วันจันทร์ที่ 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2562
บริการข่าวไทยรัฐLogin
กฎหมายการอุดมศึกษา ตอนที่ 4 อำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการ

กฎหมายการอุดมศึกษา ตอนที่ 4 อำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการ

  • Share:

การบริหารด้วยคณะกรรมการมีความเหมาะสมกับธรรมชาติของการอุดมศึกษาและการบริหารด้วยคณะกรรมการมีอยู่ในสถาบันอุดมศึกษาทุกแห่ง ทำให้บุคลากรของสถาบันอุดมศึกษาคุ้นเคยกับการบริหารด้วยคณะกรรมการ อำนาจหน้าที่ตลอดจนความรับผิดชอบของคณะกรรมการควรกำหนดไว้ในพระราชบัญญัติเพื่อให้บุคลากรของสถาบันอุดมศึกษารวมทั้งคณะกรรมการเองมีความเข้าใจตรงกัน

อำนาจหน้าที่ของ “คณะกรรมการการอุดมศึกษา” ควรเป็นอำนาจในการกำหนดกฎเกณฑ์พิจารณาวินิจฉัยประเด็นที่ขัดหรือแย้งกับกฎเกณฑ์ที่กำหนดขึ้นรวมทั้งอำนาจในการพิจารณาตัดสินคุณค่า และการรับรองสิทธิหรือกิจการต่าง ๆ ของบุคลากรในสถาบันอุดมศึกษาและสถาบันอุดมศึกษาเองในฐานะที่เป็นนิติบุคคลโดยไม่เกี่ยวข้องกับอำนาจในการบังคับใช้กฎเกณฑ์เหล่านั้น และอำนาจหน้าที่นั้นไม่จำเป็นต้องมีลักษณะที่คงที่แน่นอน แต่ควรมีความยืดหยุ่นให้ใช้อำนาจได้อย่างสมเหตุสมผล เพียงแต่อำนาจในการออกกฎเกณฑ์หรือพิจารณานั้นต้องเป็นสิ่งที่ถูกยอมรับว่าเป็นอำนาจที่มาจากแหล่งที่สามารถออกกฎเกณฑ์ได้หรือเป็นสิ่งที่สามารถพิจารณาตัดสินคุณค่าหรือการรับรองการอนุญาตให้บางสิ่งบางอย่างเกิดขึ้นได้

ตัวอย่างอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการการอุดมศึกษาได้แก่อำนาจในการเสนอนโยบายและแผนการส่งเสริมและพัฒนาการอุดมศึกษาอำนาจในการออกกฎเกณฑ์มาตรฐานการอุดมศึกษา มาตรฐานหลักสูตร การจัดการเรียนการสอนการจัดตั้ง ยุบ รวม เลิก ปรับปรุง ขยายสถาบันอุดมศึกษา รับรองคุณวุฒิ กำหนดกระบวนการประเมินและการประกันคุณภาพการศึกษาการรับบุคคลเข้าศึกษาในระดับอุดมศึกษา การสนับสนุนทางด้านการเงินการบริหารจัดการกองทุน กำกับดูแลคณะกรรมการบริหารการอุดมศึกษา ออกกฎ ระเบียบข้อบังคับที่จำเป็นต่อการอุดมศึกษา และเสนอแนะปรับปรุงกฎหมายการอุดมศึกษาเป็นต้น

อำนาจหน้าที่ของ “คณะกรรมการบริหารการอุดมศึกษา” ซึ่งอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการการอุดมศึกษา ไม่มีหน้าที่ในการใช้อำนาจหรือบังคับใช้อำนาจของคณะกรรมการการอุดมศึกษาแต่ทำหน้าที่หลักในการติดตาม ตรวจสอบการดำเนินการให้กฎเกณฑ์และการพิจารณาตัดสินคุณค่าและการรับรองสิทธิหรือกิจการต่างๆ ต้องได้รับการคุ้มครองหรือดำเนินการตามที่คณะกรรมการการอุดมศึกษากำหนดคณะกรรมการบริหารการอุดมศึกษาเน้นการทำงานในเชิงเสนอแนะ ช่วยเหลือ คุ้มครอง แก้ไขมากกว่าการทำหน้าที่ผู้คอยจับผิดสถาบันอุดมศึกษา และให้ทำหน้าที่เป็นเลขานุการคณะกรรมการการอุดมศึกษาในขณะเดียวกันด้วย

ส่วนอำนาจหน้าที่ในการบังคับใช้กฎเกณฑ์และการพิจารณาตัดสินคุณค่าและการรับรองสิทธิหรือกิจการต่างๆ ของคณะกรรมการการอุดมศึกษาควรให้เป็นหน้าที่ของ “สภาสถาบันอุดมศึกษา”ซึ่งประกอบด้วยคณะกรรมการตามที่กฎหมายของสถาบันอุดมศึกษาบัญญัติแต่ละแห่งไว้ทั้งนี้เป็นการจัดการโครงสร้างการใช้อำนาจและหน้าที่ตามลำดับ “ศักดิ์ของกฎหมาย” ที่ได้บัญญัติไว้

