วันจันทร์ที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2560
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

เสาหลักประชาธิปไตย

สมชัย ศรีสุทธิยากร


แม้จะถูกรีเซ็ตพ้นตำแหน่งกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) แน่นอนแล้ว แต่นายสมชัย ศรีสุทธิยากร ก็ยังทำหน้าที่อย่างแข็งขัน ล่าสุดเปิดเผยว่า การสรรหาองค์กรอิสระ รวมทั้ง กกต.อาจมีปัญหา เพราะรัฐธรรมนูญกำหนดคุณสมบัติกรรมการสรรหาไว้สูง จากการตรวจสอบพบว่าบางคนขาดคุณสมบัติ หากตรวจสอบในภายหลังพบว่าขาดคุณสมบัติ อาจถูกโต้แย้งการสรรหา

คณะกรรมการสรรหาองค์กรอิสระต่างๆ เป็นไปตามรัฐธรรมนูญ มีประธานศาลฎีกาเป็นประธานกรรมการ ส่วนกรรมการอื่นประกอบด้วยประธานสภาผู้แทนราษฎร ผู้นำฝ่ายค้านในสภา ประธานศาลปกครองสูงสุด และกรรมการที่ได้รับแต่งตั้งจากองค์กรอิสระ องค์กรละหนึ่งคน และในขั้นสุดท้าย จะต้องได้รับความเห็นชอบจากวุฒิสภา ด้วยคะแนนกึ่งหนึ่ง

ในระหว่างที่ยังไม่มีวุฒิสภา รัฐธรรมนูญให้สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ให้ความเห็นชอบแทนวุฒิสภา และอาจกลายเป็นปัญหาที่ร้ายแรงมากกว่าที่นายสมชัยชี้ให้สังคมรับทราบ และอาจมีผลกระทบถึงระบอบประชาธิปไตย เนื่องจาก สนช.มาจากการแต่งตั้งของ คสช.อาจถูกการเมืองแทรกแซงได้หรือไม่ และการแต่งตั้งองค์กรอิสระ จะเป็นไปด้วยความโปร่งใสหรือไม่

กรรมการองค์กรอิสระหลายองค์กร ที่จะต้องรีเซ็ตเซ่นสังเวยรัฐธรรมนูญใหม่และกฎหมายลูกใหม่แน่นอนแล้วคือ กกต.และคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) แต่อาจรวมไปถึง ป.ป.ช.หรือแม้แต่ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ล้วนแต่มีอำนาจหน้าที่สำคัญ เช่น กกต.ต้องตรวจสอบการเข้าสู่อำนาจ และ ป.ป.ช.ตรวจสอบการใช้อำนาจ มีการทุจริตหรือไม่

ความกังวลที่ว่าอาจมีการเมืองแทรกแซงในกระบวนการแต่งตั้งองค์กรอิสระ ไม่ใช่เรื่องจินตนาการ แต่เป็นเรื่องจริงที่เคยมีมาแล้ว ในยุคสมัยของรัฐบาลเลือกตั้งบางคณะ มีการกล่าวหาว่าใช้อำนาจการเมือง เข้าแทรกแซงการแต่งตั้งองค์กรอิสระบางองค์กร โดยผ่านทางวุฒิสภา ซึ่งเป็นผู้ให้ความเห็นชอบขั้นสุดท้าย และเป็นข้ออ้างหนึ่งของการรัฐประหาร

อำนาจหน้าที่สำคัญขององค์กรอิสระ ตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ ระบุว่า การปฏิบัติหน้าที่ และการใช้อำนาจขององค์กรอิสระ ต้องเป็นไปโดยสุจริต เที่ยงธรรม กล้าหาญ และปราศจากอคติทั้งปวง มีคำถามว่าหากองค์กรอิสระใดได้รับการแต่งตั้ง ภายใต้การอุปถัมภ์ของบุคคลหรือองค์กรใด องค์กรอิสระนั้นยังจะสามารถทำหน้าที่โดยอิสระ กล้าหาญและไร้อคติหรือไม่

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ตั้งแต่ฉบับ 2540 เป็นต้นมา ต่างสืบทอดการมีองค์กรอิสระอย่างต่อเนื่อง เพราะเป็นกลไกสำคัญในการตรวจสอบและถ่วงดุลอำนาจ เป็นหนึ่งในเสาหลักของระบอบประชาธิปไตย ควบคู่กับการเลือกตั้ง การค้ำประกันสิทธิเสรีภาพ และหลักนิติธรรม การแทรกแซงองค์กรอิสระ คือการทำลายระบบการตรวจสอบและระบอบประชาธิปไตย.