วันพุธที่ 19 ธันวาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐLogin
กำเนิดตุ๊กตา

กำเนิดตุ๊กตา

  • Share:

ความเห็นเชิงประชดท้ายข่าว มีคนทั้งอาย ทั้งหายเห่อตุ๊กตาลูกเทพ หอบเอาไปฝากไว้ที่วัด ของผู้ประกาศข่าวทีวี...ประเทศไทยน่าจะเป็นประเทศเดียวที่มีข่าวอย่างนี้

ผมฟังแล้ว รู้สึกทันที...ไม่ใช่

หนังสือ 108 ซองคำถาม เล่ม 2 (สำนักพิมพ์สารคดี พิมพ์ครั้งที่ 2 พ.ศ.2543) คำถามที่ 188...พอจะทราบประวัติเกี่ยวกับความเป็นมาของตุ๊กตาหรือไม่

คำตอบ...รูปปั้นเล็กๆของผู้หญิงร่างท้วม อันเป็นสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์ เป็นแบบมาตรฐานของตุ๊กตาโบราณ และเป็นต้นแบบของตุ๊กตาสมัยใหม่

รูปปั้นเหล่านี้ มีทรวงอกใหญ่ หน้าท้องโป่งพองราวกับมีครรภ์ ปั้นขึ้นจากดินเหนียว เมื่อราว 4 หมื่นปีมาแล้ว โดย “โฮโมเซเปียนส์” มนุษย์รุ่นแรก

เมื่อคนในยุคแรก เริ่มบอกเล่าตำนานอภินิหารของเทพเจ้า และสร้างวิหารเพื่อบูชาเทพเจ้า การสร้างตุ๊กตาจากขี้ผึ้ง หิน เหล็ก หรือสำริด ให้มีลักษณะเหมือนเทพเจ้าก็เกิดตาม

ในอินเดีย 2 พันปีก่อนคริสต์ศักราช มีการปั้นรูปพราหมณ์ขี่หลังห่าน พระศิวะขี่วัวกระทิง พระอุมาเทวีขี่เสือ

ช่วงเวลาใกล้กัน ที่อียิปต์มีการฝังกล่องบรรจุตุ๊กตาไว้เต็ม ไปพร้อมกับศพผู้สูงศักดิ์ โดยจินตนาการว่าตุ๊กตาเหล่านั้นเป็นคนรับใช้ ที่จะตามไปคอยปรนนิบัติรับใช้ในภพหน้า

ตุ๊กตารูปบูชา เริ่มเปลี่ยนเป็นตุ๊กตาของเล่น เมื่อรูปปั้นเล็กๆเหล่านั้น ถูกทำขึ้นมาเป็นตัวแทนคนธรรมดาสามัญ เช่นรูปคนรับใช้ชาวอียิปต์ ในยุคสมัยนั้น ถ้าเด็กเอารูปสักการะมาเล่น จะเป็นการลบหลู่ของสูง

แต่ถ้าทำเป็นเพียงรูปปั้นมนุษย์เดินดิน คนทั่วไปจึงยอมรับได้

ตุ๊กตาของเล่นในยุคแรก ที่พบในตะวันออกกลาง และใกล้ๆรวมทั้งในโลกตะวันออก ไม่เคยอยู่ในรูปของเด็กทารกเหมือนตุ๊กตาในสมัยปัจจุบัน แต่มักจะอยู่ในรูปของผู้ใหญ่ตัวเล็กๆ

ราว 500 ปีก่อนคริสตกาล กรีกและโรมันมีตุ๊กตาของเล่น ซึ่งแขนขาขยับเคลื่อนไหวได้ มีผมทำจากผมคนจริงๆ ข้อต่อตรงสะโพก บ่า ข้อศอก และหัวเข่า เชื่อมกันไว้ด้วยเข็มหมุด

ตุ๊กตากรีกส่วนใหญ่ เป็นตุ๊กตาผู้หญิง นิยมเล่นกันในหมู่เด็กผู้หญิง

แม้ช่างชาวโรมัน จะทำตุ๊กตาดินเหนียวและขี้ผึ้งออกมาให้เด็กผู้ชายเล่น ก็มักทำเป็นรูปตุ๊กตาทหาร ยืนยันได้ว่าความแตกต่างทางพฤติกรรมพื้นฐานระหว่างเพศหญิงเพศชาย ได้ถูกกำหนดขึ้นอย่างน้อย 2,500 ปีมาแล้ว

ในกรีก แผ่นหินเหนือหลุมฝังศพจำนวนหนึ่ง มีคำจารึกของเด็กหญิงผู้เสียชีวิต มอบมรดกอันได้แก่ตุ๊กตาจำนวนมากให้แก่เพื่อนๆ

การเปลี่ยนแปลงตุ๊กตาผู้ใหญ่ เป็นตุ๊กตาทารก ไม่มีหลักฐานอธิบายไว้มากนัก หลักฐานเก่าที่มีอยู่บอกว่า ตุ๊กตาทารกวิวัฒนาการขึ้นในยุค

กรีกโบราณ (ศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสตกาล) ช่างประดิษฐ์ “ทารกน้อย” ในวงแขนของตุ๊กตา “คุณแม่”
ในเวลาไม่นาน ความนิยมตุ๊กตาทารก เริ่มมีมากกว่าตุ๊กตาผู้ใหญ่

นักจิตวิทยาอธิบายว่า เมื่อให้เด็กผู้หญิงเลือกระหว่างตุ๊กตาผู้ใหญ่กับตุ๊กตาทารก เด็กจะเลือกตุ๊กตาทารก โดยมองว่าตุ๊กตาเป็น “ทารกน้อย” ของเธอเอง และมองตัวเองเป็นเสมือน “คุณแม่”

จนกระทั่งเริ่มยุคคริสเตียน เด็กชาวกรีกและโรมัน เริ่มเพลิดเพลินกับตุ๊กตาไม้และตุ๊กตาดินเหนียวระบายสีที่เคลื่อนไหวได้ เด็กๆจะสนุกกับการแต่งตัวให้ตุ๊กตาด้วยเสื้อผ้าชุดจิ๋ว และจัดวางเครื่องเรือนในบ้านตุ๊กตาอย่างสนุกสนาน

อ่านเรื่องกำเนิดตุ๊กตา...จบ ก็จะพบว่ามนุษย์นั้น...ไม่ว่าจะเป็นมนุษย์ยุคแรก ยุคที่แบบเรียนใช้คำอธิบายว่า แต่ก่อน คนเรายังโง่ เมื่อสี่หมื่นปีที่แล้ว หรือมนุษย์ยุคใหม่...ที่ฉลาด ศิวิไลซ์ ก็ต้องมี ของเล่น ของรัก ของชอบ และของเชื่อ...เหมือนๆกัน

มนุษย์เกิดมา เมื่อมีอารมณ์กลัว ก็สร้างสิ่งที่ทำให้เชื่อให้อุ่นใจ เมื่ออารมณ์เหงา...ก็ทำตุ๊กตาไว้เป็นเพื่อนแก้เหงา...

คนไทยเป็นมนุษย์ธรรมดา ไม่ได้โง่เง่า ไม่ได้ขี้กลัวขี้เหงา ต่างจากมนุษยชาติที่ไหน แต่จะว่าไป หาของเล่นได้เก่งกว่าชาติใดๆ เป็นประชาธิปไตยไม่ถึงร้อยปี เปลี่ยนตุ๊กตารัฐธรรมนูญไปแล้วตั้ง 20 ตัว.

กิเลน ประลองเชิง

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้