วันอังคารที่ 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2560
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ส่องกล้องรัฐธรรมนูญไทย 18 ฉบับเป้าหมายเพื่อใคร? (ชมคลิป)

หลังประเทศไทยได้เปลี่ยนแปลงการปกครอง ปี 2475 มาจนถึงวันนี้เป็นปีที่ 81 ที่่มีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญ มาแล้วทั้งสิ้น 18  ฉบับ โดยการเปลี่ยนแปลงรัฐธรรมนูญแต่ละฉบับนั้น เน้นการเปลี่ยนแปลง เรื่องที่มาของอำนาจ การใช้อำนาจ และการตรวจสอบอำนาจเป็นสำคัญ ไม่ได้มุ่งเน้น เรื่องของบทบาทอำนาจ หน้าที่และสิทธิ เสรีภาพของประชาชนมากนัก

โดยในจำนวนนี้ถูกฉีกทิ้ง 8 ครั้ง แล้วก็ร่างฉบับถาวรขึ้นมาใหม่ มีเพียง 2 ฉบับ คือฉบับปี 2489  และฉบับปี 2540 ที่ ไม่ได้มาจากการยึดอำนาจ ที่เหลืออีก 8 ฉบับ รวมถึงฉบับ 2550 ล้วนมาจากการยึดอำนาจทั้งสิ้น แสดงให้เห็นว่า ประเทศไทยไม่สามารถใช้ระบอบการปกครองที่ยึดถือกติกาเป็นเครื่องแก้ไขปัญหา ความขัดแย้งได้ และท้ายที่สุดก็มักจะไปจบด้วยการใช้กำลังหรือการปฏิวัติในการแก้ไขปัญหา

เมื่อพิจารณาจากรัฐธรรมนูญชั่วคราวฉบับแรกที่ประกาศใช้เมื่อวันที่ 27 มิถุนายน พ.ศ. 2475 เป็นการเปลี่ยนจากระบบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ไปสู่ระบบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข แต่ก็ยังไม่มีข้อความที่ระบุกลไกประชาธิปไตย และการประกันสิทธิเสรีภาพขอประชาชนอย่างชัดเจน


ส่วนรัฐธรรมนูญฉบับ 10 ธันวาคม 2475 เป็นไปตามความต้องการของคณะราษฎรซึ่งเมื่อยึดอำนาจได้ยังต้องการครอง อำนาจอยู่จึงไม่ต้องการมีประชาธิปไตยเต็มรูปแบบในทันที จึงไม่มีเนื้อหาที่ละเอียดมากนักในเรื่องสิทธิเสรีภาพของประชาชน และระหว่างนี้ก็มีการช่วงชิงอำนาจกันเองระหว่างคณะราษฎร จนนำไปสู่รัฐธรรมนูญฉบับอื่นๆ

ต่อมารัฐธรรมนูญช่วง 2500-2516 เป็นกระบวนการที่ผู้นำทางทหารในกองทัพ กุมอำนาจเบ็ดเสร็จในการปกครอง แบบเผด็จการเต็มรูปแบบ เช่น มาตรา 17 ที่ให้อำนาจสิทธิขาดแก่นายกรัฐมนตรีในหลายๆ เรื่อง  ในขณะที่่สิทธิประชาชนถูกปิดกั้นโดยสิ้นเชิง เป็นเหตุให้เกิดการเรียกร้องประชาธิปไตยของกลุ่มนิสิตนักศึกษา ในเหตุการณ์ 14 ตุลา 16 ในเวลาต่อมา

รัฐธรรมนูญ 2516-2519 เป็นช่วงที่กลุ่มอำนาจทางทหารแตกแยก และอ่อนกำลัง เปิดโอกาสให้กลุ่มอำนาจฝ่ายพลเรือน ใช้อำนาจปกครอง และเปิดกว้างของกระบวนการประชาธิปไตยของประชาชน โดยเน้นจำกัดอำนาจของผู้ปกครอง และส่งเสริมสิทธิของประชาชน โดยเฉพาะรัฐธรรมนูญฉบับที่ 17 ที่ถือเป็นนัยของการประกาศยุครุ่งอรุณแห่งสังคมใหม่ที่ประชาธิปไตยผลิบาน อย่างเต็มรูปแบบ

ขณะที่ิ รัฐธรรมนูญ 2519-2521 เป็นช่วงที่เป็นความล้มเหลวของการพัฒนาประชาธิปไตย กลุ่มอำนาจฝ่ายพลเรือน สูญเสียอำนาจให้ฝ่ายทหาร พลังประชาชนถูกปราบปราม สิทธิประชาชนถูกลิดรอน แต่กลับเน้นการส่งเสริมอำนาจเบ็ดเสร็จของผู้ปกครอง

รัฐธรรมนูญ 2521-2534 ช่วงของประชาธิปไตยครึ่งใบ เน้นการขยายตัวของอำนาจฝ่ายปกครองให้มีพื้นที่รองรับทั้ง ทหาร ข้าราชการ และพรรคการเมือง โดยสงวนตำแหน่งผู้นำไว้ให้ผู้นำฝ่ายทหาร ขณะที่สิทธิการเมืองของประชาชนยังขาดสิ่งเกื้อกูล

รัฐธรรมนูญ 2534-2540 เป็นยุคเปลี่ยนผ่านสู่การปฏิรูปการเมือง โดยคณะรัฐประหารยึดอำนาจ โดยอ้างว่ารัฐบาลใช้อำนาจข่มเหงข้าราชการ เป็นเผด็จการรัฐสภาและแทรกแซงกระบวนการยุติธรรม โดยทหารได้ถ่ายโอนอำนาจการปกครองไปให้กลไกพรรคการเมืองเป็นฝ่ายรองรับความชอบธรรม 

หลังจากนั้น รัฐธรรมนูญ ปี 2540-2550 จึงได้มีการปฏิรูปประชาธิปไตยทางการเมือง ตามคำเรียกร้องของขบวนการประชาธิปไตยในภาคประชาชน โดยมุ่งจำกัด ควบคุมตรวจสอบอำนาจรัฐและขยายของเขตของสิทธิเสรีภาพของประชาชนอย่างกว้างขวาง เช่น การเข้ามามีส่วนร่วมทางการเมืองการปกครองของประชาชนและการตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐเพิ่มขึ้น ตลอดทั้งการปรับปรุงโครงสร้างทางการเมืองให้มีประสิทธิภาพและเสถียรภาพมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะการแยกกลไกให้เป็นอิสระจากกันระหว่างฝ่ายที่ใช้อำนาจ ฝ่ายตรวจสอบอำนาจ และฝ่ายกำกับอำนาจ

ถึงแม้ประเทศไทยจะมีรัฐธรรมนูญมาแล้วหลายครั้งหลายครา แต่ไม่อาจทำให้ประเทศไทยก้าวพ้นการปฏิวัติรัฐประหารไปได้ และยังไม่สามารถตอบโจทย์คำว่า "ประชาธิปไตย" ที่ถูกต้องได้อย่างแท้จริง

ชมคลิป