
เพราะปรับตัวเก่งและเร็ว ทันทีที่แนวโน้มเศรษฐกิจเริ่มส่งสัญญาณของความฝืดเคือง เงินเฟ้อปรับตัวสูง ดอกเบี้ยขยับ ราคาน้ำมันแพงหูฉี่ บรรดาเทคคัมปะนีในสหรัฐอเมริกาก็รีบ ถอนคันเร่งเหยียบเบรก รัดเข็มขัดด้วยการประกาศปลดพนักงานอย่างจริงจังและรุนแรง
Crunchbase news รายงานว่า ตั้งแต่ต้นปีจนถึงกลางเดือนมิ.ย.2565 บริษัทเทคโนโลยีหรือเทคคัมปะนีในสหรัฐอเมริกาปรับลดพนักงานลงแล้วมากกว่า 21,000 ตำแหน่ง
เริ่มจากเทสล่า (Tesla) ผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้า สำนักข่าวรอยเตอร์ รายงานว่า อีลอน มัสก์ ซีอีโอคนดังของเทสล่า ส่งอีเมลถึงทีมผู้บริหารของเขาเมื่อช่วงต้นเดือน มิ.ย. ระบุ รู้สึกเลวร้ายกับภาวะเศรษฐกิจ (super bad feeling about the economy) และเทสล่าจำเป็นต้องปรับลดพนักงานลง
อีลอนซึ่งปรารภบ่อยๆว่า เทสล่ามีพนักงานมากเกินไป จึงถือโอกาสนี้ประกาศเป้าหมายลดพนักงานลง 10% หรือประมาณ 10,000 คน
ตามมาด้วยเน็ตฟลิกซ์ (NetFlix) เลิกจ้างพนักงานไป 150 คน ช่วงกลางเดือน พ.ค. เกือบทั้งหมดเป็นพนักงานในสหรัฐอเมริกา และนี่ไม่ใช่ครั้งแรกของแพลตฟอร์มสตรีมมิงอันดับ 1 ของโลก เพราะเมื่อเดือน เม.ย. ก็เพิ่งเลิกจ้างพนักงานด้านการตลาด และนักเขียนไปกว่า 50 คน สืบเนื่องมาจากจำนวนสมาชิกที่ปรับลดลง 200,000 ราย ในไตรมาสแรกของปี 2565 ถือเป็นครั้งแรกของเน็ตฟลิกซ์ ตั้งแต่เปิดกิจการมา
ขณะที่เมตา (Meta) บริษัทแม่ของเฟซบุ๊ก ประกาศเมื่อต้นเดือน พ.ค. ว่า ขอชะลอการจ้างพนักงานระดับกลางถึงบนออก ไปก่อน เช่นเดียวกับอูเบอร์ (Uber) Salesforce และไมโครซอฟท์ที่แจ้งชะลอการจ้างพนักงานที่เกี่ยวเนื่องกับบริการ Windows, Office, Teams ตลอดจนซอฟต์แวร์เพื่อการประชุมกลุ่ม ส่วน Snap.Inc เจอหนักกว่า พอซีอีโอประกาศชะลอจ้างงาน ตลอดทั้งปีนี้ ให้เหตุผลว่าเพราะรายได้น่าจะพลาดเป้า หุ้นก็หล่นทันที 30%
แต่สำหรับ Coinbase แพลตฟอร์มตลาดซื้อขายคริปโตเคอร์เรนซี ที่ช่วงต้นเดือน มิ.ย. เพิ่งประกาศแผนชะลอการจ้างงานใหม่ ที่ไหนได้ไม่ทันผ่านครึ่งเดือน Coinbase ไม่ใช่แค่ไม่จ้าง แต่ปลดพนักงานออกด้วย โดยเอาคนออกประมาณ 18% หรือ 1,100 คน ภายใต้เป้าหมายลดพนักงานเหลือ 5,000 คนก่อนสิ้นไตรมาส 2 ของปี 2565
