วันศุกร์ที่ 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2560
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

วิชาเจ้าชาย

ผู้ใหญ่ที่ผมนับถือเคยทัก เล่าแต่นิทาน วนเวียนอยู่แต่สามก๊ก ฯลฯ บางเรื่องที่ “คันมาก” ด่ากันแบบซึ่งหน้าสะใจ น่าจะดีกว่า

สารภาพ หลายครั้งผมก็เบื่อ “เล่านิทาน” เต็มที แต่ในบรรยากาศรัฐบาลทหาร ขอเวลาปฏิรูปบ้านเมือง...อย่างนี้ ใช้ไม้แข็ง คงจะอยู่รอดปลอดภัย ไม่เท่าใช้ไม้อ่อน

ตอนหนึ่งใน “ปกรณัมนิทาน” (สำนักพิมพ์แม่คำผาง พ.ศ.2547) อ่านแล้วผมก็ดีใจ ได้ข้ออ้างว่า “นิทาน” นั้น ไม่ใช่เรื่องเหลวไหล เป็นวิชาบังคับสำหรับเจ้าชาย

ศาสตราจารย์ ดร.กุสุมา รักษมณี บอกว่า นิทานนำเรื่องในหิโตปเทศ เริ่มต้นที่ ท้าวสุทรรศน์ แห่งนครปาฏลิบุตร ทรงหวั่นวิตกที่โอรสทั้งหลาย ไม่ฝักใฝ่ในการศึกษา ประพฤติผิดทางเสมอ

พระองค์เรียกประชุมนักปราชญ์ เพื่อเลือกผู้มีความสามารถในการอบรมสั่งสอน

มหาบัณฑิต วิศณุศรมัน อาสาจะสอนโอรสให้มีความรอบรู้ เรื่องการดำเนินชีวิตและการปกครอง อย่างถ้วนทั่วได้ ในเวลา 6 เดือน

พระเจ้าสุทรรศน์ เลือกวิษณุศรมัน เขาวางหลักสูตรการสอน เล่านิทานถวายโอรส 4 เรื่อง

เรื่องแรก การผูกมิตร สอนให้เห็นถึงการมีเพื่อนที่ดี อาจช่วยให้พ้นภัยต่างๆได้ เรื่องที่สอง การแตกมิตร สอนให้เห็นโทษของการทำลายมิตร

เรื่องที่สาม ชี้ให้เห็นกโลบายเอาชนะศัตรู เรื่องที่สี่ การยุติศึก

เรื่องที่สอง การแตกมิตร เล่าแบบนิทานซ้อนนิทาน เหมือนกล่องรัสเซีย ซ้อนกันหลายๆใบ กล่องใบแรก...ในกองเกวียนจากอุชเชนี ไปโกสัมพี นนทก วัวนำขบวนป่วยหนัก ถูกทิ้งไว้

แต่วัวฟื้นคืนกำลัง เดินต่อไปในป่า ไปถึงแดนสัตว์ป่า ที่มีราชสีห์ปิงคละ เป็นใหญ่ สัตว์น้อยใหญ่เห็นวัวใหญ่กำยำ ก็ตกใจกลัว

ราชสีห์ผู้เป็นใหญ่ ฟังรายงานจากลูกน้อง แสดงท่าองอาจ...วิ่งเข้าไปถาม “เจ้าเป็นใคร”

“ข้ามาจากตระกูลที่ยิ่งใหญ่ ฟ้าส่งให้มาเกิดเพื่อปกป้องคุ้มครองวัว เจ้าเล่า เป็นใคร”

“เราเป็นเจ้าแห่งป่า ที่มีอาณาเขตร้อยโยชน์” ราชสีห์บอก แต่ใจก็ติดว่า วัวนนทกไม่น่ากลัว คุยกันไป แลกเปลี่ยนกันไป ก็เริ่มต้องอัธยาศัยกันและกัน

เสนาบดีราชสีห์ เป็นสุนัขจิ้งจอก ชื่อศัมพร (แปลว่ามนต์มายา) เห็นท่าเจ้านายกับมิตรใหม่ ก็ไม่สบายใจ เขารู้ดี คำแนะนำเขามีค่าเมื่อเจ้านายมีศัตรู วันใดเจ้านายไม่มีศัตรู เขาจะหมดราคา

ศัมพรเรียกประชุม บอกสัตว์บริวารว่า แต่ก่อนพวกเราไม่ต้องเหนื่อยออกหาเหยื่อกิน เพราะราชสีห์เจ้านาย มักล่าช้าง วัว กวาง มาแบ่งปันให้ ถ้ายอมให้นายไปคบค้ากับวัวนนทก จะแน่ใจได้อย่างไร

ราชสีห์ผู้ยิ่งใหญ่จะเปลี่ยนใจไม่ล่าเหยื่อ หันไปกินหญ้า

จูงใจพวกพ้องได้แล้ว แผนยุให้เจ้านายแตกแยกกับมิตรใหม่ ก็เริ่มต้น

นิทานที่เล่าแบบซ้อนนิทานเรื่องหนึ่ง เล่าเพื่อสนับสนุนทางเลือกหนึ่ง

ผมพยายามอ่าน ยังหาตอนจบไม่ได้ ไม่รู้ว่าราชสีห์เจ้าป่า จะเชื่อคำยุลูกน้องสอพลอ...ทะเลาะกับวัวนนทกผู้ยิ่งใหญ่หรือเปล่า

เขาว่ากันว่า วิชาแตกมิตร เป็นวิชายาก...หลายเจ้าชาย ขึ้นปกครองบ้านเมืองไม่ได้ เพราะสอบไม่ผ่าน

คำสอพลอบางลีลาของพวกขุนนางมนต์มายา ลึกซึ้งซับซ้อน ผู้นำหลายคนที่คุยว่าเก่ง ตกหล่มมานักต่อนัก.

กิเลน ประลองเชิง