advertisement

10 ราชาศัพท์ควรรู้พระราชพิธีฯ'เจ้าฟ้าเพชรรัตนฯ'

โดย ไทยรัฐออนไลน์ 10 เม.ย. 2555 05:30

ถือเป็นพระราชพิธีที่สำคัญและตามโบราณราชประเพณี ดังนั้นคำศัพท์และสิ่งก่อสร้างบางคำที่ใช้ในพระราชพิธีฯ จึงต้องใช้คำราชาศัพท์ในการกล่าวถึง เพื่อให้เหมาะสมและถูกต้องสมพระเกียรติของสมเด็จเจ้าฟ้าเพชรรัตนฯ วันนี้ ไทยรัฐออนไลน์จึงได้รวบรวมคำราชาศัพท์ที่พบเห็น และได้ยินบ่อยรวมทั้งสิ้น 10 คำมาอธิบาย ดังนี้

พระนพปฎลมหาเศวตฉัตร
ฉัตร 9 ชั้น สำหรับพระมหากษัตริย์ที่ทรงรับพระราชพิธีบรมราชาภิเษกตามโบราณราชประเพณีแล้ว เป็นฉัตรผ้าขาว 9 ชั้น มีระบาย 3 ชั้น ขลิบทอง แผ่ลวด และมียอด เป็นราชกกุธภัณฑ์ของพระมหากษัตริย์ที่สำคัญที่สุด

ตัวอย่าง : สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงจุดธูปเทียนบูชาพระพุทธรูปประจำพระชนมวาร สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี หน้าพระแท่นราชบังลังก์นพปฎลมหาเศวตฉัตร

พระที่นั่งทรงธรรม

ความหมาย : อาคารโถง ซึ่งตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของพระเมรุ ใช้เป็นที่ประทับของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และพระบรมวงศานุวงศ์ ที่จะเสด็จพระราชดำเนินมาทรงบำเพ็ญพระราชกุศล และเป็นที่สำหรับพระสงฆ์สดับปกรณ์ในพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ

ตัวอย่าง : พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เสด็จพระราชดำเนินยังพระที่นั่งทรงธรรม ในการพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี

สัปตปฎลเศวตฉัตร
ความหมาย : ฉัตร 7 ชั้น มีีลักษณะเป็นฉัตรผ้าทรงกลม 7 ชั้น สูง 4.55 เมตร คันฉัตรทำด้วยสเตนเลส ทาด้วยสีทอง กำพู่เป็นไม้กลึงแกะสลักปิดทอง ระบายของฉัตรแต่ละชั้น เป็นผ้าลินินสีขาว ทับซ้อนกัน 3 ชั้น โดยไล่ระดับกัน ชายผ้าทุกชั้น ขลิบแถบดิ้นสีทองโดยรอบ ที่โครงระบายฉัตรชั้นที่ 1 ห้อยดอกจำปาสีทอง 8 สาย สายละ 8 ดอก ส่วนยอดฉัตรเป็นไม้กลึงปิดทอง 1.16 เมตร

 


สัปตปฎลเศวตฉัตร  มีไว้สำหรับพระมหากษัตริย์ที่ยังมิได้รับพระราชพิธีบรมราชาภิเษก สมเด็จพระบรมราชินีนาถ สมเด็จพระบรมราชินี สมเด็จพระบรมราชชนก สมเด็จพระบรมราชชนนี สมเด็จพระยุพราช สมเด็จพระบรมราชกุมารี พระบรมวงศานุวงศ์ ที่ทรงพระราชทานเป็นพิเศษ เช่น สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ เป็นต้น หรือเทียบเท่า

พระยานมาศสามลำคาน
ความหมาย : คานหามขนาดใหญ่ เพื่อใช้อัญเชิญพระโกศพระศพ ซึ่งแท่นทำด้วยไม้สลักปิดทองประดับกระจกสี มีพนักโดยรอบ 3 ด้าน และมีคานหาม 3 คาน จึงเรียกว่า พระยานมาศสามลำคาน โดยพระยานมาศสามลำคานองค์แรกสร้างขึ้นในสมัยรัชกาลของ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช

ตัวอย่าง : ริ้วขบวนเทียบพระมหาพิชัยราชรถที่เกรินบันไดนาค ตรงประตูราชวัติและเทียบพระยานมาศสามลําคานเรียบร้อยแล้ว เจ้าพนักงานภูษามาลาถวายบังคม พร้อมกับผู้ฉุดชักพระมหาพิชัยราชรถ เสร็จแล้วเจ้าพนักงานภูษามาลาเลื่อนพระโกศทองใหญ่ทรงพระศพ เคลื่อนลงทางเกรินบันไดนาค เมื่อประดิษฐานพระโกศทองใหญ่ทรงพระศพ ที่พระยานมาศสามลําคานภายใต้สัปตปฎลเศวตฉัตรแล้ว ตั้งขบวน พระอิสริยยศ จากนั้นพระโกศทองใหญ่ทรงพระศพ โดยพระยานมาศสามลําคานเวียนพระเมรุ

พระมหาพิชัยราชรถ
ความหมาย : รถเชิญพระโกศพระบรมศพพระมหากษัตริย์ พระบรมราชินี และพระบรมวงศ์ผู้ทรงศักดิ์ชั้นสมเด็จเจ้าฟ้า

