Thairath Logo
กีฬา

มหามนตราฮินดูบาหลี คืนเข้าเงียบล้างอัปมงคล

Share :
line-share-logo

"บาหลี”...เป็นเกาะกลางมหาสมุทรอินเดียและเป็นเมืองท่องเที่ยวระดับโลกฝั่งตะวันออกอินโดนีเซีย บนพื้นที่ 5,634.40 ตารางกิโลเมตร มีผู้คนไปเที่ยวปีละ 14.4 ล้านคน... ประชากร 5 ล้านคน ร้อยละ 85 นับถือศาสนาฮินดู บ้านเมืองจึงดูคล้ายเทวสถานฮินดูที่ได้รับอิทธิพลจากชมพูทวีป

คนมีฐานะร่ำรวยเมื่อเสียชีวิตจะได้รับการจัดพิธีศพอย่างสมเกียรติ ขณะคนชั้นกลางถึงรากหญ้าจะถูกนำศพไปฝังไว้ก่อน 4 ปี รอศพอื่นๆจนครบเวลาเครือญาติก็จะประชุมหารือกำหนดวันเผาพร้อมกันวันเดียว

วันนั้น...ญาติผู้ตายฝ่ายชายจะไปหาไม้ไผ่มาจักสานเป็นภาชนะบรรจุเครื่องบูชา ส่วนฝ่ายหญิงจะช่วยกันจัดดอกไม้ธูปเทียนกับเครื่องประกอบพิธี มีข้าวสารอาหารแห้งอุทิศให้ผู้ล่วงลับ กับมีชาชงผสมน้ำตาลเลี้ยงแขกร่วมงาน เมื่อพิธีกรรมเสร็จถึงจะฌาปนกิจส่งวิญญาณผู้วายชนม์ได้ไปจุติยังภพหน้า

วันเวลาผ่านล่วงมาจากวันวานจนถึงวันนี้วิถีชีวิตคนบนเกาะแห่งนี้ยังคงดำเนินไปแบบดั้งเดิม รั้วบ้านทุกหลังถูกสร้างเป็นศาลานั่งพักรับแขก มีอาคารอยู่อาศัย จะขาดมิได้คือ “วัด” ซึ่งสร้างไว้ในรั้วบ้านที่หมายถึงศาลพระภูมิเช่นบ้านเรา และคนถิ่นนี้ก็ยังมีใจรักที่จะได้บุตรชายไว้ดูแลวัดประจำบ้าน โดยบุตรคนไหนมีครัวเรือนจะถูกกำหนดให้พำนักอยู่กับบ้าน ส่วนบุตรสาวแต่งงานแล้วจะไปครองเรือนบ้านสามีก็ไม่มีใครค้าน

อีกหนึ่งตำนานโบราณที่ถูกนำมาใช้กับชีวิตประจำวันที่อยากจะกล่าวถึง นั่นก็คือพิธี “ชานัง” โดยทุกวันแต่ละครัวเรือนจะทำกระทงใบตองรองรับดอกไม้กลีบขาวกับชมพู แล้ววางไว้กับพื้นหน้าประตูบ้าน อีกกระทงเป็นดอกกลีบแดงกับเหลืองวางไว้หลังประตู...สื่อถึงเทพฮินดูให้ช่วยคุ้มครอง เสริมสิริมงคล คนประกอบการค้าก็เชื่อว่าจะส่งผลให้ทำการค้าได้เป็นกอบเป็นกำ ส่วนใครเผลอไปเหยียบกระทงชานัง ถ้าไม่จงใจเจตนาก็ไม่ใช่เรื่องเสื่อมเสียให้เกิดภัยกับตนเอง...แต่ถ้ากระทำโดยหวังร้ายคนเกาะนี้เชื่อว่า...ภัยจะตามมาในภายหลัง!

“มิต้าร์” สาวภูเก็ตวัยเกิน 30 ปีที่เลือกแต่งงานกับหนุ่มบาหลีและยินดีเปลี่ยนไปนับถือศาสนาฮินดูตามสามีอยู่ที่นั่น เล่าว่า ประเพณีที่นี่มุ่งสั่งสอนส่งเสริมให้ทุกครัวเรือนนำรกลูกที่เพิ่งคลอดออกมาไปฝังไว้ภายในรั้วบ้าน เพื่อฝากเทพเจ้าช่วยดูแลรักษาชีวิตลูกยามป่วยหรือมีภัย...“เคยพาลูกตอนอายุขวบกว่าๆไปต่างจังหวัด คืนนั้นลูกร้องงอแงตลอดคืนอย่างไม่มีสาเหตุจนต้องตัดสินใจโทรศัพท์ไปหาปู่พ่อของสามี ให้ช่วยไปจุดธูปเทียนที่หลุมฝังรกลูก บนบานขอเทพยดาเมตตาให้ลูกหาย...จากนั้นไม่นานลูกก็หายงอแงและหลับได้ตามปกติตลอดคืน”

นี่คือสิ่งมหัศจรรย์ที่อยู่เหนือความลี้ลับและไม่สามารถสัมผัสกับพิสูจน์ความจริงทางวิทยาศาสตร์ได้ แต่คนบาหลีก็สืบทอดความเชื่อนี้มานานหลายร้อยหลายสิบปีคือการยอมรับว่ากลางอากาศธาตุ อันว่างเปล่านั้นมีเหล่าผีห่าซาตานล่องลอยอยู่และพร้อมจะสร้างสิ่งชั่วร้ายให้กับมนุษย์บนเกาะแห่งนี้ได้ทุกเมื่อ