เพราะต้องทำให้เร็ว ไว ไร้แรงกระเพื่อม วันเดียวกับที่มีการประกาศ พนักงานจำนวน 1,100 คนที่ถูกเลิกจ้าง ก็ถูกตัดออกจาก บัญชีอีเมลบริษัททันทีและรู้ในตอนนั้น เพราะไม่สามารถล็อกอินใช้อีเมลบริษัทได้อีกต่อไป
ไบรอัน อาร์มสตรอง ซีอีโอ Coinbase บอกว่า การปรับลดพนักงานเป็นผลมาจากการที่ Coinbase เติบโตเร็วเกินไป การลดต้นทุนจะช่วยให้สามารถไปต่อได้ในช่วงเศรษฐกิจขาลงที่กำลังมาถึง
Layoffs.fyi เว็บไซต์ตามติดธุรกิจปลดพนักงาน ประเมินว่า ตั้งแต่ต้นปี เทคคัมปะนีทั่วโลกปรับลดพนักงานลงแล้วมากกว่า 35,000 คน โดยเฉพาะกลุ่มสินทรัพย์ดิจิทัล คริปโตเคอร์เรนซี ซึ่งที่ผ่านมาเติบโตรวดเร็ว เมื่อราคาดิ่งเหวย่อมได้รับผลกระทบ
นอกจากสถานการณ์ของกลุ่มคริปโตที่ย่ำแย่ ขาลงของธุรกิจเทคโนโลยี ซึ่งเติบโตต่อเนื่องมาได้ราว 2 ทศวรรษ ดูเหมือนว่าจะแผ่อาณาบริเวณกว้างขวางกว่านั้น พิจารณาจากดัชนีหุ้นเทคโนโลยีในสหรัฐอเมริกา หรือ Nasdaq ที่มีมูลค่าลดลงแล้วกว่า 30% นับตั้งแต่ต้นปี เปรียบเทียบกับจุดปรับตัวต่ำสุด 48% เมื่อปี 2550
เมื่อประกอบเข้ากับสารพัดปัจจัยลบ ทั้งอัตราเงินเฟ้อ ดอกเบี้ยที่ปรับตัวสูง สงครามรัสเซีย-ยูเครน และราคาน้ำมันที่ทะยานไม่หยุด ตลอด 2 เดือน ระหว่าง พ.ค.-มิ.ย.2565 เทคคัมปะนีจึงระเบิดแผนปลดพนักงานครั้งใหญ่ ในจำนวนมากกว่า 4 เดือนแรก ของปีถึง 10 เท่า
มองในมุมการลงทุน เทคคัมปะนี และสตาร์ตอัพ คือจ่าฝูง แห่งเศรษฐกิจยุคใหม่ นักลงทุนในธุรกิจที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยี และไอเดียสดใหม่เหล่านี้ มีพฤติกรรมอดทนรอ อดทนรวย อดเปรี้ยวไว้กินหวาน เพราะกว่าจะทำกำไรต้องใช้เวลานาน แต่เมื่อดอกเบี้ยปรับสูงขึ้นทำต้นทุนกู้ยืมเพิ่มตาม อีกทั้งเศรษฐกิจอยู่ในภาวะชะลอตัว มุมมองของนักลงทุนย่อมเปลี่ยนไป
ถึงจะเติบโตมาได้ตลอด 20 ปี ขาลงของเทคคัมปะนี ไม่ใช่ ไม่เคยปรากฏ ครั้งล่าสุดย้อนกลับไปในช่วงปลายยุค 90 วิกฤติครั้งนั้นถูกขนานนามว่าฟองสบู่ดอทคอม เกิดขึ้นระหว่างเดือน พ.ย.2542-พ.ค.2545 เป็นช่วงที่ดัชนีหุ้นเทคโนโลยี Nasdaq มีมูลค่าลดลงถึง 2 ใน 3
ส่วนครั้งนี้จุดต่ำสุดจะอยู่ที่ใดนั้น ลองไปฟัง Guggenheim Partners ประเมินไว้อย่างโหดร้ายทารุณว่า ดัชนีหุ้นเทคโนโลยีจะปรับลดลงกว่า 75% ในช่วง 2-3 ปีข้างหน้า ขณะที่ Credit Suisse วิเคราะห์ จะมีเทคคัมปะนีมากราย ต้องล้มหายตายจาก.
ศุภิกา ยิ้มละมัย