ไทยรัฐออนไลน์

นับวันอากาศในบ้านเรา เริ่มมีอุณหภูมิสูงขึ้นทุกทีๆ อากาศร้อนๆ แบบนี้ ก็อยากเห็นพื้นที่สีเขียวไว้ผ่อนคลายบ้าง แต่ทว่าไม่ว่าจะมองไปทางไหน แทนที่จะมีพื้นที่สีเขียวมาให้เย็นตา สบายใจ ก็แทบจะไม่มีให้เห็น กลับกลายเป็นแต่ป่าคอนกรีต ด้วยข้อจำกัดด้านพื้นที่ในเขตเมืองที่อัดแน่นไปด้วยอาคาร สิ่งปลูกสร้างต่างๆ ซะจนแทบจะไม่มีพื้นที่ว่างสำหรับต้นไม้ ทำให้ นางสาวพิชญ์สินี ตรีนุสรณ์ นักศึกษาปริญญาโท คณะเทคโนโลยีการเกษตร สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง เกิดไอเดีย ออกแบบสวนแนวตั้ง (Vertical Garden) ที่สามารถแทรกพื้นที่สีเขียวเข้าไปในพื้นที่อันจำกัด เอาใจผู้อยู่อาศัยที่มีไลฟ์สไตล์แบบคนเมืองได้

นางสาวพิชญ์สินี เล่าถึงที่มาของการออกแบบสวนแนวตั้งนั้น มีจุดเริ่มต้นมาจากการเห็นพื้นที่สีเขียวในเมืองกรุงลดน้อยลง อีกทั้งไลฟ์สไตล์ของคนรุ่นใหม่ ยึดติดกับที่อยู่อาศัยที่มีพื้นที่จำกัด อย่างคอนโด อพาร์ตเมนต์ หรือแม้แต่บ้านขนาดเล็กกะทัดรัดที่พื้นที่สำหรับไว้ปลูกสวนนั้นแทบจะไม่มีเลย ซึ่งสวนแนวตั้งที่ทำขึ้นจะเหมาะกับบ้านจัดสรร คอนโดมีเนียม และห้างสรรพสินค้า ที่มีพื้นที่จำกัด ตลอดจนประดับในการจัดนิทรรศการต่างๆ ที่ต้องการความรวดเร็วในการจัดสวนและไม่ต้องมีการดูแลมากนัก อีกทั้งสวนแนวตั้งที่เคยมีมา กลับใช้สอยประโยชน์ได้ไม่เต็มที่ ระบบการทดแทนน้ำก็ไม่มี จึงได้ริเริ่มการดีไซน์สวนแนวตั้งที่พัฒนาระบบต่างๆ ให้เกิดความสมดุลมากขึ้น โดยพัฒนาร่วมกับ รศ.ดร.อิทธิสุนทร นันทกิจ อาจารย์ประจำคณะเทคโนโลยีการเกษตร พระจอมเกล้าลาดกระบังฯ

นอกจากนี้ ยังมีการนำวัสดุปลูกแบบปลอดเชื้อที่ผลิตจากขี้เถ้าแกลบ ซึ่งมีนวัตกรรมการเพาะปลูกจากศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) สวทช. ร่วมกับบริษัทสิ่งแวดล้อมและพลังงานเทคโนโลยี มาใช้ปลูกต้นไม้ ได้ทั้งไม้ดอกและไม้ประดับของสวนแนวตั้ง โดยไม่ต้องใช้ดิน และสามารถตั้งเวลาการรดน้ำได้อีกด้วย ถือเป็นอีกทางเลือกหนึ่งของการมีสวนสวยงามสำหรับคนกรุง

