บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

เรื่องลวงโลกใน Social Media สิ่งที่เห็นอาจไม่ใช่สิ่งที่เป็น

ทุกวันนี้ เรื่องราวที่เกิดขึ้นบน Social Media มีมากมาย จริงบ้าง ไม่จริงบ้าง ถูกต้องบ้าง บิดเบือนบ้าง นั่นเพราะโลกของการสื่อสารออนไลน์เป็นโลกเสมือนที่ใครๆ จะสร้างให้เป็นอย่างไรก็ได้ เพียงแค่มีโทรศัพท์มือถือแบบสมาร์ทโฟนเพียงเครื่องเดียวกับสัญญาณเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตก็เพียงพอแล้ว

และเหตุที่ Social Media ที่ผู้ใช้ (เล่น) ไม่ต้องเปิดเผยตัวตนแบบ Facebook จึงได้รับความนิยมอย่างมากจากคนไทยในเวลาอันรวดเร็ว ขณะที่ Social Media แบบกลุ่มปิดอย่าง Line ก็ได้รับความนิยมอย่างมากในประเทศไทย โดยผู้สันทัดกรณีด้านพฤติกรรมของคนออนไลน์วิเคราะห์ว่า คนไทยไม่ชอบสื่อสารแบบตรงไปตรงมา การที่ Line มีสติกเกอร์ที่หลากหลายใช้แทนคำพูดได้เป็นอย่างดี จึงเป็นการตอบโจทย์นิสัยคนไทยได้เป็นอย่างดี

จากพฤติกรรมการใช้อินเทอร์เน็ตของคนไทยเช่นนี้นี่เองที่ทำให้เรื่องราวบนโลกออนไลน์ โดยเฉพาะใน Social Media เต็มไปด้วยเพจต่างๆ ที่สร้างกันขึ้นมาเรียกความนิยมของคนในโลกออนไลน์ให้ไปกด Like กันเยอะๆ เพราะคนทำรู้ดีว่า เมื่อไหร่ก็ตามที่มีคนกด Like มากๆ รายได้ก็จะตามมา ทั้งรายได้จากโฆษณาที่ไหลเข้ามาอัตโนมัติซึ่งเจ้าของ Platform โซเชียลมีเดียนั้น ประเคนให้ตามหลักเกณฑ์ที่มีอยู่แล้ว

หรือบางครั้งอาจจะมีรายได้จากโฆษณาแฝงแบบเนียนๆ ที่ยากจะจับได้ เพราะเดี๋ยวนี้ เจ้าของสินค้าและบริการ โดยคำแนะนำของเอเจนซี่โฆษณา หันมานิยมการโฆษณาประชาสัมพันธ์ผ่านหน้าแฟนเพจเหล่านี้มากขึ้นเรื่อยๆ เพราะสามารถเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายได้โดยตรงมากกว่าไปโฆษณาผ่านสื่อมวลชนแบบเดิมๆ

นอกจากนี้ อาจมีรายได้เพิ่มเติมจากการไปออกสื่อหรือเป็นเป็นพรีเซ็นเตอร์ รวมทั้งเป็นแขกรับเชิญในงานอีเวนต์ต่างๆ อีกมากมาย รายได้เหล่านี้ บางทีมากกว่าคนทำงานประจำหรือมนุษย์เงินเดือนทั้งหลาย จึงไม่น่าแปลกใจที่คนรุ่นใหม่วันนี้ ไม่สนใจที่จะทำงานประจำ แต่พร้อมที่จะเสี่ยงไปทำงานอิสระหารายได้บนโลกออนไลน์กันมากกว่า

ถ้าเป็นการหารายได้โดยสุจริตและเปิดเผยตัวตนชัดเจนก็เป็นเรื่องน่ายินดี แต่บ่อยครั้งที่เราเห็นว่าการทำธุรกิจบนโลกออนไลน์ หรือใน Social media มักมีการสร้างภาพให้ดีเกินจริง เพราะรู้ดีว่า คนใช้อินเทอร์เน็ตในบ้านเรายังมีความไม่รู้เท่าทัน Social Media อีกจำนวนมาก จนกลายเป็นช่องทางทำงานหากินของนักสร้างภาพเหล่านี้ไปโดยไม่รู้ตัว
หรือบางคนอาจจะรู้ตัว แต่ก็เต็มใจที่จะเข้าไปสนับสนุนเพราะเป็นช่องทางในการระบายหรือส่งสารออกไปในโลกเสมือนที่ไม่ต้องมีใครมารับรู้ตัวตนที่แท้จริง ซึ่งก็เป็นการสมประโยชน์ของทุกฝ่าย

ด้วยเหตุนี้เอง ที่โลก Social Media ทุกวันนี้ เต็มไปด้วยความจริงในโลกเสมือนที่ต้องท่องกันไว้เสมอว่า “สิ่งที่เห็น อาจไม่ใช่สิ่งที่เป็น” หรือสิ่งที่เราเห็นหรือรับรู้บน Social Media ทุกวันนี้ อาจจะไม่ใช่เรื่องจริงเสมอไป เจ้าของแฟนเพจที่เรารู้จัก อาจจะไม่ได้มีตัวตนหรือธาตุแท้อย่างที่เขาสื่อสารออกมาก็เป็นได้

ดังนั้น สิ่งที่ต้องตอกย้ำกันอยู่เสมอ สำหรับผู้ใช้ Social Media ก็คือ ต้องระมัดระวังการเสพข้อมูลข่าวสารต่างๆ โดยต้องเสพอย่างมีสติ ไม่หลงเชื่ออะไรง่ายๆ เพราะการหลอกลวงต้มตุ๋นกันใน Social Media นั้น นับวันจะมีความซับซ้อนมากขึ้นเรื่อยๆ

ขณะเดียวกัน Social Media ใน Platforms ใหม่ๆ ก็เริ่มจะพัฒนาเข้ามาเพื่อดึงดูดให้คนไทย โดยเฉพาะกลุ่มเด็กและเยาวชนเข้าไปใช้บริการ เพื่อเป็นเวทีสื่อสารกันโดยที่พ่อแม่ ผู้ปกครอง ไม่มีโอกาสรู้เพราะตามไม่ทันความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นบนโลกออนไลน์ โดยมีผู้ตั้งข้อสังเกตว่า กลุ่มวัยรุ่นกำลังใช้ Facebook น้อยลง เพราะพ่อแม่ ผู้ปกครองสามารถตามดูพฤติกรรมได้ จึงหันไปให้ Social Media ตัวใหม่ๆ ที่ใช้ในการสื่อสารกันเองได้อย่างเป็นส่วนตัวมากกว่า

เมื่อโลกออนไลน์ และ Social Media มีความเปลี่ยนแปลงรวดเร็วและมีความซับซ้อนมากขึ้นเช่นนี้ หน่วยงานภาครัฐที่รับผิดชอบจึงจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนทัศนคติจากการความพยายามที่จะควบคุมสื่อ ไม่ว่าจะเป็นสื่อมวลชน หรือสื่อบุคคลใน Social Media มาเป็นการส่งเสริมให้คนไทยในทุกกลุ่ม ทุกวัย ใช้ Social Media อย่างมีสติและรู้เท่าทัน

เพื่อที่จะได้ไม่ตกเป็นเหยื่อของคนที่ใช้ Social Media ในการหลอกลวงเหยื่อในโลกออนไลน์ ไม่ว่าจะโดยทางตรงหรือทางอ้อมก็ตาม...

ชวรงค์ ลิมป์ปัทมปาณี
www.twitter.com/chavarong