บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ไพรมารีแก้ปัญหาได้?

กฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญ ยังเป็นวิวาทะการเมืองที่ยืดเยื้อต่อไป ล่าสุดคือร่าง พ.ร.บ.ว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส.โฆษก กรธ.แถลงว่า มีการพิจารณาเพิ่มเติมหลายประเด็นที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์มากที่สุด คือให้ผู้สมัคร ส.ส.ของพรรคในแต่ละเขต มีเบอร์หรือหมายเลขต่างกัน เพราะระบบเลือกตั้งเปลี่ยน เชื่อว่าแบบใหม่ยุติธรรมกับทุกฝ่าย

แต่นักการเมืองทั้งจากพรรคเพื่อไทยและพรรคประชาธิปัตย์ไม่เห็นพ้องด้วย ถามว่าทำไมไม่ใช้แบบเดิม แบบที่ประชาชนจำได้ง่าย ไม่สับสน และเน้นส่งเสริมระบบพรรค คือให้ผู้สมัครของแต่ละพรรคได้เบอร์เดียวกัน แต่บางคนประชดว่าถ้าจะเอาอย่างนี้ก็เอา เอาให้มันยากที่สุดให้คนงุนงงไปเลย แต่อย่าให้ถึงกับต้องให้คนตีลังกาไปเลือกตั้ง

อาจเป็นการทดลองวิชาอีกเรื่อง ของ กรธ.เช่นเดียวกับการเปลี่ยนการเลือกตั้งเป็น “ระบบจัดสรรปันส่วนผสม” ใช้บัตรใบเดียวเลือกได้ทั้ง ส.ส.เขตและ ส.ส.บัญชีพรรค เลิกล้มระบบแต่ละพรรคเบอร์เดียวกันทั้งประเทศ ที่มุ่งทำให้พรรคเข้มแข็ง โดยเน้นการเลือกพรรค เพื่อให้ได้รัฐบาลที่เข้มแข็ง แต่ระบบใหม่เน้นการเลือกคนคือผู้สมัคร ส.ส.เขต

การทดลองวิชาอีกเรื่องหนึ่ง คือการออกกฎหมายพรรคการเมืองบังคับให้ทุกพรรคจัดให้สมาชิกพรรคเป็นผู้สรรหาผู้สมัคร ส.ส.ของพรรคในแต่ละเขต ที่เรียกกันว่า “ไพรมารี” โดยลอกแบบมาจากโลกตะวันตก เช่น สหรัฐอเมริกา ที่มีวัฒนธรรมการเมืองต่างจากไทยคนละเรื่อง เนื่องจากคนอเมริกันตื่นตัวทางการเมืองสูง คนส่วนใหญ่ต่างผูกพันเป็นสมาชิกพรรค

สหรัฐฯมีการเมืองระบบสองพรรคที่มั่นคง แม้จะมีหลายพรรคแต่มีบทบาทจริงแค่สองพรรค และคนอเมริกันผู้ตื่นตัวเรื่องสิทธิเสรีภาพ ประกาศตนเป็นสมาชิกพรรคใดพรรคหนึ่ง นับสิบนับร้อยล้านคน เมื่อมีการสรรหาผู้สมัครของพรรคแต่ละครั้ง จึงมีคนเข้าร่วมนับล้านๆ แต่พรรค การเมืองไทยอาจไม่มีสมาชิกในเขตเลือกตั้ง หรือมีไม่กี่คน ไพรมารีจึงอาจเป็นแค่ปาหี่การเมือง

ตามร่างพรรคการเมืองฉบับใหม่ บังคับให้พรรคจัดให้มีไพรมารีในเขตเลือกตั้ง แต่ห้ามผู้สมัครหาเสียงจูงใจให้สมาชิกลงคะแนนให้ตน หรือให้ผู้อื่น ผู้ฝ่าฝืนต้องระวางโทษจำคุก 1 ถึง 10 ปี และเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง พูดอีกอย่างก็คือเป็นการเลือกตั้งที่ประหลาด เพราะห้ามหา เสียง ไม่น่าจะมีในประเทศประชาธิปไตย แต่คล้ายกับโลกคอมมิวนิสต์

กรธ.ไม่ได้ชี้แจงอย่างชัดเจน ว่า ทำไมจึงเปลี่ยนระบบการเลือกตั้ง ส.ส.เป็นแบบจัดสรรปันส่วนผสม กาบัตรเดียวได้ ส.ส.ทั้งสองประเภท แต่เคยชี้แจงว่าการนำไพรมารีมาใช้มุ่งขจัดระบบพรรคการเมืองที่ส่วนใหญ่มีนายทุนใหญ่เป็นเจ้าของ แต่มั่นใจหรือว่าเจ้าของพรรคจะไม่แอบเข้า แทรกแซงหรือแทรกซึมไพรมารี เพื่อให้ได้ผู้สมัคร ส.ส.ที่ต้องการ.