บริการข่าวไทยรัฐ

ปานดำ มีอันตรายถึงชีวิตไหม?

ปานดำเป็นปานชนิดหนึ่ง ที่เกิดจากเซลล์ประเภท nevus cell ซึ่งสามารถสร้างเม็ดสีได้ ปกติปานหรือไฝประเภทนี้สามารถเกิดขึ้นได้ในคนทั่วๆ ไป ไฝหรือปานที่ขึ้นตามที่ต่างๆ ในร่างกายที่มีมาตั้งแต่เกิด ก็เป็นชนิดดังกล่าว ส่วนมากจะมีขนาด 0.5-1 เซนติเมตร แต่ในบางคนไฝหรือปานจะขยายใหญ่ขึ้นเป็นปานไฝขนาดกลางมีขนาดประมาณ 5-10 เซนติเมตร แต่ปานประเภทที่ขนาดใหญ่มากๆ จะเรียกว่า Giant congenital melanocyic nevus ซึ่งพบได้ค่อนข้างน้อย

หลายคนอาจมีความสงสัยว่าถ้าเกิดปานดำมีขนาดใหญ่หรือมีการขยายขนาดเป็นวงกว้างขึ้นเรื่อยๆ จะมีอันตรายถึงชีวิตไหม ในรายงานทางการแพทย์ยังไม่เคยพบว่าคนไข้ที่เป็นปานหรือไฝชนิดนี้กลายเป็นมะเร็งหรือเนื้อร้าย ปัญหาส่วนใหญ่ของคนไข้จะเป็นเรื่องของความสวยความงาม เพราะนอกจากคนไข้จะมีปานดำขนาดใหญ่แล้วหลายๆ รายคนก็อาจจะมีไฝตุ่มเล็กๆ จำนวนมากตามร่างกายด้วย รายที่เป็นปานหรือไฝตามตัวหรือในร่มผ้าอาจจะมีปัญหาน้อยกว่าคนไข้ที่มีไฝปานเกิดบริเวณใบหน้าหรือที่เปิดเผย ซึ่งสามารถมองเห็นได้ชัดเจนกว่า โรคปานนี้ไม่ได้ส่งผลอันตรายต่อชีวิตแต่อย่างใด โดยทั่วไป คนที่มีปานดำหรือไฝตามร่างกายจะไม่มีอาการใดๆ มักมีปัญหาเรื่องความสวยงามดังที่กล่าว หากผู้ที่เป็นปานดำมีอาการคันในบริเวณปานดำที่เป็นนั้น อาจไม่ได้มีสาเหตุมาจากตัวปานที่เป็นโดยตรง ดังนั้นหากมีอาการต่างๆ เกิดขึ้นบริเวณปานดำแพทย์ต้องดูจากสาเหตุอื่นๆ ร่วมด้วย

การรักษาปานดำ คนไข้ส่วนมากจะมารักษาปานดำที่เกิดในส่วนที่สามารถมองเห็นภายนอก เช่น ใบหน้า ลำคอ เป็นต้น การรักษาจะใช้เลเซอร์ ปัจจุบันมีสองชนิดคือใช้เป็นพวก ablative laser เช่น carbon dioxide laser ยิงทำลายปานดำออกบางส่วนให้ราบลง หรือใช้ pigment laser หรือเลเซอร์สีผิว ยิงทำลายปานดำยิงทำลายให้ปานจางลง แต่อย่างไรก็ตามผลการรักษาก็ยังไม่สามารถทำให้ตัวปานหรือไฝนี้หายไปได้หมด คืออาจจะทำให้ราบลง ดูเรียบขึ้นแต่ว่าก็ยังรักษาให้หายไปค่อนข้างยาก ส่วนการรักษาโดยการผ่าตัดออกนั้น เป็นวิธีการรักษาที่แพทย์ใช้กันมานาน แต่ก็ยังพบว่ามีปัญหาในการผ่าตัดในกรณีที่เป็นปานขนาดใหญ่มากๆ

อาจารย์นายแพทย์สมศักดิ์ ตันรัตนากร
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล