บริการข่าวไทยรัฐ

โละได้แต่ไม่แทรกแซง

มติของคณะกรรมาธิการพิจารณาร่าง พ.ร.บ. คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) สั่นสะเทือนทุกองค์กรอิสระ เพราะแก้ไขให้ กกต.ปัจจุบันพ้นจากตำแหน่งทั้งคณะ แต่ยังให้ปฏิบัติหน้าที่ต่อไป จนกว่าจะได้ กกต.ชุดใหม่ภายใน 60 วัน โดยอ้างเหตุผลว่า เพราะรัฐธรรมนูญปัจจุบันเพิ่มอำนาจให้ กกต. และกำหนดคุณสมบัติเข้มข้นยิ่งขึ้น จึงควรมี กกต.ชุดใหม่

มติของคณะกรรมาธิการของ สนช.เรื่องนี้ เป็นการแก้ไขร่างของคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) แต่ประธาน กรธ. นอกจากไม่คัดค้านแล้ว ยังเชียร์ว่าเป็นมติที่เด็ดขาด และแย้มด้วยว่า คณะกรรมการสิทธิมนุษยชน (กสม.) ก็อาจถูกโละ เพราะมีที่มาไม่สอดคล้องกับหลักการปารีส หลักการปารีสคืออะไรก็ไม่รู้ แต่ฟังดูใหญ่กว่ารัฐธรรมนูญไทย

หลังประกาศใช้รัฐธรรมนูญใหม่ 2560 องค์กรอิสระต่างๆ อาจถูกเช็ตซีโร่ได้ แต่ต้องเป็นไปตามรัฐธรรมนูญและกฎหมาย และต้องปฏิบัติต่อทุกองค์กรโดยเสมอหน้า ไม่เลือกปฏิบัติ ประธาน กรธ.ชี้แจงว่า ผู้ตรวจการแผ่นดินไม่ต้องเปลี่ยนแปลงเพราะไม่มีการเพิ่มอำนาจ แต่ไม่ได้พูดถึงองค์กรอื่นๆ เช่น ป.ป.ช., คตง. หรือตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ

องค์กรอิสระเป็นจุดเด่นที่สุด ของรัฐธรรมนูญตั้งแต่ฉบับ 2540 เป็นต้นมา และถือว่าเป็นนวัตกรรมใหม่ทางการเมือง วัตถุประสงค์สำคัญของการตั้ง กกต. สอดคล้องกับพระบรมราโชวาทพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ที่ว่า “การทำบ้านเมืองให้มีความปกติสุขเรียบร้อย จึงมิใช่การทำให้ทุกคนเป็นคนดี หากแต่อยู่ที่การส่งเสริมคนดี ให้คนดีได้ปกครองชาติบ้านเมือง เพื่อควบคุมคนไม่ดีไม่ให้มีอำนาจ ไม่ให้ก่อความเดือดร้อนวุ่นวายได้”

ส่วนองค์กรอิสระอื่นๆต่างมีอำนาจหน้าที่ในการตรวจสอบ และปราบปรามการทุจริตคอร์รัปชัน และการละเมิดสิทธิมนุษยชน เป็นต้น แต่องค์กรอิสระจะปฏิบัติหน้าที่ได้ ต้องมี “ความเป็นอิสระ” ที่แท้จริง จึงมีกระบวนการสรรหา และการแต่งตั้งต่างจากข้าราชการอื่นๆ

รัฐธรรมนูญ 2550 ได้บัญญัติไว้เป็นประเพณีของการปกครองระบอบประชาธิปไตย ให้องค์กรอิสระต่างๆอยู่ในตำแหน่งต่อไป จนกว่าจะมีการแต่งตั้งชุดใหม่ตามรัฐธรรมนูญใหม่ แต่ขณะนี้กำลังจะทำให้บางองค์กรพ้นจากตำแหน่งทั้งคณะ และแต่งตั้งใหม่โดยเร็ว โดยผ่านการสรรหา และผ่านความเห็นชอบของ สนช. ซึ่งมาจากการแต่งตั้งของ คสช.ทั้งสภา

เรื่องที่น่าเป็นห่วงก็คือ อาจมีเสียงวิพากษ์วิจารณ์เรื่องการแทรกแซงการสรรหาและการแต่งตั้งองค์กรอิสระ แบบเดียวกับที่รัฐบาลเลือกตั้งบางคณะเคยโดน และเป็นข้ออ้างสำคัญในการล้มรัฐบาล การแทรกแซงองค์กรอิสระคือการทำลายระบบการตรวจสอบและถ่วงดุล อันเป็นเสาหลักหนึ่งของประชาธิปไตย ที่ใดไม่มีการตรวจสอบ ไม่มีประชาธิปไตย.