วันจันทร์ที่ 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2562
บริการข่าวไทยรัฐLogin
ดนตรีและสมอง : ร้องเพลงห่วย....เกิดได้ยังไง? (ตอนที่ 3)

ดนตรีและสมอง : ร้องเพลงห่วย....เกิดได้ยังไง? (ตอนที่ 3)

โดย หมอดื้อ
13 มี.ค. 2559 05:01 น.
  • Share:

บทนี้จะถกในประเด็นของ ‘หูทิพย์หรือหูอัจฉริยะ’ หรือ Absolute pitch ที่สามารถบอกจำแนกแยกแยะวิเคราะห์เสียงแม่นยำว่าเป็น ฟ้าประทานหรือผลักดันได้ และประเด็นของการที่มีปูมหลังทางวัฒนธรรม ทางเสียงดนตรีที่หลากหลาย จะมีผลต่อทักษะในการแยกแยะเสียงดนตรีที่ไม่คุ้นเคยหรือไม่

Absolute pitch หรือ Perfect pitch เป็นความสามารถพิเศษที่พบได้เฉพาะในคนบางกลุ่มเท่านั้น หลายๆการศึกษาก่อนหน้านี้รวมถึงบรรดาผู้เชี่ยวชาญในปัจจุบัน เชื่อว่าความสามารถพิเศษดังกล่าวถ่ายทอดทางพันธุกรรมและเป็นพรสวรรค์ที่ติดตัวมาแต่กำเนิด

อย่างไรก็ตาม มีคนตั้งสมมติฐานว่า การได้รับประสบการณ์เฉพาะบางชนิดอาจมีส่วนบ่งชี้หรือผลักดันให้เกิดการพัฒนาความสามารถที่เรียกว่า absolute pitch ได้ นอกจากนั้น Absolute pitch ยังน่าจะเชื่อมโยงกับความสามารถในการเรียนรู้ในด้านอื่นๆ เช่น ภาษา

ในการศึกษาแรกนั้น เป็นการศึกษาเพื่อตอบว่า Absolute pitch สามารถพัฒนาขึ้นได้จากการฝึกฝนด้านดนตรีหรือไม่ โดยทำการศึกษาคลื่นสมองชนิด Mismatch Negativity ที่เกิดจากการตอบสนองต่อการกระตุ้นด้วยเสียงเปียโน ไวโอลิน และ sine tone ทั้งในช่วงก่อนและหลังการฝึกซ้อมดนตรีในกลุ่มเด็กตัวอย่างที่ลงทะเบียนเรียนวิชาดนตรี

ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า มีการเพิ่มขึ้นของคลื่นสมองชนิด Mismatch Negativity อย่างมีนัยสำคัญในช่วงหลังการฝึกซ้อมดนตรีเมื่อเปรียบเทียบกับช่วงก่อนการฝึกซ้อมดนตรี

นอกจากนี้ การเล่นดนตรีจะมีความแม่นยำของตัวโน้ตมากขึ้นหลังจากการฝึกซ้อม ซึ่งความแม่นยำที่เพิ่มขึ้นนี้ยังสัมพันธ์กับคลื่นสมองชนิด MMN ที่เพิ่มขึ้นอีกด้วย และยังพบว่าเด็กในกลุ่มตัวอย่างบางคนซึ่งไม่มีความสามารถพิเศษด้าน Absolute pitch มาก่อนนั้นมีความสามารถในด้านดนตรีเทียบเท่ากับเด็กที่มีความสามารถพิเศษ Absolute pitch หลังจากได้รับการเรียนและฝึกซ้อม เป็นเครื่องแสดงว่าหูอัจฉริยะควรจะฝึกฝนได้

สำหรับการศึกษาที่สองนั้น เป็นการศึกษาในแง่ประสาทกายวิภาคเพื่อเปรียบเทียบปริมาณสายใยประสาท (fiber tracts) ในสมองของกลุ่มตัวอย่างที่เป็นนักดนตรีที่มีความสามารถพิเศษ absolute pitch นักดนตรีทั่วไป และคนทั่วไปที่ไม่ได้เป็นนักดนตรี

