วันเสาร์ที่ 16 ธันวาคม พ.ศ. 2560
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ตอบคำถามเรื่องนัต

ตั้งแต่อังคารวันพรุ่งนี้เป็นต้นไป ทีมงานเปิดเลนส์ส่องโลกและผู้เขียนเปิดฟ้าส่องโลกจะไปยูเครน ทราบว่าในช่วงสองสามวันแรกจะยุ่งมาก ถึงขนาดไม่มีเวลาเขียนหนังสือ ผมจึงขอตอบคำถามผู้อ่านท่านที่ถามมาในไลน์แอทไอดี @ntp5 และอีเมล Songlok1997@gmail.com

คำถามแรกเป็นของคุณพัชรินทร์ที่เพิ่งไปเยือนเมียนมาและพบว่าเมียนมากับไทยนับถือศาสนาพุทธเหมือนกันแต่เมียนมาเชื่อในเรื่องนัต อยากถามว่า นัตคืออะไรคะ เห็นคนเมียนมามีหิ้งบูชานัตตั้งอยู่ใกล้หิ้งพระพุทธรูป ใต้ต้นไม้ใหญ่คนเมียนมาก็ไปตั้งศาลนัต

ผมโทรศัพท์ไปถามคนที่รู้เรื่องนี้ ดั้งเดิมก่อนศาสนาพราหมณ์และพุทธเข้ามาในเมียนมา นัตคือวิญญาณศักดิ์สิทธิ์ของผู้ตายร้าย เป็นที่พึ่งของมนุษย์ มีฐานะกึ่งเทพกึ่งผี อยู่ระหว่างเทพกับผี มีสถานะสูงกว่าผีแต่ยังไม่เท่ากับเทวดา เป็นวิญญาณของมนุษย์ที่ตายด้วยภัยอันร้ายแรง คนเมียนมาเคารพบูชานัตและเชื่อว่านัตจะให้ความช่วยเหลือคุ้มครองผู้กราบไหว้ และพูดคุยกับนัตผ่านร่างทรงด้วยคำพูดที่เป็นราชาศัพท์ ท่านที่ไปเที่ยวเมียนมาอย่าใส่รองเท้าเข้าศาลนัตเด็ดขาด

เทพเทวดาอยู่บนสวรรค์ชั้นฟ้า แต่นัตอยู่ในภพภูมิมนุษย์ เร่ร่อนอยู่ในโลกมนุษย์ เขียนให้เข้าใจง่ายก็คือ นัตเป็นผีประจำถิ่นที่คอยช่วยมนุษย์ คนเมียนมาเชื่อว่ามนุษย์ประกอบด้วยร่างกายและขวัญ พอตายไป ขวัญก็จะกลายเป็นดวงวิญญาณลอยอยู่ในโลก สามารถไปเข้าสิงผู้คนให้ทำตามความต้องการของวิญญาณ นัตให้คุณให้โทษแก่มนุษย์ได้

จะเป็นคนรวยหรือจน เป็นกษัตริย์หรือขอทาน เป็นหญิงหรือชาย เป็นผู้ใหญ่หรือเด็ก ถ้าได้รับการยกย่องจากผู้คน เป็นผู้ที่ใจดีมีเมตตาแต่ตายร้ายก็จะกลายเป็นนัต ประวัติของนัตแต่ละตนจึงมีแต่เรื่องที่ถูกฆ่าตาย ตรอมใจตาย งูกัดตาย ถูกรถชนตาย ฯลฯ เป็นการตายที่ผิดธรรมชาติหรือตายโหงเป็นที่น่าสะเทือนใจ และมีตำนานที่เล่าขานกันในวงกว้าง คนเมียนมาเชื่อว่าในธรรมชาติมีทั้งผีดีและผีร้ายให้ความสุขและความทุกข์ เพื่อให้พ้นจากความทุกข์ก็ต้องเซ่นไหว้บวงสรวง ถวายข้าวตอกดอกไม้ เพื่อให้ได้รับความคุ้มครองเป็นการตอบแทน

ตอนที่ศาสนาพราหมณ์เข้ามาสู่สังคมเมียนมา คนเมียนมาก็รับเอาเทพของพราหมณ์เข้ามาอยู่ในวงนัต จึงเกิดนัตเชื้อสายพราหมณ์มี พระวิษณุ พระศิวะ พระพิฆเนศ ฯลฯ เมื่อศาสนาพุทธเข้ามาในเมียนมาก็เกิดนัตพุทธ เช่น ท้าวสักกะ สูรสฺสตินัตตะมี (เทวีผู้ดูแลพระไตรปิฎก) ในเมียนมามีนัตอยู่ 3 กลุ่มคือ นัตพุทธ นัตใน และนัตนอก

ขอยกตัวอย่างนัตนะครับ อย่างมีงมหาคีริเป็นนัตหลวงที่มีกำเนิดแถบเมืองตะกอง ต่อมากลายเป็นนัตประจำบ้านหรือนัตเรือน คอยช่วยดูแลความปลอดภัยทั้งชีวิตและทรัพย์สินในบ้าน นัตในวงศ์นี้มี 7 ตน ทั้งตัวมีงมหาคีริ เมีย ลูกชายคนโต ลูกชายคนเล็ก น้องสาวคนโต น้องสาวคนเล็ก และหลานสาว หรืออย่างนัตชเวพีญญีหน่อง เป็นนัตหลวง 2 พี่น้องที่คอยช่วยเหลือในคดีความ บางตนเป็นนัตที่ดูแลท้องทะเล บางตนเป็นนัตดูแลป่าดอย บางตนเป็นนัตประจำเมือง บางตนเป็นนัตดูแลเส้นทางจากเมืองหนึ่งไปยังอีกเมืองหนึ่ง ฯลฯ

การตั้งสถานที่บูชานัตก็แตกต่างกันออกไป หิ้งบูชามีงมหาคีรินัตจะต้องตั้งในบ้านติดกับผนังซ้ายส่วนหน้าของบ้าน ต้องเซ่นด้วยผลมะพร้าวคาดแถบผ้าสีแดงใส่ในตะกร้าปิดม่านแดงแขวนไว้ สถานที่บูชานัตบางแห่งอยู่นอกบ้าน มีหุ่นไม้สลักเป็นรูปนัตจำนวนมาก มีการวางเครื่องเซ่นและตกแต่งศาลนัตด้วยผ้าขาวและผ้าแดง เมียนมายังมีนัตต่างชาติพันธุ์ เช่น นัตกะเหรี่ยง นัตไทใหญ่ นัตแขก นัตจีน ฯลฯ พิธีบูชานัตบางแห่งจัดติดต่อกันนานถึง 3 วัน ใครที่จะจ้างนัตบางตนทำพิธีลงทรงจะต้องเสียค่าใช้จ่ายสูง บางครั้งมากถึงหมื่นบาทก็มี

เรื่องความเชื่อของเพื่อนบ้านนี่ก็น่าสนใจครับ วันนี้โลกแคบลง การเดินทางไปมาหาสู่กันทำได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะประเทศที่มีพรมแดนประชิดติดกัน ถ้าไปแล้วทำผิดประเพณีและความเชื่อก็อาจจะนำภัยมาสู่ตัวเองและถูกคนในสังคมนั้นรังเกียจได้.

นิติการุณย์ มิ่งรุจิราลัย
songlok1997@gmail.com