กีฬา
100 year

กลอง–กบ

ไทยรัฐฉบับพิมพ์25 มิ.ย. 2558 05:01 น.
SHARE

เครื่องตีที่เป็นสัญลักษณ์ของชาวจ้วง...เขตปกครองตนเอง

ชนชาติจ้างกวางสี...มีรูปร่างเหมือนกลอง แต่ทำด้วยโลหะสำริด บางครั้งจึงเรียกว่าฆ้อง

ระหว่างปี 2434-2437 อาจารย์ศรีศักดิ์ วัลลิโภดม อาจารย์ปรานี วงษ์เทศ นำนักวิชาการมหาวิทยาลัยศิลปากร ไปทำงานวิจัยในหัวข้อ จ้วง พี่น้องเผ่าไทย เก่าแก่ที่สุด เรียกฆ้องหรือกลอง...แบบนั้นว่า มหรทึก

ผู้เชี่ยวชาญเรื่องมหรทึก...สรุปบทบาทของมหรทึกในหมู่ชาวจ้วง และชาวเย้าในกวางสีว่า...เสมือนเทพเจ้าองค์หนึ่ง มักเก็บไว้ในที่ปกปิดมิดชิด หรือฝังไว้ในหุบเขา ก่อนนำมาใช้ตีในวันขึ้นปีใหม่

จะมีพิธีเชิญ...เซ่นด้วยไก่ และเหล้า รินเหล้าสาดไปบนหน้ามหรทึก

พิธีศพชาวเย้า...มีมหรทึกกี่ใบในหมู่บ้าน จะต้องเอาตีทั้งวันทั้งคืนเพื่อปลอบขวัญผู้ตาย หนุ่มสาวรักกัน จะอธิษฐานด้วยการเอาปิ่นปักผมไปตีหรือเคาะ พวกเขาเชื่อว่าจะช่วยให้ได้แต่งงานกันและมีความรักต่อกันยั่งยืน

หมู่บ้านใดมีมหรทึกมาก จะทำให้มีความร่มเย็น พืชผลอุดมสมบูรณ์ เมื่อทางการเอามหรทึกไปไว้ในพิพิธภัณฑ์ ไม่นาน... ชาวบ้านจะพากันไปขอคืน

เทศกาลบูชากบ ชายหนุ่มจะผลัดกันตีมหรทึกตลอดทางที่ชาวบ้าน แยกย้ายกันหากบ เพื่อจับมาทำพิธี ใส่กระบอกไม้ไผ่เอาไปฝังที่ภูเขา พิธีเสี่ยงทาย ดูจากซากกบที่ฝังไว้ปีที่แล้ว

ถ้ากระดูกมีสีทอง ข้าวปลาจะสมบูรณ์ ถ้าสีขาว ปลูกฝ้ายจะดีกว่า

ถ้าสีดำ เป็นลางไม่ดี ปีนั้นน้ำจะท่วม

แต่แม้น้ำท่วมหรือฝนแล้ง มหรทึกช่วยได้...เมื่อน้ำท่วมโยนลงไปในน้ำ น้ำจะลดไปเอง ถ้าฝนแล้ง พิธีขอฝนเริ่มต้นจากแต่งตัวหมาตัวผู้เอาขึ้นขบวนแห่...แล้วตีมหรทึกไปด้วย

ชาวจ้างในกวางสี เมื่อปี 2437 มี 13 ล้านคน (ตอนนี้ 16 ล้านคน) เป็นพี่น้องชนชาติไทยที่ใหญ่ที่สุดในบรรดาชนชาติไทยทั้งหลาย นอกดินแดนประเทศไทย

ประจักษ์พยานจากมหรทึก...ชี้ชัดถึงการเป็นชาติเก่าแก่ ไม่น้อยกว่า 2,000 ปี จนกล่าวได้ว่าเป็นส่วนหนึ่งของอารยธรรมเก่าแก่ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ก่อนที่มีการรับอารยธรรมจีนและอินเดีย