จากผลการศึกษา พบว่า ในกลุ่มตัวอย่างที่เป็นนักดนตรีที่มีความสามารถพิเศษ absolute pitch มีการเชื่อมโยงของ fiber tracts ในบริเวณของสมองส่วน temporoparietal ที่แน่นหนามากกว่าในกลุ่มตัวอย่างอื่นๆ นอกจากนี้ fiber tracts ที่หนาแน่นเช่นนี้สามารถพบได้เฉพาะในสมองซีกซ้าย (left hemisphere) เท่านั้น

ซึ่งข้อเท็จจริงดังกล่าวสอดคล้องไปในทางเดียวกันกับสมมติฐานที่ว่า absolute pitch นั้นเป็นกระบวนการพิเศษของสมองซีกซ้ายที่เกิดในบริเวณใกล้เคียงกับเปลือกสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับการได้ยิน และอาจอนุมานเกี่ยวโยงไปถึงทักษะในการเรียน และใช้ภาษา

ยังมีงานวิจัยแสดงให้เห็นว่า กลุ่มตัวอย่างที่เป็นนักดนตรีแม้ไม่ต้องมีหูทิพย์นั้น มีความสามารถในการเรียนรู้ด้านภาษาใหม่ๆได้ดีกว่ากลุ่มตัวอย่างที่เป็นคนทั่วไป เมื่อทำการศึกษาการทำงานของสมองด้วยเครื่อง fMRI พบว่าในกลุ่มตัวอย่างที่มีความสามารถในการเรียนรู้ด้านภาษาดีกว่านั้น มีการทำงานของสมองในส่วนที่เกี่ยวกับการได้ยิน หรือ auditory cortex มากกว่า ในขณะที่ในกลุ่มตัวอย่างที่ไม่ผ่านเกณฑ์การทดสอบในการเรียนรู้ภาษาใหม่นั้นกลับพบว่ามีการทำงานของสมองส่วน frontal area มากกว่า

ความแตกต่างทางด้านวัฒนธรรมมีผลต่อศักยภาพทางสมองและการเรียนรู้ของผู้คนที่อยู่ภายใต้อิทธิพลที่แตกต่าง โดยคนที่มีพื้นเพหนึ่งมักจะมีแนวโน้มคุ้นชินกับภาษาหรือสำเนียงของดนตรีและภาษาของท้องถิ่นนั้นๆ ซึ่งข้อสันนิษฐานดังกล่าวสามารถพิสูจน์ได้จากแบบการวิจัยจำลองที่อาศัยดนตรีพื้นเมืองชนิดต่างๆในการทดสอบทักษะการแยกแยะเสียงดนตรีของผู้คนที่มีเชื้อชาติแตกต่างกัน นอกจากวัฒนธรรมทางดนตรีที่ต่างกันจะมีผลต่อการรับรู้ที่แตกต่างกันแล้ว

จากผลการศึกษาที่กล่าวมาข้างต้น เชื่อว่าสามารถนำมาปรับใช้เพื่อการพัฒนาโปรแกรมดนตรีบำบัดสำหรับการรักษาผู้ป่วยที่มีความผิดปกติทางระบบประสาทได้และในปัจจุบันก็เริ่มมีการนำดนตรีถึงแม้จะยังไม่ถึงกับเป็นโปรแกรมเจาะลึกถึงสมองเป็นส่วนๆ นำมาใช้มากขึ้น

อย่างน้อยความสุขของการได้รับฟัง การฝึกซ้อมเครื่องดนตรี ที่ไม่ใช่เอาเป็นเอาตาย เหมือนแผ่นเด๊ะๆ จะพัฒนาสมองซีกขวาในการเผชิญปัญหาเฉพาะหน้า ด้วยแบบแผนที่ไม่แหกคอกนักตามสมองซีกซ้าย เวลาด้นสด ดังในบท กำเนิดสมองซีกซ้ายและขวา.

หมอดื้อ

อ่านเพิ่มเติม...

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้