วันจันทร์ที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2560
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ยิ่งลดเสรีภาพประชาชน เจ้าหน้าที่ยิ่งทุจริตมากขึ้น

ผมเพิ่งอ่านบทสัมภาษณ์ของ ดร.บวรศักดิ์ อุวรรณโณ ประธานที่ปรึกษาเพื่อกำกับการปฏิรูปกฎหมายในนิตยสาร พระสยาม BOT Magazine ของ ธนาคารแห่งประเทศไทย เล่มล่าสุดด้วยความชื่นชม เลยขออนุญาตนำมาแชร์ต่อ เพื่อให้ได้อ่านกันอย่างทั่วถึง ประเทศไทยล้าหลังปฏิรูปไม่ได้เพราะอะไร

ดร.บวรศักดิ์ ให้เหตุผล 3 ข้อที่ไทยจำเป็นต้อง “ปฏิรูปกฎหมาย” ถ้า พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี แก้ปัญหานี้ได้สำเร็จ ประเทศไทยจะเจริญรุ่งเรืองในพริบตา

ข้อแรก กฎหมายที่จำเป็น คือ กฎหมายที่เขียนขึ้นเพื่อคุ้มครองชีวิต ทรัพย์สินหรือทรัพยากรธรรมชาติที่จำกัดของบ้านเมือง แต่กฎหมายหลายประเภทที่ จำกัดสิทธิเสรีภาพของประชาชนโดยไม่จำเป็น เช่น เสรีภาพในการประกอบอาชีพ ประกอบธุรกิจ หรือ เสรีภาพธรรมดาทั่วไป กฎหมายเหล่านี้มีจำนวนไม่น้อยที่ บังคับให้ประชาชนต้องไปติดต่อกับส่วนราชการ เพื่อขออนุมัติ ขออนุญาต บางทีก็บังคับประชาชนให้ต้องทำอย่างนั้นอย่างนี้ ถ้าไม่ทำตามจะผิดกฎหมาย ก็เป็นที่มาของการทุจริต

ผลการศึกษาจากนักวิชาการต่างประเทศพูดชัดเจนว่า “ถ้าลดเสรีภาพของประชาชน 1 ส่วน จะเพิ่มโอกาสในการทุจริตของเจ้าหน้าที่รัฐ 3 ส่วน” ดังนั้น ถ้าต้องการขจัดทุจริตที่ต้นเหตุจริงๆ ก็ต้องเลิกกฎหมายที่ไปจำกัดเสรีภาพของประชาชนโดยไม่จำเป็น เมื่อประชาชนไม่ต้องไปติดต่อกับเจ้าหน้าที่รัฐ เจ้าหน้าที่รัฐก็เรียกเงินไม่ได้

ข้อสอง การแข่งขันกับต่างประเทศในทางเศรษฐกิจ ถ้าขั้นตอนที่ถูกกำหนดโดยกฎหมายหรือกฎระเบียบ ทำให้ค่าใช้จ่ายผู้ประกอบการสูงขึ้น ก็แปลว่า เราจะแข่งขันกับต่างประเทศไม่ได้ เช่น โลจิสติกส์ของไทย สู้ต่างประเทศไม่ได้ มีค่าใช้จ่ายสูงมากกว่า 10% ของราคาสินค้า เพราะ ต้นทุนโลจิสติกส์ไม่ใช่แค่การขนส่ง แต่รวมไปถึงกฎระเบียบที่อยู่บนการขนส่งด้วย อาทิ กระบวนการตรวจสินค้า กระบวนการทางศุลกากร ถ้าไม่ลดเลิกกฎหมายที่สร้างภาระโดยไม่จำเป็น เราก็จะแข่งขันกับต่างประเทศไม่ได้ เมื่อนักลงทุนเห็น Regulatory Burden เราสูง เขาก็ไม่มาลงทุน

ข้อสาม การปฏิรูปอะไรก็ตาม จะไม่ใช่การปฏิรูปที่แท้จริง ถ้าไม่ปรับที่โครงสร้าง และ กฎหมายเป็นเครื่องตรึงโครงสร้าง เพราะกฎหมายเป็นการจัดสรรผลประโยชน์ ดังนั้น

จะไม่มีการปฏิรูปเศรษฐกิจ ถ้าไม่ปฏิรูปกฎหมายเศรษฐกิจ,

จะไม่มีการปฏิรูปสังคม ถ้าไม่ปฏิรูปกฎหมายสังคม

จะไม่มีการปฏิรูปการเมือง ถ้าไม่ปฏิรูปกฎหมายการเมือง

เพราะกฎหมายได้สร้างโครงสร้างที่เรียกว่า Infrastructure ของเรื่องนั้นๆ

ดร.บวรศักดิ์ กล่าวว่า รัฐสมัยใหม่มีหลักว่า “รัฐจะทำอะไร กฎหมายต้องให้อำนาจ โดยเฉพาะเมื่อกระทบสิทธิเสรีภาพของประชาชน และกฎหมายนี้ต้องมาจากประชาชนหรือผู้แทนประชาชน และต้องผ่านสภาฯ ซึ่งเป็นผู้แทนของปวงชน” กฎหมายไทยจึงมีมาก แต่กฎหมาย 99% เสนอโดยส่วนราชการ จึงมักเสนอกฎหมายในลักษณะที่เอื้อประโยชน์และให้อำนาจตนเอง คือ เอาตัวเองเป็นที่ตั้ง ไม่ค่อยคำนึงถึงภาระของประชาชน

การปฏิรูปจะสำเร็จได้ ต้องอาศัยความรู้ความเข้าใจ วิธีการทำงานต้องมีประสิทธิภาพ ที่สำคัญที่สุดต้องมี Political Will เจตจำนงทางการเมืองที่จะปฏิรูป บางท่านตอนยังไม่เป็นรัฐมนตรี ก็อยากปฏิรูปกฎหมายกระทรวงนั้น แต่พอได้เป็นรัฐมนตรีก็ไม่ดำเนินการแก้ไขแต่อย่างใด เพราะเกรงใจข้าราชการ การปฏิรูปจึงไม่สำเร็จ เจ้าของกฎหมายไม่อยากแก้ เพราะไม่มีใครอยากตัดอำนาจตัวเอง

อ่านแล้วก็ได้ข้อสรุปว่า ประเทศไทยที่ล้าหลังทุกวันนี้ เพราะ “รัฐข้าราชการ” นี่แหละ

ดร.บวรศักดิ์ กล่าวว่า คณะกรรมการพัฒนากฎหมายในกฤษฎีกา กำลังจะร่าง พ.ร.บ.ดำเนินการให้เป็นไปตามมาตรา 77 ในรัฐธรรมนูญ 2560 ถ้าสำเร็จ หน่วยงานไหนที่ไม่ทบทวนถือว่าผิดกฎหมาย ยังไม่รู้ว่าจะสำเร็จหรือไม่ ผมขอเอาใจช่วยให้สำเร็จครับ ประเทศไทยจะได้พัฒนาอย่างแท้จริงเสียที.

“ลม เปลี่ยนทิศ”