บริการข่าวไทยรัฐ

พระบรมราโชวาท พระราโชวาท พระโอวาท ใช้ให้ถูกต้องอย่างไร

สวัสดีค่ะคุณผู้อ่านไทยรัฐออนไลน์ที่รัก ระยะหลังมานี้ ข้อเขียนภาษาไทยคุณครูลิลลี่ เราจะมาเจอกันทุกสองสัปดาห์ ทำให้บางครั้งเรื่องราวที่อยากนำมาพูด นำมาเล่า และหยิบเอามานำเสนอ ก็อาจจะไม่ตรงเวลาแบบพอดิบพอดีเหมือนเมื่อก่อนที่ผ่านมา แต่จำได้ว่า ไทยรัฐออนไลน์ ครั้งที่แล้วตรงกับ 5 พฤษภาคม เราก็ได้พูดกันไปถึงวันฉัตรมงคล เรียกว่าโชคดีค่ะ พอดิบพอดี ตรงวันพอดีเชียวค่ะ

มาถึงไทยรัฐออนไลน์ครั้งนี้คุณครูลิลลี่ต้องเก็บเรื่องนี้เอาไว้เกือบ 10 วันเชียวค่ะ เพื่อที่จะนำมาเล่ากันในวันนี้ นั่นคือ เรื่องราวของวันวิสาขบูชา จริง ๆ แล้วเรื่องที่จะนำมาเล่าสู่กันฟังก็ไม่ได้เกี่ยวกับวันวิสาขบูชาตรง ๆ หรอกนะคะ แต่เป็นเรื่องราวที่เกิดขึ้นในช่วงเวลานั้น หลังจากที่โลกโซเชียลได้มีการเผยแพร่ และส่งต่อ เอกสารที่เรียกว่า “พระโอวาทเนื่องในวันวิสาขบูชา” จากสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก จริง ๆ เกี่ยวกับพระนามของสมเด็จพระสังฆราช คุณครูลิลลี่เคยเขียนไว้ครั้งหนึ่งแล้วในไทยรัฐออนไลน์ (อ่าน ศัพท์น่ารู้จากการแต่งตั้งพระสังฆราชองค์ที่ 20) ยังจำกันได้ไหมคะว่าเราต้องอ่านออกเสียงว่าอย่างไร บางคนบอกว่าจำได้ บางคนบอกคุ้น ๆ บางคนบอกว่าจำไม่ได้ ไม่เป็นไรค่ะ

ย้ำให้อีกครั้ง จำกันให้ดีอีกสักทีนะคะ คำอ่านออกเสียงพระนามของสมเด็จพระสังฆราชองค์ที่ 20 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ คือ สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราชสกลมหาสังฆปริณายก ต้องอ่านออกเสียงว่า สม-เด็ด-พระ-อะ-ริ-ยะ-วง-สา-คะ-ตะ-ยาน สม-เด็ด-พระ-สัง-คะ-ราด-สะ-กน-ละ-มะ-หา-สัง-คะ-ปะ-ริ-นา-ยก ค่ะ

ทีนี้มาถึงเรื่องที่มีคนถามคุณครูลิลลี่เข้ามา นั่นคือคำว่า พระโอวาท มีคนสงสัยว่า เราจะแบ่งการใช้ราชาศัพท์ หรือระดับของคำนี้อย่างไร เมื่อใดจะเป็นพระบรมราโชวาท เมื่อใดจะใช้พระราโชวาท และตอนไหนถึงจะเป็น พระโอวาท เฉย ๆ มาดูกันแบบเห็นชัด ๆ กันเลยนะคะ

ถ้าเป็น “คำสอน” จะใช้คำว่า “พระบรมราโชวาท” สำหรับพระราชา ค่ะ

ทีนี้ถ้าเป็นการ “ให้โอวาท” ล่ะคะ ก็มีอีกค่ะ “มีพระบรมราโชวาท” หรือ “พระราชทานพระบรมราโชวาท” อันนี้จะเป็นระดับของพระมหากษัตริย์นะคะ ส่วน “มีพระราโชวาท” หรือ “พระราชทานพระราโชวาท” จะเป็นของสมเด็จพระบรมราชินีนาถ, สมเด็จพระบรมราชินี, สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ค่ะ

ถ้าเป็น “มีพระโอวาท” หรือ “พระราชทานพระโอวาท” รวมไปถึง “ประทานพระโอวาท” (ตามแบบโบราณ) อันนี้เป็นของพระบรมวงศ์ชั้นสมเด็จเจ้าฟ้า นอกจากนั้นถ้าเป็น “มีโอวาท” หรือ “ประทานโอวาท” ก็จะเป็นของพระอนุวงศ์ชั้นหม่อมเจ้า ค่ะ

ซึ่งในกรณีของสมเด็จพระสังฆราช จัดอยู่ในลำดับชั้นที่เทียบเท่ากับ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ, พระองค์เจ้า(ชั้นเอก) ซึ่งเป็นพระราชโอรส พระราชธิดา ในพระเจ้าอยู่หัวทุกรัชกาล จึงใช้คำว่า “พระโอวาท” ค่ะ ทั้งหมดที่คุณครูเล่ามา อธิบายมา อาจจะดูเยอะแยะชวนสับสน แต่ค่อย ๆ ศึกษาทำความเข้าใจไปก็จะไม่ยากเกินความสามารถของเราคนไทยแน่นอนค่ะ

และไหน ๆ ก็พูดถึงพระโอวาทของสมเด็จพระสังฆราชแล้ว คุณครูลิลลี่ก็ขอคัดลอกข้อความบางส่วนมาเป็นแง่คิดสำหรับคุณ ๆ ผู้อ่านนะคะ ข้อความตอนนั้นก็คือ “พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยได้ทรงฟื้นฟูประเพณีวิสาขบูชาไว้ด้วยดีแล้วบนแผ่นดินไทย สมควรที่ชาวไทยจะได้สืบสานพระพุทธศาสนา น้อมนำคุณค่าของวันสำคัญนี้มาสู่ตน ครอบครัว ชุมชน ประเทศชาติ และโลกนี้ให้ไพบูลย์ยิ่งขึ้นไป ถ้าท่านทั้งหลายอยู่ในพระสัทธรรมของสมเด็จพระบรมศาสดาเมื่อใด ความผาสุกสิริสวัสดิ์ทุกประการย่อมบังเกิดขึ้นเมื่อนั้น” คำว่า “สัทธรรม” หลาย ๆ คนไม่คุ้นหูคุ้นตาสักเท่าใด เพราะอาจจะเผลอคิดว่าสะกดผิดจากคำว่า สัจธรรม เสียด้วยซ้ำ

จริง ๆ แล้วคำว่า สัทธรรม อ่านว่า สัด-ทำ นะคะ ไม่ใช่ สัด-ทะ-ทำ ย้ำนะคะ อ่านว่า สัด-ทำ เป็นคำนามแปลว่า คำสอนของพระพุทธเจ้า เรียกว่า พระสัทธรรม หมายถึง ธรรมของสัตบุรุษหรือคนดี นั่นเอง

รู้ดังนี้ อ่านถึงตรงนี้แล้วก็หวังว่าทุกท่านจะได้แง่คิดดี ๆ จากไทยรัฐออนไลน์ในครั้งนี้ไปไม่มากก็น้อยนะคะ แล้วพบกันใหม่ สวัสดีค่ะ

instagram : kru_lilly

facebook : ครูลิลลี่

คุณครูลิลลี่