"เชียงราย" ยกระดับเฝ้าระวัง 4 ลำน้ำสายหลัก หลังพบ "ค่าสารหนู" ในกลุ่มตัวอย่าง พ่อเมืองสั่งเร่งตรวจซ้ำ-ตั้งศูนย์ประสานงานด่วน พร้อมย้ำอย่าตระหนกกระทบท่องเที่ยว
เมื่อเวลา 14.30 น. วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2569 ณ ห้องประชุมธรรมลังกา ชั้น 3 ศาลากลางจังหวัดเชียงราย นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย เป็นประธานในการประชุมคณะกรรมการติดตามและตรวจสอบคุณภาพแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง ครั้งที่ 2/2569 โดยมี นายประเสริฐ จิตต์พลีชีพ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย พร้อมด้วยตัวแทนจากมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมจังหวัดเชียงราย สาธารณสุขจังหวัดเชียงราย ประมงจังหวัดเชียงราย และตัวแทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เข้าร่วมอย่างพร้อมเพรียง
ในที่ประชุมมีการรายงานผลการศึกษาวิจัยเบื้องต้นในช่วงหลังสถานการณ์น้ำท่วม ซึ่งจากการเก็บตัวอย่างจากกลุ่มตัวอย่าง 10 ราย ในพื้นที่เป้าหมาย พบค่าสารหนู (Arsenic) สูงสุดประมาณ 1.947 mg/kg ซึ่งมีบางเคสที่คาดว่าสูงเกินค่ามาตรฐานสากล โดยกลุ่มเสี่ยงหลักคือเกษตรกรและผู้ที่สัมผัสน้ำมานานกว่า 10 ปี รวมถึงกลุ่มเปราะบางอย่างเด็กและผู้สูงอายุที่มีอาการผิวหนังผิดปกติและอาการชา
...
ขณะที่ทีมวิจัยระบุว่า ข้อมูลดังกล่าวยังมีความไม่แน่นอน เนื่องจากขนาดตัวอย่างที่ยังน้อย และพบปัจจัยรบกวนสำคัญ คือมีการพ่นสารกำจัดศัตรูพืชในพื้นที่ภายใน 24 ชั่วโมงก่อนการเก็บตัวอย่าง ซึ่งอาจส่งผลต่อความแม่นยำของค่าที่ตรวจพบ ขณะที่ผลตรวจน้ำดิบโดยภาพรวมของหน่วยงานภาครัฐในบางจุดยังคงอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน
ทางด้าน นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย ได้สั่งการในที่ประชุมให้ดำเนินยุทธศาสตร์เชิงรุก เพื่อสร้างความกระจ่างและป้องกันผลกระทบในวงกว้าง ดังนี้
1. การยืนยันผล (Priority สูง) ให้ทีมวิจัย มฟล. ร่วมกับกรมควบคุมมลพิษ เร่งเก็บตัวอย่างซ้ำทั้งในสิ่งแวดล้อม (น้ำ/ตะกอน) และตัวอย่างชีวภาพ (ปัสสาวะ/เส้นผม) โดยต้องทำตามมาตรฐาน SOP อย่างเคร่งครัด และรายงานผลเบื้องต้นภายใน 2 สัปดาห์
2. จัดตั้งศูนย์ประสานงาน มอบหมายให้สำนักงานจังหวัดนำทีมตั้งศูนย์กลางข้อมูล เพื่อเชื่อมโยงการทำงานระหว่างแล็บและหน่วยงานปกครอง ลดความซ้ำซ้อน
3. ยกระดับห้องปฏิบัติการ ผลักดันให้ ม.แม่ฟ้าหลวง และศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ เป็นแล็บอ้างอิงหลักในพื้นที่ เพื่อความรวดเร็วในการวิเคราะห์สารโลหะหนักไม่ต้องรอส่งส่วนกลาง
4. ระบบเฝ้าระวังทางคลินิก ให้โรงพยาบาลในเครือข่ายเก็บตัวอย่างจากกลุ่มเสี่ยงและนักเรียนในพื้นที่ใกล้เคียงเพื่อประเมินผลกระทบต่อสุขภาพในระยะสั้นและระยะยาว
สำหรับประเด็นสำคัญที่ที่ประชุมให้ความกังวล คือผลกระทบต่อการท่องเที่ยวและภาพลักษณ์จังหวัด ผู้ว่าราชการจังหวัดจึงสั่งการให้สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัด จัดทำสื่อสื่อสาร 2 รูปแบบ คือข้อมูลเชิงวิชาการสำหรับผู้เชี่ยวชาญ และอินโฟกราฟิก/แอนิเมชันที่เข้าใจง่ายสำหรับประชาชนและนักท่องเที่ยว โดยเน้นการให้คำแนะนำในการปฏิบัติตัวที่ถูกต้อง
ทั้งนี้ เราต้องพูดความจริงบนพื้นฐานของวิทยาศาสตร์ สิ่งไหนที่ยังไม่ชัดเจนอย่าเพิ่งสรุปจนกว่าจะมีผลยืนยันจากแล็บอ้างอิง เพื่อไม่ให้ประชาชนตื่นตระหนกจนเกินไป และไม่ให้กระทบต่อภาคธุรกิจการท่องเที่ยวของจังหวัดเชียงราย
สำหรับแผนการดำเนินงานในระยะยาว จังหวัดเตรียมทำแผนที่ความเสี่ยง (Risk Map) เพื่อระบุต้นตอของสารหนูว่ามาจากภาคเกษตรกรรม เหมืองแร่ หรือเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ โดยจะมีการติดตามผลอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาอย่างน้อย 3 ปี เพื่อศึกษาการสะสมในห่วงโซ่อาหาร
อย่างไรก็ตาม คณะกรรมการฯ จะมีการประชุมติดตามความคืบหน้าอีกครั้งภายใน 2 สัปดาห์ เพื่อพิจารณาผลการตรวจซ้ำและอนุมัติงบประมาณในการขับเคลื่อนศูนย์ประสานงานต่อไป.