ศ.2552 กัมพูชาตั้ง ดร.ทักษิณ ชินวัตร เป็นที่ปรึกษาทางเศรษฐกิจ รัฐบาลไทยสมัยนายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ แสดงความไม่พอใจด้วยการเรียกทูตกลับ จน ดร.ทักษิณลาออกจากการเป็นที่ปรึกษารัฐบาลกัมพูชา รัฐบาลนายอภิสิทธิ์ก็ส่งทูตกลับไปประจำกัมพูชาใหม่

สูงกว่าระดับการเรียกทูตกลับ ก็เป็นเรื่องการระงับความสัมพันธ์ทางการทูต ย้อนกลับไปในสมัย พ.ศ.2501 รัฐบาลกัมพูชามีหนังสือแจ้งกับรัฐบาลไทยว่า ตนจะต้องระงับความสัมพันธ์ทางการทูตกับไทยตั้งแต่ 1 ธันวาคม 2501 เพื่อขจัดปัญหาที่มีอยู่ระหว่าง 2 ประเทศ จากนั้นก็มีการปิดสถานทูต คณะทูตของแต่ละประเทศก็ต้องเดินทางกลับประเทศของตน

สูงกว่าการเรียกทูตกลับและการระงับความสัมพันธ์ทางการทูต ก็คือการตัดความสัมพันธ์ทางการทูต อันนี้ทำให้ประเทศทั้งสองไม่มีความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างกัน ต่างฝ่ายต่างเรียกคณะทูตของตนเองกลับประเทศ และปิดสถานทูต

พ.ศ.2504 จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ นายกรัฐมนตรีไทยบอกกับคณะทูตานุทูตในประเทศไทยว่า กัมพูชายอมให้คอมมิวนิสต์ตั้งฐานในแผ่นดินกัมพูชาเพื่อรุกรานเพื่อนบ้าน แม้ว่าวันรุ่งขึ้น รัฐบาลไทยจะออกแถลงการณ์ว่า นายกฯไม่ได้พบกับคณะทูต และไม่เคยพูดอย่างนั้น แต่รัฐบาลกัมพูชาก็โกรธ และแจ้งให้รัฐบาลไทยได้ทราบว่า กัมพูชาขอตัดสัมพันธ์ทางการทูตกับไทย ไทยกับกัมพูชาจึงไม่มีสถานทูต ไม่มีความสัมพันธ์ต่อกัน จนกัมพูชามีรัฐบาลใหม่ ฝ่ายไทยจึงค่อยไปเจรจา และเปิดความสัมพันธ์ทางการทูตกันใหม่

แรงขึ้นไปอีก ก็คือการไล่นักการทูตออกจากประเทศ นักการทูตของบางประเทศทำผิด แต่ก็ไม่โดนลงโทษ เพราะมีความคุ้นกันทางการทูต ประเทศเจ้าภาพจึงมักจะใช้วิธีไล่นักการทูตคนนั้นออกนอกประเทศ บางทีมีการจับได้ว่านักการทูตมีพฤติกรรมทำตัวเป็นสายลับ หรือทำตัวเฟอะฟะไม่เหมาะสมกับฐานะของนักการทูต ประเทศเจ้าภาพก็ไล่ออกไปได้

เมื่อความสัมพันธ์ของสองประเทศไม่ปกติ ประเทศเจ้าภาพอาจจะแสดงออกด้วยการเลือกนักการทูตบางคนให้ออกจากประเทศ ด้วยการแจ้งกับนักการทูตคนนั้นว่า คุณเป็น Persona non grata นะ “คุณเป็นบุคคลไม่พึงปรารถนานะ” ต้องออกจากประเทศของข้าพเจ้าภายใน 3 วัน หรือ 7 วัน

ตอนที่สายลับรัสเซียนายอังเดร ลูโกโวย วางยาพิษฆ่านายลิตวิเนนโก อดีตสายลับรัสเซีย ซึ่งตอนหลังได้สัญชาติอังกฤษ อังกฤษขอให้รัสเซียส่งตัวนายลูโกโวยเป็นผู้ร้ายข้ามแดนให้ รัสเซียไม่ส่ง อังกฤษจึงไล่นักการทูตรัสเซีย 4 คนออกนอกประเทศ รัสเซียโต้ตอบด้วยการไล่นักการทูตอังกฤษ 4 คน ให้ออกจากรัสเซียภายในเวลา 10 วัน เช่นกัน

ทั้งหมดที่ผมรับใช้ไป เป็นการตอบโต้กันด้วยมาตรการทางการทูตครับ.

นิติการุณย์ มิ่งรุจิราลัย
songlok1997@gmail.com