ตัวอย่าง : พระสงฆ์สดับปกรณ์จนครบ 20 รูป ต่อมาเลื่อนเกรินเชิญพระโกศทองใหญ่ทรงพระศพ ขึ้นสู่บุษบกพระมหาพิชัยราชรถ ก่อนเคลื่อนพระมหาพิชัยราชรถ ไปยังพระเมรุ ท้องสนามหลวง

พระเมรุ
ความหมาย : สถาปัตยกรรมเฉพาะกิจที่สร้างขึ้น ณ กลางใจเมือง ใช้ในพระราชพิธีพระบรมศพ พระมหากษัตริย์ พระอัครมเหสี พระบรมราชินี พระราชชนนี พระบวรราชเจ้า พระยุพราช ซึ่งพระเมรุมีลักษณะเป็น เรือนยอด หรืออธิบายให้เข้าใจว่าเป็นเรือนมียอดแหลม โดยภายหลังจากการถวายพระเพลิงแล้ว ชิ้นส่วนประกอบต่างๆ ของพระเมรุที่ถูกรื้อถอนบางส่วนจะนำไปถวายวัด เพื่อเป็นการกุศลแด่ผู้วายชนม์

พระโกศ
ความหมาย : ที่ใส่พระบรมศพ และพระศพเจ้านาย ของพระมหากษัตริย์ และพระบรมวงศานุวงศ์ กับโกศที่พระราชทานสำหรับศพข้าราชการผู้มีบรรดาศักดิ์สูง ตามคตินิยมของพราหมณ์ที่เชื่อว่า ต้องตั้งพระศพในท่ายืน, นั่ง, คุกเข่า หรือกอดเข่าประสานมือ เพื่อส่งพระศพและพระวิญญาณเสด็จกลับสู่สรวงสวรรค์ พระโกศสามารถแบ่งตามวัตถุประสงค์การใช้งานได้ 2 ประเภท

 

1. พระโกศสำหรับทรงพระบรมศพหรือพระศพ

2. พระโกศพระบรมอัฐิหรือพระอัฐิ

ทั้งนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ พระโกศทองใหญ่ หรือ พระลองทองใหญ่ สำหรับสมเด็จเจ้าฟ้าเพชรรัตนฯ สร้างขึ้นโดยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช นับเป็นพระโกศที่มีลำดับยศสูงที่สุด เพื่อใช้สำหรับบรรจุพระศพของ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงศรีสุนทรเทพ เป็นพระองค์แรก และใช้ทรงพระศพของสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดีเป็นพระองค์ล่าสุด

นอกจากนี้ พระโกศทองใหญ่ยังใช้เป็นเครื่องประกอบพระอิสริยยศพระศพ สำหรับพระบรมวงศานุวงศ์ ที่บรรจุพระบรมศพและพระศพลงในหีบพระศพแทนการลงพระโกศ เช่น สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี, สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์

พระเสลี่ยงแว่นฟ้า
ความหมาย : มีลักษณะเป็นฐานแท่นไม้สี่เหลี่ยมสลักลาย ปิดทองประดับกระจกทั้งองค์ มีคาน ๒ คาน ปลายคานเป็นหัวเม็ดปิดทองเรียบ ระหว่างคานทั้งสองทั้งด้านหน้าและด้านหลัง คล้องเชือกมนิลาหุ้มผ้าแดง สำหรับเจ้าพนักงานใช้คล้องคอขณะยกพระเสลี่ยง ใช้คนหาม 8 คน ใช้สำหรับเชิญพระโกศพระบรมศพจากพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ไปยังเกยเทียบพระยานมาศสามลำคานที่นอกกำแพงแก้ว พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาทด้านทิศตะวันตก ปัจจุบันสำนักพระราชวังรับผิดชอบดูแลรักษา

ตัวอย่าง : ทหารมหาดเล็กจะอัญเชิญพระโกศพระศพ พร้อมปืนใหญ่ยิงถวายพระเกียรติยศพระศพ นาทีละ 1 นัด ลงจากพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ออกทางประตูด้านทิศตะวันตก ลงมาและผูกยึดตรึงเข้ากับแท่นพระเสลี่ยงแว่นฟ้า

 

อุตราวัฏ
ความหมาย : เวียนเลี้ยวทางซ้าย ทวนเข็มนาฬิกา
ตัวอย่าง : ริ้วขบวนที่ 3 เชิญพระโกศพระศพ โดยพระยานมาศสามลำคานเวียนพระเมรุ โดยอุตราวัฏครบ 3 รอบ แล้วเชิญพระโกศทองใหญ่พระศพขึ้นสู่พระเมรุ ประดิษฐาน ณ พระจิตกาธาน

พนักงานพระภูษา

ความหมาย : ข้าราชการในราชสํานัก มีหน้าที่ถวายทรงพระเครื่องใหญ่ ถวายพระกลด ถวายสุกํา ทําสุกํา เปลื้องเครื่องสุกําศพพระบรมศพ พระศพ และเปลื้องเครื่องสุกําศพที่ได้รับพระราชทานโกศ เป็นต้น.

โหวตข่าวนี้