อธิบายเพื่อขยายความหลักการดังกล่าว

“คณะกรรมการการอุดมศึกษา” ทำหน้าที่ออกกฎเกณฑ์โดยมี “คณะกรรมการบริหารการอุดมศึกษา” ซึ่งอยู่ในกำกับของคณะกรรมการการอุดมศึกษาเป็นฝ่ายติดตาม ตรวจสอบการดำเนินการตามกฎเกณฑ์ และรายงานให้กับคณะกรรมการการอุดมศึกษาเพื่อดำเนินการต่อไปคณะกรรมการบริหารการอุดมศึกษาไม่มีอำนาจและหน้าที่บังคับใช้ ออกคำสั่ง กำกับหรือดำเนินการเองเว้นแต่ได้รับมอบหมายจากคณะกรรมการการอุดมศึกษาเป็นครั้งคราว หรือเว้นแต่อำนาจในการบริหารจัดการงานประจำในสำนักงานบางกรณี ทั้งนี้เพื่อปกป้องคุ้มครองให้คณะกรรมการบริหารการอุดมศึกษาสามารถทำงานอย่างราบรื่นไม่เป็นปฏิปักษ์กับสถาบันอุดมศึกษาโดยตรง

ฝ่ายที่บังคับใช้กฎเกณฑ์ให้เป็นไปตามที่คณะกรรมการการอุดมศึกษาได้ออกกฎเกณฑ์ได้แก่ “สภาสถาบันอุดมศึกษา” ซึ่งมีคณะกรรมการสภาตามองค์ประกอบและจำนวนตามที่พระราชบัญญัติของแต่ละสถาบันอุดมศึกษาบัญญัติไว้ซึ่งมีหน้าที่กำกับดูแลฝ่ายบริหารของสถาบันอุดมศึกษาตามกฎหมายหรือพระราชบัญญัติของสถาบันอุดมศึกษาแต่ละแห่งด้วยศักดิ์ของกฎหมายในระดับพระราชบัญญัติเหมือนกันถ้าคณะกรรมการการอุดมศึกษาตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติ จะมีฐานะลำดับเทียบเคียง (แต่ไม่เท่าเทียม) กับสภาสถาบันอุดมศึกษา ซึ่งตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติของสถาบันอุดมศึกษาแต่ละแห่ง สถาบันอุดมศึกษาส่วนมากมีสถานะทางกฎหมายเป็นนิติบุคคล แต่คณะกรรมการการอุดมศึกษาและกรรมการสภาสถาบันอุดมศึกษา เป็นกลุ่มบุคคล ไม่มีสถานะเป็นนิติบุคคลเหมือนกับตัวสถาบันอุดมศึกษา

การใช้อำนาจตามกฎหมายซึ่งเกี่ยวข้องกับโครงสร้างการบริหารและศักดิ์ของกฎหมายจึงควรได้รับการพิจารณาให้รอบคอบ เพื่อมิให้เกิดข้อโต้แย้งทั้งด้านความรู้สึกและศักดิ์ศรีของบุคลากรในสถาบันอุดมศึกษากับคณะกรรมการการอุดมศึกษา กรรมการบริหารการอุดมศึกษา กรรมการสภาสถาบันอุดมศึกษารวมทั้งข้อโต้แย้งในด้านของข้อกฎหมาย ศักดิ์ของกฎหมาย หลักนิติศาสตร์ หลักนิติธรรมและวัฒนธรรมการอุดมศึกษาของประเทศไทย

ความรับผิดชอบของคณะกรรมการ

ความรับผิดชอบและการตรวจสอบการทำงานของคณะกรรมการการอุดมศึกษา อาจเชื่อมโยงกับประชาชนผ่านทางคณะรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ โดยคณะรัฐมนตรีมีอำนาจในการแต่งตั้ง ถอดถอนหรือให้ออกเนื่องจากฝ่ายการเมืองต้องรับผิดชอบต่อความสำเร็จหรือความล้มเหลวของการจัดการศึกษาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้และเพื่อไม่ให้ฝ่ายการเมืองใช้เป็นข้ออ้างปฏิเสธความรับผิดชอบ

ส่วนการตรวจสอบคณะกรรมการบริหารการอุดมศึกษาเป็นหน้าที่ของคณะกรรมการการอุดมศึกษาอยู่แล้วถึงแม้คณะกรรมการการอุดมศึกษาและคณะกรรมการบริหารการอุดมศึกษาไม่มีฐานะเป็นนิติบุคคล ไม่อาจถูกฟ้องหรือฟ้องร้องต่อศาลได้ แต่สามารถรับผิดในฐานะกลุ่มบุคคลซึ่งจะรับผิดเป็นรายบุคคลตามพฤติการณ์หรือพฤติกรรมของแต่ละคนได้ สถาบันอุดมศึกษาในฐานะนิติบุคคลมีอำนาจฟ้องคณะกรรมการทั้งคณะและรายบุคคลต่อศาลในกรณีที่ได้ใช้อำนาจโดยมิชอบ หรือฝ่าฝืน กฎ ระเบียบ ข้อบังคับหรือกฎหมายทั้งทางแพ่ง อาญา และปกครองได้

การตรวจสอบและประเมินการทำงานของคณะกรรมการการอุดมศึกษาและคณะกรรมการบริหารการอุดมศึกษาให้ดำเนินการโดยสถาบันอุดมศึกษา คณะรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการโดยพิจารณาจากรายงานประจำปีของคณะกรรมการดังกล่าวและการประเมินเชิงประจักษ์แบบมีส่วนร่วมของสถาบันอุดมศึกษาต่างๆ ทุกๆ 2 ปี เมื่อมีการประเมินให้เสนอแนะเพื่อการแก้ไขปรับปรุงหรือพัฒนาประกอบด้วย

(โปรดติดตามตอนต่อไป)

รองศาสตราจารย์ ดร.กฤษมันต์ วัฒนาณรงค์

อ่านเพิ่มเติม...

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้