“การปลูกพืชแนวตั้งในประเทศไทยยังมีข้อมูลและการศึกษาเกี่ยวกับการปลูกอยู่น้อย โดยเฉพาะเกี่ยวกับรูปแบบการปลูกที่เหมาะสมกับการปลูกพืชในอาคารและนอกอาคาร ตลอดจนวัสดุปลูกที่สามารถนำมาใช้ในการปลูก และปัจจัยที่สำคัญของการปลูกพืชแนวตั้งคือระบบการให้น้ำแบบอัตโนมัติ ซึ่งต้องสามารถตอบสนองความต้องการน้ำของพืชที่ปลูกในแนวตั้งระบบต่างๆ จึงมีการออกแบบระบบปลูกพืชแนวตั้ง โดยมีระบบการให้น้ำอัตโนมัติเพื่อลดการดูแลรักษาขึ้น เพื่อมุ่งพัฒนาระบบปลูกพืชแนวตั้งที่สามารถปลูกไม้ประดับในอาคารได้ โดยไม่ต้องมีการดูแลรักษาตลอดเวลา โดยที่ต้นไม้สามารถเจริญเติบโตได้ตามปกติและมีราคาถูก และสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งสามารถนำต้นไม่ที่เป็นทั้งไม้ดอกและไม้ประดับมาปลูกได้ เพียงแค่พิจารณาความเหมาะสมว่าต้นไม้เหล่านั้นชอบหรือไม่ชอบแสงแดด ซึ่งหากเป็นต้นไม่ที่ชอบแสงแดดก็ควรนำไปปลูกนอกอาคารเท่านั้นเอง”

รูปแบบสวนแนวตั้งมีทั้งหมด 4 ระบบคือ

ระบบที่ 1 แบบเคลื่อนย้ายได้ โดยมีลักษณะเป็นแท่งแปดเหลี่ยมสูง 2 เมตร ติดตั้งอยู่บนล้อ โครงสร้างทำจากแป๊ปเหล็ก ชั้นปลูกพืชทำจากท่อ PVC ขนาด 2.5นิ้ว เรียงซ้อนกันเป็นชั้น 15 ใช้วัสดุปลูก Bio Actn โดยไม่ต้องดูแลเกี่ยวกับการให้น้ำและปุ๋ยเป็นเวลาอย่างน้อย 7 วัน

ระบบที่ 2 เป็นแบบติดผนังในอาคารถาวร โครงสร้างทำจากแป๊ปเหล็ก ขนาด ¾ นิ้ว ยึดติดกับผนัง ชั้นปลูกพืชทำจากท่อ PVC ขนาด 2.5 นิ้ว เรียงซ้อนกันเป็นชั้น จำนวนชั้นขึ้นอยู่กับความสูงที่ต้องการ ทำการปลูกไม้ประดับในวัสดุปลูก Bio Actn โดยมีระบบให้น้ำแบบอัตโนมัติ โดยเครื่องตั้งเวลาร่วมกับการให้น้ำแบบน้ำหยด ซึ่งระบบนี้จะเป็นการติดตั้งถาวร

ระบบที่ 3 เป็นแบบติดผนังภายนอกอาคารแบบถาวร โครงสร้างทำจากแป๊ปเหล็กขนาด ¾ นิ้ว ยึดติดกับผนัง ชั้นปลูกพืชทำจากท่อ PVC ขนาด 6 นิ้ว เรียงซ้อนกันเป็นชั้น จำนวนชั้นขึ้นอยู่กับความสูงที่ต้องการ ทำการปลูกไม้ประดับชนิดต่างในวัสดุปลูก Bio Actn ในกระถางพลาสติกเส้นผ่าศูนย์กลาง 3 นิ้ว โดยมีระบบให้น้ำแบบอัตโนมัติโดยเครื่องตั้งเวลา โดยในหนึ่งวันจะมีการให้น้ำสองครั้งโดยติดตั้งเครื่องปั๊มน้ำถาวร

