ข่าว
100 year

เปิดตัว 'ลีโอแทรป'..นวัตกรรม "กับดักไข่ยุง" อันแรกของไทย

ไทยรัฐฉบับพิมพ์25 มิ.ย. 2559 05:01 น.
SHARE

ฝนมาแล้ว เข้าหน้าฝนทีไร โรคภัยไข้เจ็บก็มักจะตามมาเป็นระลอกตั้งแต่ไข้หวัด ไข้หวัดใหญ่ ฉี่หนู แต่ที่มากที่สุดในช่วงหลังๆนี้เห็นจะเป็นไข้เลือดออก ซึ่งมีพาหะตัวเล็กๆแต่พิษสงร้ายกาจ นั่นก็คือ “ยุง”

องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่ายุงเป็นสัตว์ร้าย 1 ใน 15 ชนิด ที่คร่าชีวิตมนุษย์มากที่สุดในโลกถึง 725,000 คนต่อปี...!!!

ยุงมีมากกว่า 2,500 สายพันธุ์ เป็นพาหะของโรคต่างๆทั้งไข้เลือดออก ไข้ซิกา ไข้มาลาเรีย ไข้เหลือง โรคสมองอักเสบ ไข้ปวดข้อยุงลาย ฯลฯ

สำหรับประเทศไทยโรคที่น่าเป็นห่วง คือ..ไข้เลือดออก ซึ่งมีพาหะสำคัญ คือ “ยุงลาย” และมีแนวโน้มการระบาดค่อนข้างรุนแรง ส่วนหนึ่งมาจากการที่อุณหภูมิโลกสูงขึ้นและร้อนขึ้น ยุงจึงสามารถแพร่ขยายพันธุ์ได้อย่างรวดเร็วและเพิ่มจำนวนมากขึ้น

นอกจากการควบคุมป้องกันกำจัดยุงพาหะนำโรคแล้ว สิ่งสำคัญที่สุด คือ การลดการแพร่พันธุ์ของยุงลายลง ถือเป็นการตัดตอนการแพร่ระบาดของโรคที่ต้นเหตุทางหนึ่ง

ล่าสุด กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ได้คิดค้น “กับดักไข่ยุง” หรือลีโอ แทรป (Leo Trap) ถือเป็นนวัตกรรมใหม่ และเป็นกับดักไข่ยุงตัวแรกของประเทศไทยด้วย

นพ.อภิชัย มงคล อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ เล่าว่า นวัตกรรม “กับดักไข่ยุง” เป็นผลงานของนักวิจัยกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ที่เริ่มต้นมาจากแนวคิดว่า ยุงชอบที่มืดจึงใช้กับดักสีดำ และทำช่องกับดักซึ่งภายในบรรจุ สารดึงดูดที่สกัดจากน้ำหอยลาย ซึ่งเป็น กลิ่นที่ยุงชอบมากที่สุด เป็นตัวกระตุ้นให้ยุงบินเข้ามาวางไข่ เมื่อยุงบินเข้ามาแล้ว ก็จะติดกับสารกำจัดลูกน้ำยุงลายที่ชื่อว่าลาวาซีโอไลท์ซึ่งใส่ไว้ข้างใน ทำหน้าที่ฆ่าลูกน้ำทำให้ยุงไม่สามารถแพร่พันธุ์ต่อไปได้

“จากการวิจัยเราพบว่า กลิ่นหอยลายเป็นกลิ่นที่ยุงลายชอบมากที่สุด ทดลองง่ายๆแค่วางหอยลายไว้ในครัวสักพักยุงจะมาเกาะเต็มไปหมด เราจึงคิดค้นสารสกัดจากน้ำหอยลายมาเป็นตัวล่อยุงให้บินมาติดกับดัก เมื่อติดกับดักแล้ว พอยุงวางไข่เป็นลูกน้ำก็จะถูกสารกำจัดลูกน้ำยุงลายฆ่าไม่สามารถแพร่พันธุ์ได้” อธิบดีกรม วิทยาศาสตร์การแพทย์บอก และว่า สำหรับสารดึงดูดที่สกัดจากน้ำหอยลายนี้ เมื่อเปิดกับดักจะมีฤทธิ์ในการดึงดูดยุงได้ 2 เดือน ส่วนสารลาวาซีโอไลท์ ที่เป็นตัวฆ่าลูกน้ำยุงลายจะอยู่ได้นานถึง 6 เดือน

นพ.อภิชัย บอกว่า ยุงลายไม่ได้เป็นพาหะเฉพาะไข้เลือดออกเท่านั้น แต่ยังเป็นพาหะของไข้เดงกี่ ไข้ปวดข้อ ยิ่งปี 2559 นี้เป็นปีเอลนินโญ่ไม่ว่าเราจะป้องกันอย่างไร ก็จะมีปัญหาเรื่องยุงมากกว่าปกติอยู่แล้ว และก็เป็นวัฏจักรคือ เมื่อยุงเพิ่มขึ้นไข้เลือดออกก็จะเพิ่มมากขึ้นด้วย