ขณะชนชาติไทยกลุ่มอื่น เคลื่อนตัวไปสร้างบ้านแปลงเมืองตามแนวทิศเหนือ-ใต้ตามลุ่มแม่น้ำโขง สาละวิน อิรวดี และอื่นๆ ผสมปนเป กับชาติและเผ่าต่างๆ จนเกิดเป็นรัฐและอาณาจักรที่ได้รับอิทธิพลจากอินเดีย

ชาติจ้วง ยังคงตั้งถิ่นฐานอยู่ตอนใต้ของจีนในกวางสี แต่ชาวจ้วงคือคนจีน เพราะอยู่ในดินแดนประเทศจีน ได้รับอิทธิพลวัฒนธรรมจีน แต่สำนึกชาวจ้วงก็ยังเป็นไทย รักษาความเป็นไทย ด้วยการใช้ภาษาไทย

มหรทึกสัญลักษณ์ความเป็นจ้าง ในพิพิธภัณฑ์กวางสี มี 7 ชนิดจาก 8 ชนิด กลุ่มเก่าที่สุดขุดพบในมณฑลยูนนาน ราว 2,500 ปีมาแล้ว ภาพเขียนสีที่ผาลาย หรือที่หน้าผาภูเขาฮวาซัน ริมแม่น้ำหมิงเจียงและจ่อเจียง ผู้คนกำลังทำพิธีกรรม อยู่รอบๆมหรทึก

บางคนตี แต่หลายคนเต้นรำ ในท่ายืนกางขา และยกแขนสองข้างชูขึ้นฟ้า คล้ายกบกางขาสี่ขา นี่คือพิธีกรรมขอน้ำ ขอฝน กบเป็นสัตว์สัญลักษณ์เกี่ยวกับน้ำและฝน ที่มาของความอุดมสมบูรณ์

ภาพเหล่านี้...บ่งบอกอายุของผู้คน เมื่อราว 3,000 ปีลงมา เป็นรูปธรรม มีตัวตนจริง

นี่คือผลผลิตทางวัฒนธรรมของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในยุคที่มีความสามารถทำโลหะสำริดและเหล็กแล้ว ไม่ปรากฏพบในอารยธรรมจีนและอินเดีย

ผมอ่านหนังสือ จ้วง พี่น้องเผ่าไทยเก่าแก่ที่สุด แล้วก็พอสรุปได้ว่า ไม่ว่าจะเป็นเผ่าจ้วงหรือเผ่าไทย...เรามีวิถีชีวิต ที่คุ้นเคยกับการพึ่งพาฝน ขอฝน มายาวนานเหลือเกิน

สามพัน...ปีที่แล้ว เราตีมหรทึก เต้นระบำกบ...ขอฝน ปีนี้คนระดับอธิบดี เพิ่งทำพิธีขอฝน...ฝนก็ยังไม่มา ชาวนาสามชุก แย่งกันสูบน้ำ...

บางแห่งมีข่าวขโมยอุปกรณ์เครื่องสูบน้ำ ฯลฯ ในความสิ้นหวัง ทั้งหลายทั้งปวง จะพึ่งรัฐก็พึ่งไม่ได้

เมื่อไม่มีน้ำรัฐทำได้แค่ขอให้หยุดทำนา เมื่อชาวนาเลิกทำนา ปัญหาน้ำก็จะหมดไป

น่าเสียดาย เราได้รัฐบาลที่มีสติปัญญาจัดการปัญหาน้ำได้เท่านี้เอง.

กิเลน ประลองเชิง

อ่านเพิ่มเติม...

แท็กที่เกี่ยวข้อง

ชักธงรบกิเลน ประลองเชิงมหรทึกเทศกาลบูชากบพิธีเสี่ยงทายเต้นระบำกบพิธีขอฝน

ข่าวแนะนำ

Most Viewed

คุณอาจสนใจข่าวนี้