บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ธรรมาภิบาลที่เป็นจริง

ขณะที่เกิดวิวาทะเรื่องการโละกรรมการ กกต.ทั้งคณะ และ กกต.ก็มีมติตั้งคณะกรรมการตรวจสอบ กรณีที่มีผู้ร้องเรียนรัฐมนตรี 9 คน ขาดคุณสมบัติตามรัฐธรรมนูญหรือไม่ เพื่อส่งเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยต่อไป คนทั่วไปงุนงงว่า กกต.มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับเรื่องนี้ด้วยหรือ แม้แต่รัฐมนตรีที่ถูกร้องเรียนก็สงสัย ปัญหานี้มีบทบัญญัติรัฐธรรมนูญยืนยันว่า กกต.มีอำนาจ

นั่นก็คือ อำนาจที่จะตรวจสอบ และส่งเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญตัดสิน หากมีการร้องเรียนว่า รัฐมนตรีพ้นจากตำแหน่ง เนื่องจากกระทำการต้องห้าม เช่น เป็นผู้ถือหุ้นในบริษัทหรือห้างหุ้นส่วน หรือเข้าร่วมเป็นคู่สัญญากับหน่วยงานของรัฐ เป็นต้น ส่วนกรณี 9 รัฐมนตรี ไม่ทราบชัดเจนว่าถูกร้องเรียนเรื่องอะไรแน่ รู้เพียงแต่ว่ามีเรื่องหุ้นเกี่ยวข้องด้วย

คณะรัฐมนตรีของรัฐบาล คสช.ทั้งคณะ ได้รับการแต่งตั้งตามรัฐธรรมนูญชั่วคราว 2557 ซึ่งไม่ห้ามรัฐมนตรีถือหุ้นในบริษัท แต่รัฐธรรมนูญใหม่ 2560 บัญญัติลักษณะต้องห้ามสำหรับรัฐมนตรีไว้มากมาย ที่สำคัญคือ เรื่องหุ้นและห้ามควบตำแหน่งข้าราชการ แต่มีบทเฉพาะกาลยกเว้นให้ควบตำแหน่งได้ แต่ไม่ได้ยกเว้นเรื่องการถือหุ้น ต้องปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญใหม่

การยกเว้นไม่ห้ามรัฐมนตรีควบตำแหน่งข้าราชการ หรือตำแหน่งในรัฐวิสาหกิจ เป็นเรื่องที่มีเหตุผล เนื่องจากเป็นรัฐบาลคณะรัฐประหารที่นักวิชาการหลายคนเรียกว่า “รัฐข้าราชการ” จึงต้องให้ข้าราชการควบรัฐมนตรี หรือนายกรัฐมนตรี แต่การถือหุ้นบริษัทยกเว้นไม่ได้ เพราะเป็นการขัดกันแห่งผลประโยชน์ เป็นการทุจริตรูปแบบสำคัญ

หุ้นเคยเป็นวิกฤติการเมืองครั้งใหญ่ นั่นก็คือกรณีการ “ซุกหุ้น” ที่โด่งดัง รัฐธรรมนูญปัจจุบันไม่ได้ห้ามแค่นายกรัฐมนตรี หรือรัฐมนตรี แต่ห้ามแม้แต่ข้าราชการ รวมทั้ง ส.ส. และ ส.ว. ผู้ที่ฝ่าฝืนต้องพ้นจากตำแหน่ง และเข้มงวดกับนายกฯและรัฐมนตรีมากกว่า ส.ส. คือ ห้ามถือหุ้นในบริษัทธุรกิจเด็ดขาด ห้ามไปถึงคู่สมรสและบุตรที่ไม่บรรลุนิติภาวะ และห้ามซุกหุ้นไว้กับบุคคลใดๆ

เหตุผลสำคัญเพราะนายกฯหรือรัฐมนตรีมีอำนาจในการบริหารราชการแผ่นดิน คุมงบประมาณรายจ่ายรัฐปีละหลายล้านล้านบาท สามารถเอื้อประโยชน์ให้ตนและพวกพ้องได้ การถือหุ้นในบริษัทธุรกิจเข้าข่ายเป็นการขัดกันแห่งผลประโยชน์ อาจเป็นบ่อเกิดของการทุจริตคอร์รัปชันอย่างมโหฬาร ขัดต่อหลักการบริหารประเทศทุกหลักการ

คณะรัฐมนตรีปัจจุบันแม้จะเป็น “รัฐบาลชั่วคราว” เพราะมาจากรัฐธรรมนูญชั่วคราว แต่อยู่ในตำแหน่งนานกว่ารัฐบาลเลือกตั้ง (ที่อยู่ได้คราวละไม่เกิน 4 ปี) และเป็นรัฐบาลที่มีอำนาจครบถ้วนทุกประการ จึงต้องปฏิบัติหน้าที่ตามรัฐธรรมนูญ ตามหลักนิติธรรม หลักคุณธรรม ความโปร่งใส และธรรมาภิบาลตามที่นายกรัฐมนตรีเรียกร้อง.