วันพฤหัสบดีที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2560
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

“คำผวน” กับภูมิปัญญาไทย

โดย ซูม

ผมไม่แน่ใจว่า จะมีภาษาอื่นใดในโลกนี้อีกหรือไม่ ที่มีการพูดจาเล่น “คำผวน” ได้อย่างภาษาไทยเรา

เท่าที่ร่ำเรียนมาบ้าง อย่างภาษาอังกฤษก็พอจะแน่ใจได้เลยว่า ไม่มีคำผวนอย่างแน่นอน ไม่สามารถนำคำศัพท์ต่างๆไปพูดกลับกัน ทำให้มีความหมายเป็นอย่างอื่นได้

หากท่านผู้อ่านทราบว่า มีชนชาติใดในโลกนี้ที่สามารถใช้ภาษา ในแบบที่มี “คำผวน” อยู่ด้วย กรุณาเขียนมาบอกกล่าวกันบ้างนะครับ

ผมต้องกราบคารวะ ยกย่องบรรพบุรุษของเราเป็นอย่างสูงไว้ ณ ที่นี้อีกครั้งหนึ่ง ที่ได้ประดิษฐ์คิดค้น “คำผวน” เอาไว้เป็นมรดกทางภาษาของคนไทย ทำให้ภาษาไทยเป็นภาษาที่ครบเครื่องในทุกๆมิติ

มีทั้งภาษาที่เป็นของสูงศักดิ์สิทธิ์ยิ่งใหญ่อลังการ ดังเช่น ภาษาในราชสำนัก หรือราชาศัพท์ ตลอดจนโคลง ฉันท์ กาพย์ กลอนต่างๆ

ขณะเดียวกัน ก็มีภาษาชาวบ้าน ภาษาท้องถิ่น ใช้ถ้อยคำแบบง่ายๆ ไม่ต้องปรุงแต่งอะไรมากนัก ซึ่งก็มีทั้งภาษาที่ไพเราะเพราะพริ้ง และภาษาที่หยาบกร้าน ระคนกันไป

ที่ขาดไม่ได้ก็คือ ภาษาที่มีความดีดดิ้นแฝงไว้ด้วยอารมณ์ขัน

“คำผวน” นี่แหละครับ ที่ผมยกให้เป็นภาษาที่ดีดดิ้นแฝงไว้ด้วยอารมณ์ขัน ที่เป็นเอกลักษณ์ของไทย

แค่คำพูดธรรมดา ผวนกลับมาเป็นอีกความหมายหนึ่ง ก็เรียกเสียงฮา เสียงหัวเราะได้แล้ว

ยิ่งเอามาใช้กับอารมณ์ขันทางเพศ ซึ่งเป็นพฤติกรรมของมนุษยชาติทั้งโลกนี้ ที่มักจะนำเรื่องเพศมาเป็นเรื่องขำขันเฮฮาอยู่เสมอ ก็ยิ่งทำให้คำผวนในภาษาไทยกลายเป็น “ผงชูรส” ที่สำคัญยิ่งประการหนึ่ง ในระหว่างการสังสรรค์ หรือการสื่อสารสมาคมของคนไทย

ที่ผมกล่าวว่าอารมณ์ขันทางเพศเป็นพฤติกรรมของมนุษยชาติทั่วโลกนั้น ก็สังเกตมาจาก “ปาร์ตี้โจ๊ก” หรือ “เดอร์ตี้โจ๊ก” ตลกสับประดี้สีประดนของฝรั่งในนิตยสาร “เพลย์บอย” นั่นแหละ ถือเป็นโจ๊กระดับสากลที่มีการนำไปแปลเป็นภาษาต่างๆทั่วโลก

ของไทยเรานอกจากการเล่าตรงๆ ผูกเป็นท้องเรื่องต่างๆ ตั้งแต่นิทานตาเถรยายชี ไปจนถึงเรื่องที่จำมาจากฝรั่งและการแสดงลำตัดที่วนเวียนอยู่ที่เพศชายเพศหญิงแล้ว ก็มาใช้ “คำผวน” เป็นตัวช่วยสำคัญอีกประการหนึ่งของตลกทางเพศ

ยกตัวอย่างเช่นคำว่า “หูไม่ดี” ซึ่งเป็นอาการทั่วๆไปของคนสูงอายุนั้น พอเป็นคำผวนจะมีความหมายถึงการไม่ยอมดูอะไรสักอย่าง ทางเพศที่เรียกเสียงฮาขึ้นมาทันที

แต่ข้อจำกัดของตลกเรื่องเพศก็มีอยู่อย่างที่เราทราบๆว่าเป็นเรื่องตลกเฉพาะกลุ่ม จะไปตลกในวงกว้างไม่ได้เด็ดขาด เพราะผู้ฟังผู้รับรู้มีสถานภาพ มีวัยวุฒิ ที่ไม่เหมือนกัน

ตลกปาร์ตี้โจ๊ก หรือตลกเพลย์บอยคนจะอ่านได้ต้องมีอายุเกิน 18 ปีไปแล้ว เพราะนิตยสารเล่มนี้เขาไม่ขายเด็กๆ

ลำตัดก็จะไปว่ากันดุเดือดตอนดึกๆ เมื่อเด็กๆกลับบ้านแล้ว

คำผวนทางเพศก็เช่นกันจะต้องพูดอยู่ในกลุ่มเราเท่านั้น พวกเดียวกันคนรู้ใจกันเท่านั้น ไม่เอาไปพูด หรือไปเล่าในวงกว้าง

ดังนั้น ที่เกิดกรณีที่มีความพยายามจะเสนอให้ถอดถอนกวีท่านหนึ่งออกจากตำแหน่งศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ก็เป็นเพราะท่านไปใช้คำผวนทางเพศผิดสถานที่นั่นเอง

ถ้าท่านแต่งกลอนแล้วแชร์กันอ่านในไลน์กรุ๊ป เฉพาะกลุ่มสัก 30-40 ราย โดยไม่มีการแชร์ต่อเรื่องก็คงไม่ฮือฮาเท่าไรนัก

เผอิญท่านเอามาลงในเฟซบุ๊กแล้วก็เปิดสาธารณะด้วยแปลว่าใครๆก็ดูได้ในโลกนี้ เรื่องจึงบานปลายออกไป

ในทางการเมืองนั้น คนชอบก็มีคนไม่ชอบก็มากแบ่งเป็น 2 ฝัก 2 ฝ่ายอยู่แล้ว แต่พอกลอนคำผวนไปหมายถึงอวัยวะเพศของสตรีเข้า คนที่เคารพในศักดิ์ศรีของความเป็นสตรีจึงต้องออกมาประท้วงเพราะถือเป็นการดูหมิ่นสตรีโดยตรง

เรื่องจะลงเอยอย่างไรคงต้องติดตามต่อไป แต่ในทัศนะของผมยังถือว่า “คำผวน” เป็นประดิษฐกรรม ที่ทำให้ภาษาไทยของเราโดดเด่นอย่างไม่มีภาษาอื่นใดเทียบได้... เพียงแต่เวลาจะใช้ “คำผวน” เพื่อสร้างมุกตลกทางเพศต่อไปในอนาคต โปรดใช้อย่างระมัดระวังและดูกาลเทศะไว้ด้วยเท่านั้นเองครับ.

“ซูม”