วันอังคารที่ 26 กันยายน พ.ศ. 2560
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ต้องประชาพิจารณ์แท้

การเช่าที่สาธารณะของบริษัทเครื่องดื่มชูกำลังยักษ์ใหญ่กลายเป็นเรื่องราวใหญ่โต ชาวบ้านเข้าชื่อยื่นหนังสือคัดค้านต่อนายกรัฐมนตรี และเลขาธิการสมาคมองค์กรพิทักษ์รัฐธรรมนูญ ร้องเรียนต่อ ป.ป.ช. ให้ตรวจสอบรัฐมนตรีว่าการ รัฐมนตรีช่วยว่าการ และอธิบดีกรมที่ดิน ที่อาจเข้าข่ายการทุจริต หรือกระทำผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ตามกฎหมาย ป.ป.ช.

คือกรณีที่รัฐมนตรีมหาดไทยอนุมัติให้บริษัทเช่าที่สาธารณะห้วยเม็ก ต.บ้านดง อ.อุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น 31 ไร่ 2 งาน โดยอ้างว่าเป็นที่แห้งแล้ง ไม่มีแหล่งน้ำธรรมชาติและประชาชนไม่ได้ใช้ประโยชน์ แต่จากการตรวจสอบของนักข่าว พบว่าเป็นป่าสมบูรณ์ มีต้นไม้ใหญ่ยืนต้นหนาแน่น และประชาชนยังใช้ประโยชน์ร่วมกัน เช่นเก็บเห็ดและหาของป่า

นายก อบต.บ้านดง อ้างว่าเรื่องนี้ผ่านการทำประชาพิจารณ์ของผู้นำชุมชน 15 หมู่บ้าน และผ่านความเห็นชอบของอำเภอ จังหวัด และกระทรวงมหาดไทย แต่มีชาวบ้านบางคนยืนยันว่าไม่เคยร่วมประชาพิจารณ์ แม้จะมีชื่อของตนถูกนำไปอ้าง และการที่มีประชาชนออกมาคัดค้าน แสดงว่าไม่มีการรับฟังความเห็นประชาชนอย่างแท้จริง

รัฐมนตรีมหาดไทยชี้แจงว่า ทุกอย่างดำเนินการตามขั้นตอนกฎหมาย มีการทำประชาพิจารณ์ในระดับท้องถิ่น ผ่านจังหวัด กรมที่ดินและกระทรวง แต่ถ้าตรวจพบว่าผู้เช่าทำผิดเงื่อนไข ก็สามารถยกเลิกเพิกถอนได้ ขั้นตอนต่อไปเป็นหน้าที่ของ ป.ป.ช. ที่จะตรวจสอบ เพื่อทำความจริงให้ปรากฏ หรือมิฉะนั้น อาจมีการฟ้องร้องถึงศาลปกครอง

อีกด้านหนึ่งซึ่งน่าจะตรวจสอบด้วยเช่นกัน คือเรื่องที่เรียกกันว่า “ประชาคม” หรือ “ประชาพิจารณ์” บ่อยครั้งเป็นเพียงการรับฟังความคิดเห็น แค่เป็นพิธีกรรม ไม่จริงจังตามประเพณีราชการ แม้แต่ระดับชาติก็มีเรื่องราวแบบนี้ แม้แต่การออกเสียงประชามติร่างรัฐธรรมนูญก็ไม่ยอมให้ฝ่ายเห็นต่างแสดงความคิดเห็น ทั้งที่กฎหมายระบุว่า “บุคคลย่อมมีเสรีภาพในการแสดงความเห็น”

บทบัญญัติรัฐธรรมนูญ 2560 เขียนไว้ชัดเจนว่า การที่รัฐจะอนุญาตให้ผู้ใดดำเนินการใดที่มีผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม หรือส่วนได้เสียของชุมชน ต้อง “จัดให้มีการรับฟังความคิดเห็น” ของผู้มีส่วนได้เสียหรือชุมชนที่เกี่ยวข้อง แต่บ่อยครั้งมักจะไม่ใช่ประชาพิจารณ์ที่แท้ อย่างกรณีที่เป็นข่าว มีเพียงปิดประกาศให้ชาวบ้านคัดค้านภายใน 30 วัน

รัฐธรรมนูญ 2560 ถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าเป็นประชาธิปไตยครึ่งใบ เปิดช่องให้ “คนนอก” ที่ไม่ผ่านเลือกตั้งเป็นนายกรัฐมนตรี แต่จุดเด่นและจุดดีที่สุด น่าจะได้มาตรา 77 ที่ระบุว่า ก่อนตรากฎหมายทุกฉบับ ต้องจัดให้รับฟังความคิดเห็นผู้เกี่ยวข้อง และวิเคราะห์ผลกระทบอย่างเป็น ระบบ เป็นประชาธิปไตยที่ประชาชนมีส่วนร่วม แต่มีปัญหาว่าปฏิบัติจริงหรือไม่?