ด้าน ดร.อภิวัฏ ธวัชสิน นักวิทยาศาสตร์ชำนาญการพิเศษสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ หนึ่งในทีมผู้วิจัยและคิดค้นนวัตกรรมกับดักไข่ยุง อธิบายว่า “กับดักไข่ยุง” สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการควบคุมยุงพาหะแบบผสมผสานได้ จากการทดสอบเปรียบเทียบสารดึงดูดการวางไข่และสารกำจัดลูกน้ำหลายๆชนิดในห้องปฏิบัติการ ผลการศึกษาพบว่าสารกำจัดลูกน้ำยุงลายทุกชนิดที่ศึกษาไม่มีฤทธิ์ในการกำจัดตัวอ่อนภายในไข่ยุง แต่จะทำให้ลูกน้ำยุงตายเมื่อฟักออกมา ในขณะที่สารสกัดจากหอยลายเป็นสารดึงดูดที่ดีที่สุดในการดึงดูดให้ยุงมาวางไข่ และสารลาวาซีโอไลท์ซึ่งเป็นสารกำจัดลูกน้ำในกับดักจะสามารถกำจัดลูกน้ำทั้งหมดที่ฟักออกมาได้ จึงมีความเหมาะสมมากที่สุดที่จะนำไปใช้ในกับดักเพื่อกำจัดลูกน้ำยุงลาย

ดร.อภิวัฏ บอกว่าจากการทดสอบประสิทธิภาพของกับดักไข่ยุง หรือลีโอ แทรป พบว่า แค่มียุงเพียง 2 ตัว เข้ามาติดกับดัก ก็สามารถกำจัดยุงได้ถึง 500 ตัวแล้ว เพราะยุงแม่พันธุ์ 1 ตัว จะวางไข่ได้ 300–500 ฟอง หากใช้กับดักเพียง 1 สัปดาห์ก็จะสามารถกำจัดยุงได้เป็นจำนวนมาก

สำหรับวงจรชีวิตของยุงลาย นักวิทยาศาสตร์จากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ บอกว่า ยุงลายตัวหนึ่งจะวางไข่ประมาณ 50-150 ฟองต่อครั้ง ขึ้นอยู่กับความสมบูรณ์ของตัวแม่พันธุ์และปริมาณเลือดที่ได้รับ ซึ่งวงจรชีวิตของยุงจะแบ่งเป็น 4 ระยะ คือ ระยะไข่ (egg) ระยะลูกน้ำ (larva) ระยะตัวโม่ง (pupa) และ ระยะตัวเต็มวัย (adult) ระหว่างการเจริญเติบโตในแต่ละระยะต้องมีการลอกคราบ แต่ละระยะจะมีรูปร่างแตกต่างกัน ระยะเวลาที่ใช้ในการเจริญเติบโตแตกต่างกันตามสภาพแวดล้อม ซึ่งขึ้นอยู่กับอุณหภูมิ อาหาร ความหนาแน่น และสายพันธุ์ของยุงลาย ไข่ยุงลายมีลักษณะยาวรี เป็นฟองเดี่ยว ขนาดประมาณ 1 มม. ออกมาใหม่ๆมีสีขาว ส่วนใหญ่ติดอยู่ที่ข้างภาชนะเหนือระดับน้ำเล็กน้อย ส่วนน้อยประมาณ 10-20% ที่ลอยอยู่บนผิวน้ำ ไข่จะเปลี่ยนเป็นสีดำภายในเวลา 12-24 ชั่วโมง ตามแต่สภาพอากาศ แม่ยุงลายจะไม่วางไข่ พร้อมกันทั้งหมด ตลอดชีวิตจะวางไข่ได้สูงสุด 7 ครั้ง ยุงลายใช้เวลาในการเจริญเติบโตจากไข่จนกระทั่งเป็นตัวเต็มวัยประมาณ 9-14 วัน จึงสามารถขยายพันธุ์ได้เร็วมาก ดังนั้น หากสามารถกำจัดการแพร่พันธุ์ของยุงลายได้แต่ระยะเริ่มต้นก็จะช่วยลดปัญหาได้

สำหรับกับดักไข่ยุง ลีโอ แทรป นี้ ประชาชนทั่วไปสามารถติดต่อขอซื้อได้ที่กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ภายในกระทรวงสาธารณสุข โดย 1 กล่องบรรจุ 2 กระปุกเพื่อให้สะดวกต่อการใช้งาน สำหรับใช้ในบ้าน 1 กระปุก และนอกบ้าน 1 กระปุก จะช่วยกำจัดยุงได้ทั้งในและนอกบ้าน ราคาเพียง 199 บาท และขณะนี้กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์กำลังยื่นขอจดนวัตกรรมไทยเพื่อนำไปผลิตในระดับอุตสาหกรรมต่อไป.

อ่านเพิ่มเติม...

แท็กที่เกี่ยวข้อง

สมาร์ทไลฟ์ลีโอแทรปกับดักไข่ยุงยุงไข้เลือดออกไข้ซิกาไข้มาลาเรียไข้เหลืองโรคสมองอักเสบไข้ปวดข้อยุงลายLeo Trapนวัตกรรมใหม่กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์สารสกัดจากน้ำหอยลายยุงวางไข่คอลัมน์คอลัมน์ฉบับพิมพ์คอลัมน์ไทยรัฐหนังสือพิมพ์ไทยรัฐไทยรัฐ

คุณอาจสนใจข่าวนี้