บรรพบุรุษชาวบาหลีโบราณจึงพร้อมใจกันเลือกใช้บริบททางไสยศาสตร์มาลบล้างขจัดสิ่งอัศจรรย์อันเป็นอัปมงคลแก่มวลมนุษย์เป็นเครื่องมือป้องกันภัย โดยถือเอาคืนเดือนมืดช่วงต้นเดือนมีนาคมของทุกปีเป็น “คืนเข้าเงียบ” ที่ชาวบาหลีเรียก “นีเยปิ (Nyepi)” หรือ “Silent Night” กำหนดให้เป็นเสมือนหนึ่งวันแห่งการส่งท้ายสิ่งชั่วร้ายประจำปีให้หมดไป เพื่อพบกับวันใหม่แห่ง ปีใหม่ที่ปราศจากสิ่งชั่วร้ายเข้ามาแผ้วพานอีกต่อไป

และ...ในวันนั้นทางการยังกำหนดให้เป็นวันสำคัญและหยุดงานเพื่อพี่น้องประชาชนที่มีอยู่ราว 5 ล้านคน จะได้อยู่ประกอบพิธีปัดเป่าทุกข์โศกโรคภัย กับบูชาเทพยดาฟ้าดินขอพรให้พบแต่ความสุขตามหลักศาสนาฮินดู โดยกระทำกันในหมู่เครือญาติและกับชุมชนในแต่ละชุมชนทั่วเกาะบาหลี

“โอกอห์ โอกอห์ (Ogoh Ogoh)” หน้าตาดุร้ายคล้ายปีศาจ...หุ่นจำลองที่ทุกชุมชนจะช่วยกันจัดทำขึ้นมาใช้เป็นสื่อขับไล่มารร้ายให้หายไปจากเกาะ เพื่อคนบนเกาะ บาหลีจะได้อยู่ดีมีสุข โดยแต่ละชุมชนจะสามัคคีกันนำหุ่นที่ว่านี้แห่ไปทั่วเกาะ ...สุดท้ายจะลงมือจุดไฟเผาหุ่นอัปมงคลนี้ให้มอดเป็นเถ้าถ่าน อันหมายถึงการสูญสิ้นมารร้าย

กระทั่งพลบค่ำ...เมื่อย่ำสู่กาลเวลาคืนเข้าเงียบ เรือนทุกหลังจะไม่ลืมเก็บตุนอาหารไว้ให้พอเพียง เพราะทุกชีวิตจะต้องกักเก็บตัวเองอยู่แต่ภายในคูหาจะออกไปไหนไม่ได้และจะต้องอยู่กันท่ามกลางความเงียบสงัดปราศจากการสนทนาใดๆทั้งสิ้น เพื่อหลอกให้ปีศาจร้ายตายใจว่า...ไม่มีมนุษย์รายใดอาศัยอยู่บนเกาะแห่งนี้

และคืนเดียวกันนั้นเอง...สถานีวิทยุโทรทัศน์ทุกสถานีจะงดการเผยแพร่ออกอากาศ ค่ายโทรศัพท์มือถือทุกค่ายจะงดให้บริการไปชั่วตลอดคืน ไฟในบ้านเรือนทุกหลังจะถูกปิดให้เหลือส่องสว่างได้ไม่เกิน 1 ดวง...อดีตโรงแรมที่พักคนสัญจรต่างถิ่น เคยต้องยึดปฏิบัติอย่างเคร่งครัดเหมือนเจ้าของถิ่น แต่ปัจจุบันเมื่อบาหลีเป็นเกาะสวรรค์สำหรับนักท่องเที่ยวจากทุกมุมโลก ทางการได้ผ่อนปรนให้เปิดดำเนินการได้ตามความเหมาะสม ภายใต้เงื่อนไขต้องงดงานบันเทิงสนุกสนานเฮฮาจนเกินเลยทุกชนิด กับ...ให้ใช้ไฟส่องสว่างเท่าที่จำเป็นเท่านั้น

กระนั้นทุกชีวิตก็ยังจะต้องเก็บตัวเองอยู่กับบ้านหรือที่พักแรมไม่ออกมาเพ่นพ่านตามถนนผู้ฝ่าฝืนจะถูกเจ้าหน้าที่ทางการจับกุมไปควบคุมตัวไว้ จนกว่าคืนเข้าเงียบจะยุติลงตามประเพณีแล้ว...

นี่คือวิถีปฏิบัติที่มีมาแต่อดีตต่อเนื่องมาเกินหลายร้อยปีแล้ว...แม้นไม่ใช่อาถรรพณ์ปาฏิหาริย์ แต่ก็ไม่ควรลบหลู่ในความเชื่อศรัทธาที่มาจากหัวใจอันบริสุทธิ์.

รัก-ยม

อ่านเพิ่มเติม...
บาหลีเหนือฟ้าใต้บาดาลรัก-ยมมหามนตราฮินดูเกาะบาหลีอินโดนีเซียเทวสถานฮินดูข่าวทั่วไป