ระบบที่ 4 เป็นระบบเคลื่อนย้ายได้ทำเป็นลักษณะผ้าม่านต้นไม้ห้อยในแนวตั้ง ตัวม่านทำจากวัสดุ PVC ถักเป็นแผ่น (คล้ายกระสอบปุ๋ย) ประกบกับผ้าสักหลาดเพื่อใช้เป็นวัสดุนำความชื้น ด้านหน้าจะทำเป็นกระเป๋าขนาดเล็กเรียงเป็นแถวเพื่อใช้ใส่ต้นไม้ประดับเป็นสวนแนวตั้ง ระบบนี้จะเหมาะกับการจัดสวนในงานนิทรรศการต่างๆ เพาะสามารถติดตั้งและเคลื่อนย้ายได้ง่าย

รศ.ดร.อิทธิสุนทร

ด้าน รศ.ดร.อิทธิสุนทร กล่าวว่า สำหรับวัสดุปลูกที่นำมาใช้ BioActn หรือไบโอแอ็กชั่น เป็นวัสดุปลูกปลอดเชื้อ ที่มีนวัตกรรมการเพาะปลูกจากศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) สวทช. ร่วมกับบริษัทสิ่งแวดล้อมและพลังงานเทคโนโลยี จำกัด ซึ่ง BioActn เป็นวัสดุปลูกปลอดเชื้อผลิตจากเถ้าแกลบ 100% ผ่านกระบวนการทางความร้อนที่อุณหภูมิสูงกว่า 1,000 °C จึงปลอดเชื้อ สามารถดูดซับน้ำได้ 40-70% เก็บความชื้นได้นาน ไม่ต้องรดน้ำบ่อย ขนาดเม็ดมีตั้งแต่ 2 มม.ขึ้นไป อีกทั้งยังสามารถเลือกให้เหมาะสมกับความต้องการของพืชได้ โดยรูพรุนของ BioActn จะสามารถดูดซับและคายสารอาหารจากปุ๋ยเม็ดที่ละลายมากับน้ำได้ดี ลดการสูญเสียปุ๋ยไปกับน้ำที่รดให้ต้นไม้ ทำให้ประหยัดน้ำและปุ๋ยลงได้มาก เราเลยนำวัสดุประเภทนี้มาใช้ในการปลูกสวนแนวตั้งแทนการใช้ดินและปุ๋ยแบบที่ปลูกทั่วไป เพราะมีประโยชน์และสามารถนำมาใช้ได้ดีกับสวนแนวตั้ง

“ผลงานเรื่องสวนแนวตั้งของนักศึกษาปริญญาโท ถือเป็นผลงานที่ดีเยี่ยม นักศึกษามีความตั้งใจ และต้องการที่จะพัฒนาการเกษตรในรูปแบบใหม่ ที่สามารถตอบสนองวิถีชีวิตของคนเมืองที่ค่อยๆ เปลี่ยนไป มีวิถีชีวิตที่เร่งรีบ แต่ต้องการมีสวนในที่พักอาศัยเพื่อเพิ่มความร่มรื่น สบายตา คลายเครียดได้ ทางคณะจึงร่วมสนับสนุนการศึกษาวิจัยดังกล่าวกับนักศึกษา โดยได้ช่วยกันคิดค้นและพัฒนา เริ่มตั้งแต่การนำวัสดุปลูกมาใช้ที่เป็นประโยชน์สูง ที่ดูดซับน้ำได้ดี ไม่เป็นแหล่งสะสมโรคและแมลง การออกแบบสวนแนวตั้งให้มีความหลากหลาย สามารถนำไปใช้ได้ทุกพื้นที่ ไม่ว่าจะภายในหรือภายนอกอาคาร อาคารสูงหรือต่ำ รวมถึงการสร้างระบบน้ำไหลเวียนที่ใช้รดต้นไม้ และสามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้ ส่วนในอนาคตคาดว่าจะมีการพัฒนาติดตั้งระบบเซ็นเซอร์ การให้น้ำเป็นเวลาและการปลูกติดผนังที่ไม่ทำลายสภาพผนังอาคาร”.