วันเสาร์ที่ 23 กันยายน พ.ศ. 2560
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

คอนเสิร์ตทางอีศาน

ในวงเสวนา งานวันนักเขียน 5 พ.ค. นักเขียนระดับดาวโลกออนไลน์เล่า เคยถาม สุชาติ สวัสดิ์ศรี วันข้างหน้าของหนังสือ คืออะไร? “เฟอร์นิเจอร์ ประดับบ้านเศรษฐี” พี่ใหญ่บนถนนหนังสือ ตอบ

ถ้าอนาคตหนังสือกระดาษ เป็นเช่นนี้ คำถามตามมา...หนังสือที่เหลืออยู่ในบ้านเศรษฐี เป็นหนังสือแบบไหน

คนแก่รุ่นผม รุ่นอายุเกิน 65 ปี มีงานวิจัยว่า อ่านออนไลน์แค่ 2% ฟังแล้วเห็นจะต้องเตรียมใจ

หนังสืออะไร ที่จะเก็บ หนังสืออะไร ที่จะให้คนที่ชอบ และหนังสืออะไรที่จะตัดสินใจทิ้ง

หนังสืออันดับหนึ่งที่ผมตั้งใจเก็บไว้แน่ น่าทึ่ง ว่าถึงวันนี้ยังยืนยงคงอยู่ได้ ศิลปวัฒนธรรมของมติชน สารคดี และเมืองโบราณ ของสำนักพิมพ์เมืองโบราณ และที่น่าทึ่งไม่น้อย น้องใหม่ นิตยสารรายเดือน ทางอีศาน

เล่มนี้ เล่มละ 100 บาท ของคุณปรีดา ข้าวบ่อ บริษัทชนนิยม อยู่มาได้ ปีนี้ปีที่ 6

ผมคัดย่อ เรื่องจันทน์เทศ เล่าไปแล้ว วันนี้ยังมีเรื่องติดใจอยากขยายต่อเรื่อง เข้าจ้ำ ผอกผี

คอลัมน์ “คำเก่าอย่าฟ้าวลืม” อินทร์ ลงเหลือ บอกว่า “เข้า” ในที่นี้ หมายถึง “ข้าว” คำเข้าจ้ำ มีสองความหมาย 1 ข้าวผอกผี หรือ “เข้าควดผีเข้า” และ 2 การละเล่นชนิดหนึ่งของเด็กๆ

ดร.ปรีชา พิณทอง อธิบายไว้ในสารานุกรมอีสานไทย—อังกฤษว่า

เข้าจ้ำ 1 การละเล่นของเด็กสิบคนขึ้นไป ปั้นข้าวเหนียวหนึ่งปั้น ยืนเป็นแถว ให้เด็กส่งข้าวเหนียวต่อๆกันไป จะส่งให้ใครก็ได้ ส่งให้เร็วๆ จนจำไม่ได้ว่าข้าวเหนียวอยู่กับใคร

นานพอควรก็หยุดถามว่า ข้าวเหนียวอยู่กับใคร ใครตอบถูก ก็ชนะ แล้วก็ตั้งต้นเล่นรอบใหม่

เข้าจ้ำ 2 ข้าวผอกผี มีข้าวเหนียวหนึ่งปั้น กล้วยหนึ่งใบ ถ้ากล้อยไม่มีเอาน้ำอ้อยหนึ่งก้อนแทน เมื่อผีเข้าสิงผู้ใด เถ้าจ้ำหรือหมอผี ก็จะเอามือขวาจับเครื่องผอก แล้วกล่าวคำเชิญผีออก

“ผีไฮ่นาปีป่าผีดงผีพงผีพราย ผีเสนียดจังไฮ มึงมาฝังอยู่ในเนื้อ มึงมาเฮื้ออยู่ในคีง เชิญมึงมากินข้าวกับกล้วย กินแล้วให้มึงหยับออก บอกหนีให้ มึงหนีไปถ้ำตาวันตกนกเขาเขียว ผีเหลียวมาให้ตามึงแตก ไม้ค้อนเท้ากูซิเดกหัวผี”

หมอผีพูดจบ ก็เอาเครื่องผอกจ้ำไปที่ตัวคนไข้ แล้วโยนของผอกไปทางทิศตะวันตก

วัดจะนานุกมพาสาลาว...อธิบายคำ “ผอก” ว่า เลี้ยงผีเรียกผอก เครื่องผอกผีจะเอาอะไรแล้วแต่ผีชอบ จะเป็นของคาวของหวานก็ได้

เด็กที่เกิดใหม่ พอล้างเสร็จ คนโบราณ ก็ผอกผีพรายผายผีป่า พร้อมกล่าวคำผอกว่า

กูหุกกูหุก กุกกู่กุกกู่ แม่นลูกสู เอาสามื้อนี้ กลายมื้อนี้ มื้อหน้าลูกกู”

แต่ผอกในคำไทยภาคกลาง หมายถึง “กลางวัน” เช่นคำว่า “กินผอก” กินมื้อกลางวัน

คาวี กลอนอ่าน ตอนหนึ่ง...เสบียงบ้างมาไม่ทันตะวันสาย เป็นเข้าผอกเลี้ยงพลที่คนพาย

มาถึงผอก ในโคลงลิลิตพระลอ...พระเอยอาบน้ำขุ่น เอาเย็น ปลาผอกหมกเหม็นยาว อยากเคี้ยว รุยรุยราคจำเป็น บ้างเมื่อ แคลนนา อดอยู่เยียวดิ้วเดี้ยว อยู่ได้ฉันใด

“ปลาผอก” คำนี้ น่าจะเป็นคำเขมร อ่านว่า “ผะ—อก” แปลว่า ปลาร้าสด

อ่านเรื่องลุ่มลึกทางภาษาอย่างนี้แล้ว ทางอีศานก็ต้องเป็นหนังสือที่เลือกเก็บไว้ในตู้เป็นอันดับต้น ส่วนใครที่อยากรู้จักหนังสือ “ทางอีศาน” ให้มากกว่านี้

จันทร์ 29 พ.ค.นี้ มีคอนเสิร์ตการกุศล “อมตะอีศาน” ที่โรงเบียร์เยอรมันตะวันแดง สาขารามอินทรา ศิลปิน ครูสลา คุณวุฒิ ต่ายอรทัย มนต์แคน แก่นคูน ละมัย แสงทอง ฯลฯ ไปกันคับคั่ง

โทร. 0—2944—5131—2 ถามกันดู...ดูคอนเสิร์ตแล้ว ก็หาหนังสือทางอีศานไว้ใส่ตู้...

อย่าลืม หนังสือในตู้ เป็นเอกลักษณ์เศรษฐี ในวันที่คนทั้งโลกนี้ พูดจากันด้วยภาษาออนไลน์ภาษาเดียว.

กิเลน ประลองเชิง