ผักบุ้ง สายบัว - thairath.co.th
บริการข่าวไทยรัฐ

ผักบุ้ง สายบัว

ข่าวน้ำท่วมหนักที่บางสะพาน ทีวีช่องไทยพีบีเอสตอนดึก กำแพงถุงทรายที่ลงแรงป้องกันโรงพยาบาล...แพ้น้ำพังทลาย ต่อด้วยภาพ คน 20 คน ท้ายรถปิกอัพ ติดน้ำกรำฝน

ไม่มีใครเข้าไปช่วยได้ ตั้งแต่หัวค่ำ ยันห้าทุ่ม...ผมนอนหลับฝันร้าย

ตื่นเช้าใจดีขึ้นมาหน่อย ดูข่าวไทยรัฐทีวี มีน้ำใจจากหลายฝ่าย...เข้าไปช่วยแล้ว

ทหารบกเหนื่อยหนัก ทหารเรือก็เข้าไปหนุน ติดตั้งเครื่องผลักดันน้ำลงทะเล ผมหวังว่าทุกแห่งที่น้ำท่วมหนัก มากน้อย...คงไม่มีอะไรเหลือบ่ากว่าแรงเกินไป

ยามยากอย่างนี้ จะมีใครที่ไหน นอกจากคนไทยด้วยกันเอง

เรื่องอย่างนี้ คนโบราณท่านสอนไว้หลายสำนวน สำนวนแรก น้ำผักบุ้งไป น้ำสายบัวมา

สำนวนนี้แปลตามตัว ก็ว่าเมื่อให้แกงผักบุ้งเขาไป เขาก็ให้แกงสายบัวมา ต่างตอบแทนกันและกัน

กาญจนาคพันธุ์บอกไว้ในหนังสือสำนวนไทย...สำนวนน้ำผักบุ้งไป น้ำสายบัวมา เราได้ยินน้อยกว่าสำนวนหมูไปไก่มา แต่สำนวนนี้ค่อนไปทางค้าขาย...แลกเปลี่ยนผลประโยชน์กัน

สำนวนนี้ฟังค่อนไปทางจีน...แต่ไม่ใช่จีนแท้ สำนวนจีนแท้ มีว่า เมื่อเอาวัวเขามาก็ต้องให้ม้าเขาไป

แต่สำนวนแขกออสมันลี...มือที่ให้อยู่เหนือมือที่รับ มีความหมายลึกซึ้งกว่า เหมือนสอนว่าให้เป็นคนมีใจเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่...ยิ่งกว่าจะหวังตอบแทน

สำนวนไทย สำนวนที่สอง น้ำพึ่งเรือเสือพึ่งป่า...หมายความว่า ต่างพึ่งพาอาศัยกันและกัน

คำ “น้ำพึ่งเรือ” ถ้าคิดมากไปก็มีปัญหา น้ำทำไมจะไปพึ่งเรือ เรือต่างหากที่น้ำพึ่ง

ก็มีคนแก้ไปในทางว่า น้ำเช่นลำคลอง จะเป็นคลองอยู่ได้ ก็ต้องอาศัยที่มีเรือขึ้นล่อง คลื่นจากเรือเซาะกัดทลายดินให้กระจายอยู่เสมอ ทั้งยังทำให้ต้นไม้ไม่กระจายกิ่งก้านออกมา

ถ้าไม่มีเรือขึ้นล่องคลองก็อาจตื้นเขิน ต้นไม้ก็ปกคลุม ไม่เป็นลำคลองอยู่ได้

สำนวนน้ำพึ่งเรือ...ยังมีคล้ายกัน ป่าพึ่งเสือ เรือพึ่งพาย...แต่ที่คุ้นมาก ก็คือ...เสือชุมเพราะป่าปก ป่ารกเพราะเสือยัง ดินเย็นเพราะหญ้ายัง หญ้ายังเพราะดินเย็น

อีกสำนวน ต่อจากน้ำพึ่งเรือ เสือพึ่งป่า ข้าพึ่งเจ้า บ่าวพึ่งนาย สำนวนหลังนี้ มีไว้เตือนใจคนเป็นนาย...ที่ดำรงฐานะ “นาย” อยู่ได้ เพราะมี “บ่าว” คอยรับใช้ใกล้ตัว

ภาษิต อิศรญาณ บทหนึ่ง มีคนท่องคล่องปาก...ชายข้าวเปลือกหญิงข้าวสารโบราณว่า น้ำพึ่งเรือเสือพึ่งป่าอัชฌาสัย...ประเด็นคิด ผู้หญิงกับผู้ชายก็ต้องอิงอาศัยกัน แต่ผู้ชายนั้นได้เปรียบกว่า เหมือนข้าวเปลือก ตกที่ไหนก็งอก

ส่วนผู้หญิงที่เป็นข้าวสาร พลาดพลั้งไปตกหล่นที่ไหนก็มักเน่า

เพราะฉะนั้น เกิดเป็นหญิงอย่ามัวหลงทะนงเป็นดอกฟ้ารอให้ชายปีนขึ้นไปท่าเดียว ดอกฟ้าจะต้องโน้มกิ่งลงมาหาชายบ้าง...

สำนวนไทยเหล่านี้...ปู่ย่าตายาย สอนให้ลูกหลาน...รู้จักการใช้ชีวิตร่วมกับคนอื่น ส่วนสำนวนที่สอนให้คนเป็นผู้นำ...ยิ่งใหญ่กว่าผู้นำด้วยกันเป็นสำนวนจีน...

ราษฎรเหมือนน้ำ ผู้นำเหมือนเรือ น้ำทำให้เรือลอยได้ น้ำก็จมเรือได้

เวลาน้ำหลากมา ตั้งหลักใช้กำลัง ใช้ปัญญา ดูแลราษฎรให้ดีๆ...เถิด

เวลาน้ำลด...น้ำในหัวใจคนไม่ได้ลดตาม...ถ้าได้หัวใจคนไว้มาก ก็อาจจะทำให้เรือลอยลำต่อไปเท่าไรก็ได้ เลือกตั้งไม่เลือกตั้ง ใครผู้ใดจะสนใจเล่า!

กิเลน ประลองเชิง


advertisement