บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

สหาย...ฝรั่ง

นิทานชาวไร่ เล่ม 1 (1 ใน 100 เล่มหนังสือดี ที่คนไทยควรอ่าน สยามปริทัศน์ พิมพ์ครั้งที่ 2 พ.ศ.2560) น.อ.สวัสดิ์ จันทนี เขียนเรื่องที่ 44 หมอบรัดเลย์

คณะบาทหลวงโรมันคาทอลิก เข้าสยามครั้งแรกในแผ่นดิน พระนารายณ์ ราว พ.ศ.2222 จน พ.ศ.2371 คณะมิชชันนารี ก็เข้าสยามอีกครั้ง ปีนั้นรัชกาลที่ 3 ทรงครองราชย์ได้ 3 ปี

เป็นที่รู้ๆกัน สมเด็จพระนั่งเกล้า โปรดสร้างวัด ไม่ทรงสนใจ ฝรั่ง โปรดให้อยู่ไปอย่างแกนๆ

ฝั่งวิ่งเต้นไปหาเจ้าพระยาคลัง ผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน เจ้าพระยาฯ อนุญาตให้รักษาโรคและตั้งโรงเรียน แต่ห้ามสอนศาสนาคนไทย...ถ้าเป็นจีน แขกฝรั่ง ไม่ห้าม

พ.ศ.2378 อเมริกาส่ง นพ.ดี.บี.บรัดเลย์ มากับมิชชันนารี 2-3 คน เจ้าพระยาคลัง...อ้างรับสั่ง “ธรรมเนียมคนไทย เด็กผู้ชายอยู่วัด บวชสามเณรแล้วอายุยี่สิบปี ก็บวชเป็นพระ เท่านี้ก็พอ ไม่ต้องไปเรียนศาสนาอื่นอีก”

หมอบรัดเลย์...เริ่มสอนศาสนา และขายยาฝรั่งแต่ตอนสอนมีคนไทยแอบไปฟัง ตำรวจรายงาน ในหลวงพิโรธสั่งให้เนรเทศ แต่เมื่อฝรั่งทักท้วง “ผิดอะไร” ก็ทรงผ่อนปรนให้อยู่ต่อ

แต่ห้ามคนไทยให้ฝรั่งเช่าบ้าน ข่าวลือออกไปใครไปช่วยฝรั่งจะติดคุก หมอบรัดเลย์กับพวกร้อนใจหารือกัน กงสุลโปรตุเกสแนะนำให้ไปเฝ้าสมเด็จเจ้าฟ้าฯ ที่วัดราชาธิวาส

สมเด็จเจ้าฟ้าฯ ต่อมาก็คือรัชกาลที่ 4 เป็นที่กล่าวขาน ทรงโปรดทางวิชาการ

เป็นไปตามที่คาดหวัง ทรงขอให้ช่วยสอนภาษาอังกฤษ

ส่วนหมอบรัดเลย์นั้น นำหนองฝีแห้ง ป้องกันไข้ทรพิษติดตัวมาด้วย ก็เริ่มปลูกฝีให้ชาวบ้าน เจ้าพระยาคลังพอใจ หมอบรัดเลย์จึงเริ่มรักษาคนไข้ได้วันละหลายสิบราย

2 เม.ย.2494 ผลัดแผ่นดิน ก่อนเจ้าฟ้ามงกุฎฯขึ้นครองราชย์ เป็นรัชกาลที่ 4 พวกมิชชันนารีไปเข้าเฝ้า ที่ตำหนักข้างวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ตรัสว่า “ถ้าฝันเป็นพระเจ้าแผ่นดิน จะไม่มีวันลืมเพื่อนเก่าเลย”

พระราชดำรัสเรียกมิชชันนารีเป็น “เพื่อนเก่า” นั้น มีผลให้งานศาสนาและงานวิชาการสมัยใหม่ในไทยราบรื่น ในงานเลี้ยงข้าราชการ พวกฝรั่งได้รับเชิญเป็นแขกทุกครั้ง

และ “อำนาจประหลาดที่ได้มาจากสรวงสวรรค์” ก็ยิ่งงอกงาม

โปรดให้ตั้งโรงเรียนสอนภาษาอังกฤษในวังหลวง หมอเฮาส์ตั้งโรงเรียนกุลสตรีที่วังหลัง หมอแมททูนตั้งที่บางน้ำชน (สำเหร่) อาจารย์สมิธตั้งโรงเรียนที่บางคอแหลม แล้วก็สร้างโบสถ์ และโรงพิมพ์ขนาดใหญ่

คนไทยถูกชวนทำงานด้วย ฟังเทศน์ด้วย ที่นี่ได้ชื่อว่า บางคอแหลมยูนิเวอร์ซิตี

ศิษย์ชื่อดังคนหนึ่งนายสิน ต่อมาเป็นพระยาสมุทรบุรารักษ์ เจ้าเมืองสมุทรปราการ ร่วมคิดสร้างรถไฟสายปากน้ำกับพลเรือโท พระยาชลยุทธโยธิน

ศิษย์โรงเรียนบางน้ำชน ชื่อดัง...นายซี เทียนฮี้ เป็นพระยาสารสินสวามิภักดิ์ กรมท่าซ้าย

หมอบรัดเลย์ หมอประจำพระองค์ รับพระราชบัญชา เช่าที่ดินข้างป้อมวิชัยประสิทธิ์ ปากคลองบางหลวง ตั้งโรงพิมพ์พิมพ์หนังสือกฎหมาย

โรงพิมพ์แห่งนี้...ผมเข้าใจว่า ออกหนังสือพิมพ์ บางกอกรีคอเดอร์ รายวันฉบับแรกในเมืองไทย...

อะไรต่อมิอะไร ที่เป็นรากฐานของการพัฒนา จนสยามเป็นไทยแลนด์ ดินแดนศิวิไลซ์ ในวันนี้ มาจากช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อสำคัญ การมองไกลไปข้างหน้าของรัชกาลที่ 4 ทั้งสิ้น

อ่านเรื่องในหลวงรัชกาลที่ 3 ไม่เอาฝรั่ง แต่ในหลวงรัชกาลที่ 4 นับฝรั่งเป็นเพื่อนแล้ว

ผมไม่ขัดคอนายกฯประยุทธ์ ท่านจะนัดหมายไปจ๊ะจ๋า กับประธานาธิบดีทรัมป์ ที่อเมริกาเมื่อไหร่ อย่างไร...ก็พระเจ้าแผ่นดินท่านให้แบบอย่างแล้วนี่ครับ การคบกับฝรั่งอย่างฉลาดและรู้เท่าทัน มีด้านที่เป็นคุณ.


กิเลน ประลองเชิง