วันพุธที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2560
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

อาหรับราตรี

นิทานชุดอาหรับราตรี เรียกอีกชื่อ พันหนึ่งราตรี แต่ถ้าเรียก “พันหนึ่งทิวา” เป็นนิทานเปอร์เซีย จำนวนนิทานกว่า 1 พันเรื่อง แต่ทุกเรื่องเล่าซ้อนๆต่อเนื่องกันไป

(ปกรณัมนิทาน ศาสตราจารย์ ดร.กุสุมา รักษมณี สำนักพิมพ์แม่คำผาง พ.ศ.2547)

นิทานนำเรื่อง...เรื่องที่หนึ่ง พระเจ้าชาหรยาร เป็นกษัตริย์ครองกรุงบักดาด (แบกแดด) พระอนุชาครองกรุงสมารคันต์ วันหนึ่งพระอนุชา พบว่าพระชายามีชู้ ก็สังหารเสีย

เมื่อเดินทางมาเฝ้าพระเชษฐา ก็พบว่า พระชายาพระเชษฐา ก็คบชู้เช่นกัน พระเจ้าชาหรยารทราบเรื่อง สั่งประหารพระชายาแล้ว ตั้งพระทัยจะล้างแค้นสตรี

สั่งให้หาสตรีงามมาบำเรอทุกคืน คืนละหนึ่งนาง รุ่งเช้าก็สั่งประหาร

วันเวลาผ่านไป จนถึงวันหนึ่งอำมาตย์ผู้มีหน้าที่หานางบำเรอ...

มาถวายไม่ได้ ก็นั่งเป็นทุกข์ ธิดาอำมาตย์คนพี่ ชื่อนางซาหรซาด ขอร้องบิดาว่า นางบำเรอคิวต่อไปคือตัวนางเอง

บิดาทัดทานอย่างไรนางก็ไม่ฟัง ทั้งยังขอร้องว่า ระหว่างนางเข้าเฝ้าพระเจ้ากรุงบักดาด ขอให้นางดุนยาซาด น้องสาวติดตามเข้าไปอีกหนึ่งคน

เที่ยงคืน เวลาถวายงาน นางซาหรซาด ก็ขอให้น้องสาวเล่านิทานให้นางฟัง นิทานสนุกมาก ถึงตอนคับขัน มีปมเร้าใจ ถึงรุ่งเช้า เวลาประหาร เรื่องก็ยังไม่จบ

พระราชาซึ่งฟังอยู่ด้วยติดใจ สั่งให้เว้นโทษประหารเอาไว้ ขอฟังนิทานต่อในคืนต่อไป

นิทานซ้อนนิทาน...เล่ากันสามปีไม่จบนี้...มีเรื่อง สินทิบาท มนตรีทั้งเจ็ดผู้ชาญฉลาด เริ่มเล่าเมื่อคืนที่ 578 ถึงคืนที่ 606

เรื่องกะลาสีซินบาด เรื่องจอมโจรอะลีบาบา เรื่องอะลาดิน กับตะเกียงวิเศษ

หรือเรื่องนิทราชาคริต ผู้หลับและผู้ตื่น อาบูหะซัน กับพระเจ้าฮารูล อัลรอชีด ที่เล่าต่อกัน 20 คืน คืน 271 ถึงคืนที่ 290

อาจารย์กุสุมาบอกว่า นิทานอาหรับราตรีโด่งดังมากในโลกตะวันตก ทั้งฝรั่งเศส อังกฤษ เยอรมนี และยังมีการค้นพบนิทานซ้อนนิทานเพิ่มขึ้นอีกมากมาย

แต่โลกตะวันตกไม่ได้สนใจนางซาหรซาด นางเอกต้นเรื่องเท่าไรนัก เพราะติดใจเรื่อง อะลาดิน อะลีบาบา และกะลาสีซินบาดมากกว่า

ฝรั่งคุ้นภาพภูติในตะเกียงวิเศษอะลาดิน ตื่นเต้นกับฉากกับคาถาเปิดถ้ำของอะลีบาบา และฉากสาวเทน้ำมันเดือดๆลงถังสังหารสมุนโจร

และเร้าใจกับนกยักษ์จับช้างให้ลูกกินเป็นอาหาร ในเรื่องกะลาสีซินบาด

หลายเรื่องในนิทานอาหรับราตรี มีผู้เชื่อว่าเป็นแรงบันดาลใจ ให้เอช จี เวลส์ นักเขียนอังกฤษ (ค.ศ.1866-1946) สร้างไทม์ แมชชีน ขึ้นในนิยายวิทยาศาสตร์

และอาจเชื่อมโยงไปถึงนิยายสมัยใหม่ อย่างลอร์ด ออฟ เดอะ ริงส์ หรือแฮร์รี่ พอตเตอร์

พระเจ้าชาหรยารทรงสนุกเพลิดเพลินกับนิทาน และก็ทรงเพลินกับนางซาหรซาด ต่อชีวิตนางบำเรอหนึ่งคืน เป็นนางบำเรอ ตลอดเวลาหนึ่งพันหนึ่งคืน

นิทานเรื่องสุดท้ายจบ...พระเจ้ากรุงบักดาด ทรงมีโอรสกับนางซาหรซาดไปแล้วสามองค์ และสุดท้ายก็ทรงเปลี่ยนพระทัย เลิก แก้แค้นสตรี เป็นยอมรับนับถือสตรี ด้วยการแต่งตั้งนางซาหรซาด เป็นพระราชินี

เรื่องราวจากจินตนาการในนิทานอาหรับราตรีชี้ให้เห็นสติปัญญาของสตรีเพศที่ถูกกดขี่ยกระดับตัวเอง จากนางในฮาเร็ม หรือนางบำเรอคืนเดียว ขึ้นเป็นสตรีระดับผู้นำ

แม้ในสมัยนั้นยังไม่เท่าเทียมกับเพศชาย แต่ก็ได้รับความเกรงใจจากเพศชายไม่น้อยเลยทีเดียว.

กิเลน ประลองเชิง