วันอังคารที่ 26 กันยายน พ.ศ. 2560
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

เคล็ดลับ...ฝายอุ้มน้ำ

โดย สะ-เล-เต

เมื่อวานได้เขียนถึง “หนองแวงโมเดล” ฝายชะลอน้ำโครงการชลประทานขนาดเล็ก บ.หนองแวง อ.หนองบัวแดง จ.ชัยภูมิ ที่ นายภัทรพล ณ หนองคาย ผู้อำนวยการโครงการก่อสร้าง สำนักชลประทานที่ 6 และทีมงาน ได้เข้าไปให้ความรู้เทคนิคในการสร้างฝายลดต้นทุนให้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่ง...แต่ผลที่ได้สุดคุ้มค่า

นอกจากจะแข็งแรงทนทาน ไม่พังง่ายจนต้องซ่อมทุกปีแล้ว...ที่สำคัญยังช่วยยกระดับน้ำใต้ดิน น้ำในบ่อบาดาลให้สูงขึ้นมาได้หลายเมตร จนชาวบ้านไม่ต้องเหนื่อยแรงในการสูบตักน้ำขึ้นมาใช้

ฝายเล็กๆแบบนี้ มีเคล็ดลับตรงไหน ถึงสามารถสร้างความมหัศจรรย์ได้ถึงเพียงนี้

“ฝายที่สร้างๆกันมา มักจะพังต้องซ่อมแซมกันทุกปี ไม่ใช่เพราะถูกแรงน้ำมาผลักให้พัง แต่มาจากการก่อสร้างที่ไม่เข้าใจในพลังการกัดเซาะของน้ำ ฝายทั่วไปมักจะสร้างแบบเอาหินหรือเอาปูนซีเมนต์ คอนกรีตมาหล่อมาวางบนพื้นลำห้วยหรือลำธาร คล้ายๆก่อกำแพงรั้วบ้าน คือหล่อคานไปบนพื้นดิน เวลาเกิดน้ำท่วม จะเห็นว่าทั้งที่อุตส่าห์เอากระสอบทรายมาวางกั้นประตูรั้วไม่ให้น้ำเข้าบ้าน แต่น้ำก็ยังซึมลอดใต้รั้วเข้ามาในบ้านได้ ฝายก็เช่นกันถ้าสร้างกันแบบนี้ น้ำสามารถไหลลอดผ่านใต้ฝายและกัดเซาะดินที่อยู่ใต้ฝายได้”

ผู้อำนวยการโครงการก่อสร้าง สำนักชลประทานที่ 6 อธิบายว่าการกัดเซาะแบบนี้เป็นสาเหตุสำคัญทำให้ฝายพังทุกปี เพราะการกัดเซาะได้ทำให้ฐานดินใต้ฝายเสียหาย เมื่อฐานฝายพังสิ่งที่ตามมาฝายจะเกิดการทรุดพังทันที เหมือนบ้านทรุดยังไงยังงั้น

ถ้าไม่ต้องการให้ฝายพัง ต้องออกแบบและสร้างฝายไม่ให้น้ำลอดผ่านใต้ฝายได้...การออกแบบมีหลายวิธี แล้วแต่ลักษณะของพื้นที่แต่ละแห่ง ต้องใช้การขุดเจาะลงไปให้ลึกถึงชั้นดินแข็ง แล้วหล่อฐานฝายป้องกันน้ำซึมด้วยซีเมนต์ผสมดินในพื้นที่ที่เรียกกันว่า soil cement เพื่อการประหยัดและลดต้นทุน

และด้วยเป็นฝายที่น้ำซึมรั่วไหลลอดใต้ฝายไม่ได้ ผลที่ตามมาไม่เพียงจะช่วยเก็บน้ำในลำห้วยได้มากขึ้น น้ำที่ถูกขังอยู่ในฝายยังมีเวลาซึมลงไปยังแอ่งน้ำใต้ดินได้นานขึ้น และกระจายไปยังพื้นที่ข้างเคียงได้

เหตุผลง่ายๆนี่แหละ ฝายแบบนี้จึงช่วยยกระดับน้ำใต้ดินขึ้นมาได้อย่างมหัศจรรย์

ไม่เหมือนฝายที่น้ำรั่วไหลลอดผ่านใต้ฝายได้ น้ำมีเวลาซึมลงชั้นใต้ดินน้อยลง...น้ำใต้ดินก็เลยแห้งหายไปเท่านั้นเอง.

สะ–เล–เต